Op deze pagina · 14 hoofdstukken
- 1Een paal onder dwarsbelasting
- 2De paal als balk op veren
- 3De elastische oplossingen
- 4De p–y-kromme van zand
- 5De p–y-kromme van klei
- 6Lagen en grondwater
- 7De numerieke oplossing
- 8De axiale belasting
- 9De paalkop en de vrije lengte
- 10Lezen van de resultaten
- 11De belasting-verplaatsingskromme en de toelaatbare waarden
- 12Een rekenvoorbeeld
- 13Wat de module aanneemt
- 14Literatuur
Een dwarsbelaste paal buigt over zijn bovenste lengte door en wordt langs de schacht door de ondergrond ondersteund. Op deze pagina wordt van onderdeel tot onderdeel uitgelegd hoe de module de kopverplaatsing, het maximale buigend moment en de dwarskracht in de paal bepaalt: de paal als balk op elastische ondersteuning, de elastische oplossingen, de p–y-krommen voor zand en klei, de gelaagdheid en het grondwater, de numerieke oplossing, de axiale belasting, de randvoorwaarden aan de kop, de belasting-verplaatsingskromme, een rekenvoorbeeld waarvan elk getal door de rekenmodule zelf is berekend, en de gehanteerde aannames.
1Een paal onder dwarsbelastinghet vervormingsgedrag en de analysemethoden
Een paal die wordt belast door een dwarsbelasting — wind, een remkracht, een trossenbelasting, een aardbeving op de constructie of gronddruk van achterliggende grond — bezwijkt niet op dezelfde manier als een fundering op staal. De belasting wordt uitsluitend aan de grond overgedragen door de zijdelingse verplaatsing van de paal, waarop de grond reageert met een tegendruk die toeneemt met de verplaatsing totdat de grond bezwijkt. De paal buigt als een balk over de eerste paar diameters onder het maaiveld; op grotere diepte vervormt de grond nauwelijks en blijft de paal recht. De grootte van de verplaatsing en het maximale buigend moment zijn afhankelijk van de buigstijfheid van de paal, de stijfheid en sterkte van de ondergrond op elke diepte, en de randvoorwaarden aan de paalkop.
Er worden drie hoofdgroepen van methoden gebruikt, die in de literatuur allemaal worden behandeld:
- Het uiterst opneembaar vermogen (Broms): de belasting waarbij de grond rond een korte paal bezwijkt, of waarbij een lange paal vloeit door buiging. Deze methode geeft de uiterste draagkracht, niet de verplaatsing of het moment onder gebruiksbelasting.
- De elastische beddingsconstante (Matlock en Reese; Davisson en Gill; Hetényi): de grond wordt gemodelleerd als een reeks elastische veren waarna de balkvergelijking analytisch wordt opgelost. Dit geeft de verplaatsing en het moment voor een paal waarvan de grond in het elastische gebied blijft.
- De p–y-methode (Matlock, Reese en anderen): de veren zijn niet-lineair. De grondreactie op elke diepte volgt een kromme ten opzichte van de verplaatsing — p ten opzichte van y — die stijf begint, afvlakt en eindigt bij de uiterste grondweerstand op die diepte. De vergelijking wordt numeriek opgelost. Het grondprofiel mag gelaagd zijn en de oplossing is geldig van de gebruiksbelasting tot dicht bij de bezwijktoestand.
De module maakt gebruik van de derde methode en biedt de tweede als optie aan: een enkele paal, in maximaal acht lagen zand of klei, met een vrye of tegen rotatie verhinderde kop, een vrije lengte boven maaiveld, een axiale belasting en een statische of cyclische belasting. De elastische optie is aanwezig om de module te verifiëren aan de hand van analytische oplossingen (paragraaf 3) en voor de ingenieur die werkt met een beddingsconstante.
2De paal als balk op verende vergelijking, het tekenverloop en de randvoorwaarden
De paal wordt gemodelleerd als een balk. De grond bestaat uit een reeks veren langs de paal die elk onafhankelijk op hun eigen diepte werken — het Winkler-model. Met z positief naar beneden vanaf het maaiveld en y de verplaatsing van de paal in de richting van de belasting, luidt de balkvergelijking:
De grondreactie p is positief wanneer deze de verplaatsing tegenwerkt. Voor een veer met stijfheid k geldt p = k y. In de literatuur wordt dit geschreven als k = p′/x: de k van de elastische oplossing heeft de eenheid van een kracht per eenheid van lengte per eenheid van verplaatsing, kN/m². De horizontale beddingsconstante kh van de geotechnisch ingenieur is dezelfde grootheid per eenheid van paalbreedte, k = kh D.
Het buigend moment, de rotatie en de dwarskracht volgen uit de verplaatsing:
Met deze tekens leidt een dwarskracht H aan de kop tot V = H en een positief moment onder de kop, conform de literatuur. Een moment Mg aan de kop is positief wanneer het de verplaatsing door de dwarskracht vergroot.
De randvoorwaarden aan de uiteinden
- De punt is vrij: M = 0 en V = 0. De paal ondervindt geen puntdwarskracht of puntmoment van de ondergelegen grond.
- De paalkop neemt de dwarskracht H op en, bij een vrij scharnierende paalkop, het moment Mg; wanneer de kop tegen rotatie wordt ingeklemd door een sloof, is de verdraaiing daar nul en maakt het inklemmingsmoment deel uit van de oplossing.
Wat de differentiaalvergelijking dus nodig heeft, is het verband p(y, z) van de ondergrond: een constante k vermenigvuldigd met y in het elastische geval, of de p–y-krommen uit paragraaf 4 en 5.
3De elastische oplossingende analytische oplossingen voor zand en klei, en de berekende coëfficiënten
Voor een elastische ondergrond heeft de differentiaalvergelijking analytische oplossingen, die in de literatuur zijn uitgewerkt.
De reactie neemt toe met de diepte: zand (Matlock en Reese)
Voor niet-samenhangende grond wordt aangenomen dat de beddingsconstante evenredig toeneemt met de diepte, k = nh z, waarin nh de evenredigheidsconstante van de horizontale beddingsconstante is (de literatuur geeft hiervoor representatieve waarden). De paal heeft een karakteristieke lengte
en de verplaatsing, rotatie, het moment en de dwarskracht hiervan zijn, voor een belasting Q en een moment Mg aan het maaiveld,
| Ay | Aθ | Am | By | Bθ | Bm | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Z = 0 | 2.429 | −1.619 | 0.000 | 1.619 | −1.747 | 1.000 |
| Z = 0.5 | 1.640 | −1.500 | 0.458 | 0.871 | −1.250 | 0.974 |
| Z = 1 | 0.961 | −1.194 | 0.725 | 0.364 | −0.789 | 0.851 |
| Z = 1.4 | 0.543 | −0.891 | 0.770 | 0.112 | −0.480 | 0.686 |
| Z = 2 | 0.142 | −0.462 | 0.627 | −0.070 | −0.153 | 0.404 |
| Z = 3 | −0.075 | −0.039 | 0.224 | −0.089 | 0.057 | 0.059 |
Een rekenvoorbeeld van de elastische oplossing: een HP 250 × 85-profielpaal met een lengte van 25 m in een niet-samenhangende grond met nh = 12 000 kN/m³, E I = 25 461 kN·m², Mg = 0. Met T = 1.16 m is de paal lang (L/T = 21.5). Voor een kopverplaatsing van 8 mm is de belasting Q = 8 mm × EI / (Ay T³) = 0.008 × 25 461 / (2.4292 × 1.1624³) = 53.4 kN, en het maximale moment is Am T Q = 0.772 × 1.1624 × 53.4 = 47.9 kN·m; de module geeft bij die belasting een kopverplaatsing van 8.00 mm en een maximaal moment van 47.9 kN·m.
De reactie is constant met de diepte: klei (Davisson en Gill, Hetényi)
In samenhangende grond wordt de beddingsconstante constant verondersteld met de diepte. Met k als de stijfheid van de grond per lengte-eenheid van de paal, is de karakteristieke lengte R = (EI/k)1/4. De analytische oplossingen voor een lange paal zijn die van Hetényi voor een balk op elastische ondersteuning; met β = (k/4EI)1/4 en een dwarskracht H op het niveau van het maaiveld geldt:
De module berekent deze waarden exact, en met dezelfde elastische optie kan voor een zandlaag k = nh z en voor een kleilaag k = kh D worden aangehouden, in willekeurige volgorde, wat de gelaagde variant van de twee oplossingen vormt.
4De p–y-kromme van zandAPI RP 2A, volgens Reese, Cox en Koop
Voor zand hanteert de module de p–y-kromme van het American Petroleum Institute (API RP 2A, 21st ed.), die door Reese, Cox en Koop (1974) is ontwikkeld op basis van paalproeven en de twee bezwijkmechanismen van de grond. Nabij het maaiveld wordt een grondspie voor de paal omhooggedrukt; op grotere diepte stroomt de grond er horizontaal omheen. De uiterste grondweerstand op diepte z, met σ′ als de effectieve verticale grondspanning op die diepte, is de kleinste waarde van
en de coëfficiënten zijn uitsluitend afhankelijk van de wrijvingshoek:
De kromme zelf heeft de API-vorm
Bij een kleine verplaatsing volgt de kromme de rechte lijn p = k z y — de elastische oplossing uit paragraaf 3 met nh = k, die door de module tot op zes significante cijfers nauwkeurig wordt gereproduceerd bij een verwaarloosbare belasting — en bij grote verplaatsing nadert deze tot A pu. De factor A is gelijk aan 3.0 aan het maaiveld en daalt tot 0.9 op een diepte van 2.6 paaldiameters, waar deze constant blijft; dit representeert de grotere statische weerstand van de grond nabij het maaiveld. Bij cyclische belasting is de factor op elke diepte gelijk aan 0.9.
| φ′ | C1 | C2 | C3 | k boven de grondwaterstand (MN/m³) | k eronder (MN/m³) |
|---|---|---|---|---|---|
| 28° | 1.60 | 2.41 | 22.5 | 5.4 | 5.4 |
| 30° | 1.91 | 2.67 | 28.7 | 10.5 | 7.9 |
| 32° | 2.28 | 2.95 | 36.8 | 20.7 | 11.9 |
| 34° | 2.72 | 3.25 | 47.3 | 32.7 | 17.6 |
| 36° | 3.24 | 3.59 | 61.2 | 46.3 | 24.8 |
| 38° | 3.87 | 3.97 | 79.6 | 61.7 | 33.6 |
| 40° | 4.62 | 4.38 | 104.1 | 78.9 | 44.0 |
De effectieve korrelspanning σ′ is afkomstig van de ingevoerde grondlagen en de grondwaterstand (paragraaf 6), zodat een zandlaag onder een kleilaag, of onder de grondwaterstand, de uiterste weerstand ontleent aan de daadwerkelijke deklaagdruk.
5De p–y-kromme van kleiMatlocks kromme voor zachte klei, statisch en cyclisch
Voor klei gebruikt de module de kromme voor zachte klei volgens Matlock (1970), zoals gedefinieerd in API RP 2A. De uiterste weerstand op diepte z, met cu als ongedraineerde schuifsterkte, is wederom de kleinste waarde van een ondiep en een diep bezwijkmechanisme: een spiebreuk aan de bovenzijde, en het rondom de paal stromen van de grond op grotere diepte,
en de kromme volgt een derdemachtswortel tot een verplaatsing van 8 y50, waarin y50 = 2.5 ε50 D de verplaatsing is die de helft van de uiterste weerstand mobiliseert en ε50 de rek is bij de helft van de maximale hoofdspanningsverschil in de ongedraineerde proef:
De derdemachtswortel heeft een oneindig steile helling in de oorsprong. Software kan daar niet mee rekenen; de module vervangt de kromme onder y = 0.001 y50 daarom door een rechte lijn van de oorsprong naar de kromme (een stijfheid van 50 pu/y50). Het verschil in verplaatsingen is slechts enkele micrometers.
Cyclische belasting
Herhaalde belasting verzacht klei nabij het maaiveld, waar een spleet achter de paal kan ontstaan. API reduceert de kromme voorbij 3 y50, waar de derdemachtswortel 0.72 pu bereikt: de weerstand blijft 0.72 pu onder de overgangsdiepte zR, en daarboven daalt deze lineair met y, van 0.72 pu bij 3 y50 tot 0.72 pu z/zR bij 15 y50 en verder.
| cu | ε50 | J |
|---|---|---|
| 15 kPa | 0.020 | 0.50 |
| 30 kPa | 0.020 | 0.50 |
| 60 kPa | 0.010 | 0.25 |
| 120 kPa | 0.005 | 0.25 |
| 250 kPa | 0.005 | 0.25 |
6Lagen en grondwaterde schematisering van de ondergrond langs de paal
De ondergrond is opgebouwd uit maximaal acht lagen (zand of klei), elk met een eigen volumiek gewicht en sterkte, en een grondwaterstand op willekeurige diepte. Elke p–y-kromme wordt geëvalueerd op de betreffende diepte met de grondparameters van die diepte:
- De effectieve verticale grondspanning σ′ op diepte z is de som van de volumieke gewichten van de bovenliggende lagen: γ boven de grondwaterstand en γsat − γw eronder, met γw = 9.81 kN/m³. Dit is geen gemiddelde over de laag; de uiterste weerstand van een laag neemt binnen de laag toe met de spanning.
- De laag op diepte z levert φ′ en k (zand) of cu, ε50 en J (klei). De initiële beddingsconstante k van zand geldt voor het medium waarin de laag zich bevindt; voor een laag die door de grondwaterstand wordt gesneden, wordt deze ingevuld voor de halverwege de laag gelegen diepte en kan deze worden overschreven.
- De elementen kruisen nooit een laaggrensvlak: op elke laaggrens bevindt zich een knoop, zodat de stijfheid van de ondergrond verspringt van het ene element naar het volgende en niet binnen één element. Waar klei op zand rust, veranderen de uiterste weerstand en de stijfheid spronggewijs, wat ook zichtbaar is in de diagrammen.
Het tabblad Berekeningen geeft voor elke laag stap voor stap de waarden van de kromme halverwege de laag: σ′, de coëfficiënten, pu, de factor A of y50. Dit zijn de waarden die de rekenkern op die diepte gebruikt en die handmatig kunnen worden gecontroleerd; op andere diepten volgt de kromme dezelfde formule met z en σ′ van die specifieke diepte. De p–y-weergave van de module tekent de krommen op vijf diepten van het bewegende deel van de paal.
De ondergrond onder de diepst ingevoerde laag wordt niet beschreven; de lagen moeten reiken tot de paalpunt. De paalpunt is vrij, zonder weerstand van de onderliggende grond. Een paal in een ondergrond waarvan de stijfheid boven en onder een laaggrens sterk verschilt (bijvoorbeeld zachte klei op vast zand) vertoont dit in de diagrammen als een knik ter plaatse van de laaggrens.
7De numerieke oplossingeindige elementen, Newton-Raphson en het ontbreken van evenwicht
De vergelijking uit paragraaf 2 wordt opgelost met behulp van de eindige-elementenmethode. De paal wordt opgedeeld in derdegraads balkelementen met twee vrijheidsgraden per knoop: de verplaatsing y en de rotatie θ = dy/dz. De buigstijfheid van een element komt overeen met die van een balk; de axiale belasting voegt de geometrische stijfheid van het element toe (paragraaf 8). De grondreactie in een element wordt geïntegreerd over vier Gauss-punten, waar de verplaatsing wordt bepaald uit de vormfuncties en p wordt afgelezen uit de p–y-kromme van de betreffende laag — een niet-lineaire kracht afhankelijk van de knoopverplaatsingen, en geen geconcentreerde veer in de knoop.
Met u als de knoopverplaatsingen en hoekverdraaiingen, K als de stijfheid van de paal, f(u) als de grondreactiekracht en F als de belasting, luidt de op te lossen vergelijking K u + f(u) = F. Deze wordt opgelost volgens de methode van Newton-Raphson, waarbij de stijfheid van de ondergrond op elk punt wordt genomen als dp/dy van de betreffende kromme:
- De helling dp/dy mag niet kleiner worden dan een twintigste van de secantstijfheid p/y: waar een kromme horizontaal loopt of daalt (het uiteinde van een kleikromme, cyclische verzachting), wordt deze ondergrens toegepast zodat de stijfheidsmatrix positief-definiet blijft.
- Een lijnzoekmethode halveert de stapgrootte wanneer de onbalanskracht niet afneemt; als ook dat mislukt, wordt in plaats daarvan een gedempte stap van de secantiteratie uitgevoerd, die niet kan mislukken zolang de krommen stijgen.
- De eerste schatting is de oplossing bij een proefverplaatsing van elke veer (een vijfde van y50 in klei, één procent van de breedte in zand).
Wanneer er geen oplossing is
Indien de belasting groter is dan de grond kan opnemen, neemt de verplaatsing onbeperkt toe en vindt de iteratie geen evenwicht. De module geeft in dat geval een melding en toont geen resultaten, aangezien de uitkomst van een niet-geconverteerde iteratie betekenisloos is. Een oplossing waarbij de ondergrond onder het maaiveld meer verschuift dan vijfmaal de paalbreedte, wordt eveneens als niet-bestaand beschouwd: p–y-krommen zijn afgeleid voor verplaatsingen van enkele procenten van de breedte, en bij een verplaatsing van vijfmaal de breedte is de grond gezwicht. Hetzelfde gebeurt wanneer de axiale belasting de kniklast van de paal in de grond bereikt (paragraaf 8); de module meldt dit alleen als knik wanneer de axiale belasting op zichzelf al voldoende is. Een paal die bezwijkt onder een dwarskracht in combinatie met een axiale belasting is overbelast, wat ook zo wordt vermeld. De belasting-verplaatsingsgrafiek toont waar de rekenkromme eindigt.
Het pad naar de belasting
Bij de cyclische kleikromme — waarvan de weerstand daalt tussen drie en vijftien y50 boven de diepte zR — of bij een axiale belasting, is de respons van de paal geen enkelvoudig stijgende belasting-verplaatsingskromme. De kromme stijgt tot een grensbelasting; daorboven kan bij dezelfde belasting een tweede evenwichtstoestand bestaan ver van de eerste, die de paal vanuit rust nooit zou kunnen bereiken. Een oplossing bij een belasting boven de grensbelasting kan op die afgelegen toestand uitkomen en deze als resultaat rapporteren. Voor deze palen verhoogt de module de belasting daarom stapsgewijs vanuit nul, waarbij elke stap wordt opgelost uit de vorige en wordt geweigerd als de paal naar een verplaatsing schiet die ver voorbij de vorige ligt. Het punt waar de stappen eindigen is de grensbelasting van de ondergrond (de paal en de ondergrond dragen de belasting tot circa …). Wanneer alle krommen stijgen en er geen axiale belasting is (een statische analyse en de elastische analyse), is het evenwicht eenduidig en volstaat één berekeningsstap; als die mislukt, bepalen dezelfde stappen de maximale draagkracht.
Het net en de toetsingen
De elementlengte bedraagt een zesde van de paalbreedte, met een minimum van 3 cm en een maximum van 15 cm (en nooit minder dan 1/1500 van de paallengte), met een knoop op elke laaggrens. Het maximale buigend moment en de overige extremen worden niet direct uit de knopen afgelezen: voor M geldt dM/dz = V − Pθ, waardoor de piek zich bevindt waar deze waarde nul wordt; de waarde wordt berekend via de derdegraads parabool door de twee knopen. Het resultaat is binnen de weergegeven nauwkeurigheid onafhankelijk van het net:
| Elementlengte (m) | Knooppunten | Iteraties | Kopverplaatsing (mm) | Grootste moment (kN·m) | Op z (m) |
|---|---|---|---|---|---|
| 0.400 | 37 | 7 | 6.228 | 151.77 | 2.14 |
| 0.200 | 71 | 7 | 6.227 | 151.77 | 2.13 |
| 0.100 | 141 | 7 | 6.228 | 151.77 | 2.13 |
| 0.050 | 281 | 7 | 6.227 | 151.77 | 2.13 |
| 0.025 | 561 | 6 | 6.228 | 151.77 | 2.13 |
Op het tabblad Berekeningen worden voor elke rekenstap twee controles uitgevoerd: de som van de grondreacties over de paallengte vergeleken met de belasting H, wat exact moet kloppen voor de mathematische oplossing, en het moment aan de paalvoet berekend uit het statisch evenwicht van de belasting, de grondreacties en de axiale kracht, wat nul moet zijn bij evenwicht. Geen van beide controles is afhankelijk van de nauwkeurigheid van het net; ze controleren de iteratie en de numerieke administratie, niet de validiteit van het model zelf. De nauwkeurigheid van het model is gecontroleerd aan de hand van de analytische oplossingen uit paragraaf 3 en onafhankelijke oplossingen van het niet-lineaire probleem — een stijve paal in klei waarvan de twee onbekenden handmatig kunnen worden opgelost, en de elastische grens van de niet-lineaire zandkromme waartoe de module naderdt bij een verwaarloosbare belasting.
Een onafhankelijke implementatie
Het gehele vraagstuk is tevens doorgerekend met een tweede rekenprogramma, uitsluitend opgesteld op basis van de vergelijkingen uit deze paragraaf en de twee p–y-krommen, met de eindige-differentiemethode en in een andere programmeertaal, onafhankelijk van deze module: een onafhankelijke implementatie op basis van de vergelijkingen en de twee p–y-krommen alleen, via eindige differenties — 14 palen, statisch en cyclisch, in zand, klei en gelaagde ondergrond, met vrije en verhinderde kop, met axiale belasting, met vrije lengte, met een p-multiplier, van kleine tot sterk niet-lineaire belastingen — stemt voor de kopverplaatsing en het maximale buigend moment binnen 0.01 % overeen. De rekengevallen omvatten een vrije en verhinderde kop, een kopmoment, een axiale belasting, een vrije lengte boven maaiveld, een grondwaterstand, een p-multiplier en een stalen paal in drie lagen. Acht aanvullende belastingsgevallen voor dezelfde palen, waarvan er vijf de cyclische kromme van een kleilaag voorbij 3 y50 in het softening-traject vervolgen (tot 32 y50) en één de statische kromme voorbij het plateau vervolgt, stemmen binnen 0.02 % overeen. Waar de belasting op de kop een maximum passeert voordat de gevraagde belasting is bereikt (twee belastingsgevallen op een paal in stijve klei), geeft de module deze uiterste draagkracht aan — 819 en 437 kN, vergeleken met 822 en 438 kN berekend door het tweede programma dat een verplaatsing oplegt — en niet het evenwicht daorbuiten bij een verplaatsing van 0.4 en 0.55 van de paalbreedte. Dit toont aan dat de module de geformuleerde vergelijkingen correct oplost.
8De axiale belastingP–δ-effecten en het knikrisico van de paal
De axiale belasting P grijpt aan op de vervormde geometrie van de paal. Dit is opgenomen in de differentiaalvergelijking (de term P d²y/dz², paragraaf 2) en in de stijfheidsmatrix van elk element als de geometrische stijfheid, die de dwarse stijfheid van een gedrukte balk verlaagt en de verplaatsing en het buigend moment vergroot. De module neemt P constant aan over de gehele paallengte, gelijk aan de waarde aan de kop en de paalvoet. In werkelijkheid draagt de schachtwrijving een deel van de belasting over aan de grond, waardoor de axiale kracht op diepte afneemt; het constant veronderstellen hiervan is aan de veilige zijde.
Een op druk belastbare paal in elastische grond heeft een knikbelasting. Voor een paal die zo lang is dat de paalpunt niet beweegt, in grond met een constante beddingconstante k per lengte-eenheid, toont de analytische oplossing van de half-oneindige balk aan dat een vrij paalhoofd zijn stabiliteit verliest bij P = √(k EI) — de helft van de 2√(k EI) van een oneindige balk, omdat het vrije uiteinde kan roteren. De belasting-verplaatsingskromme van een dergelijke paal stijgt onbegrensd als P deze waarde nadert. De module, waarvan de stijfheidsmatrix op dat punt niet langer positief-definiet is, meldt in dat geval dat de axiale belasting de knikbelasting in deze ondergrond overschrijdt. Een tegen rotatie verankerd paalhoofd knikt bij een hogere belasting. De module toetst de paal als een balk op veren; de sterkte van de paaldoorsnede onder de gecombineerde axiale belasting en het moment is een constructieve toetsing.
9De paalkop en de vrije lengtevrij, ingeklemd en belasting boven maaiveld
Drie typen randvoorwaarden voor de paalkop zijn beschikbaar in de module.
- Vrije paalkop. V = H en M = Mg op het aangrijpingspunt van de belasting.
- Verhinderde kop. De rotatie aan de kop is nul en de kop verplaatst zich alleen horizontaal. Een paal in een diepe, homogene, elastische ondergrond vervormt half zo sterk als bij een vrije kop (paragraaf 3), en het inlemmingsmoment dat de kop stelt, M = −H/(2β), is groter dan het maximale moment van de vrije paal in een dergelijke ondergrond; de module geeft dit weer als het moment aan de kop en markeert dit in de diagrammen. In hoeverre een daadwerkelijk kesp- of slofconstructie dit gedrag benadert, hangt af van de stijfheid van de constructie; de werkelijke randvoorwaarde bevindt zich tussen beide uitersten.
- Een vrije lengte e boven het maaiveld. Het paaldeel boven het maaiveld ondervindt geen grondmechanische weerstand en buigt door als een uitdragende balk. De dwarskracht bedraagt H over het gehele vrije traject en het moment neemt toe tot M(0) = Mg + H e ter hoogte van het maaiveld, waar de ondergrond de belasting overneemt. De verplaatsing van het paalhoofd is de verplaatsing van de paal ter hoogte van het maaiveld plus de hoekverdraaiing op dat punt maal e, vermeerderd met de uitbuiging van het vrije deel: een gegeven belasting met een vrije lengte leidt tot een aanzienlijk grotere verplaatsing van het paalhoofd dan ter hoogte van het maaiveld, en het maximale moment bevindt zich meestal op of vlak onder het maaiveld.
10Het interpreteren van de resultatende betekenis van de uitkomsten en de diagrams
Het tabblad Resultaten geeft de respons op de ingevoerde belasting; het tabblad Diagrammen toont het verloop langs de paal.
- De verplaatsing van het paalhoofd y ter plaatse van het aangrijpingspunt van de belasting, en ter hoogte van het maaiveld bij een vrije lengte, inclusief de hoekverdraaiing op dat punt (de helling dy/dz, negatief voor een paal die meebuigt in de belastingsrichting).
- Het maximale buigend moment en de bijbehorende diepte. Bij een ingeklemde paalkop wordt ook het kopmoment vermeld, omdat dit niet altijd het grootste is.
- De diepte van de nul-verplaatsing, waar de paal zijn eigen hartlijn kruist: de paal verplaatst zich boven deze diepte de grond in en eronder ervan daan.
- De dwarskracht en de grondreactie langs de paal, waarbij naast de grondreactie het uiteinde van de p–y-kromme is afgebeeld zodat direct zichtbaar is waar de grond zijn uiterste draagkracht nadert.
- De paalpunt. Een voldoende lange paal vertoont geen verplaatsing ter plaatse van de punt. Wanneer de punt beweegt, is de paal te kort voor de betreffende belasting in deze ondergrond; de paal roteert als een stijf lichaam om een punt nabij de onderzijde, en de lengte is bepalend voor het resultaat. De module geeft een waarschuwing wanneer de puntverplaatsing meer bedraagt dan een tiende van de verplaatsing ter hoogte van het maaiveld en meer dan 2 mm.
De p–y-weergave toont de grondkrommen op vijf diepten over het bewegende deel van de paal, met aanduiding van het actuele werkpunt op de kromme. Een punt op het lineaire begintraject van een kromme geeft aan dat de grond elastisch reageert; een punt nabij het uiteinde geeft aan dat de grenstoestand is bereikt.
11De belasting-verplaatsingskromme en de toelaatbare waardende belasting bij een toelaatbare verplaatsing of bij het opneembaar moment
Omdat de ondergrond niet-lineair reageert, is de verplaatsing niet evenredig met de belasting. De belasting bij een toelaatbare verplaatsing kan daarom niet eenvoudig worden afgeleid uit de waarde bij gebruiksbelasting. De module verhoogt de belasting en het moment aan het paalhoofd evenredig (met een factor λ op H en Mg, bij gelijkblijvende axiale belasting), lost de vergelijking voor elke stap opnieuw op en bepaalt de λ waarbij de verplaatsing van het paalhoofd de toelaatbare waarde bereikt, of waarbij het maximale moment de capaciteit van de doorsnede bereikt. Het resultaat is de belasting Hy of HM op het tabblad Resultaten.
Wanneer de ondergrond de toelaatbare waarde niet kan dragen — er ontstaat geen evenwicht voordat deze wordt bereikt — meldt de module niet bereikt en eindigt de kromme met een kruis bij de hoogste belasting waarvoor wel een oplossing is gevonden. Voor een paal met een afnemende respons (de cyclische kleikromme of een axiale belasting) is dit de grensbelasting van de ondergrond. Dit is geen uiterste draagvermogen van de paal zelf: de paal wordt in de module elastisch gemodelleerd, en een paal die plastificeert door buiging kan bezwijken voordat de grond dat doet. Het ingevoerde opneembaar moment dient ter controle hiervan. De module past geen veiligheidsfactoren toe en ontleent deze niet aan normen; de toelaatbare verplaatsing en het opneembaar moment worden door de ingenieur opgegeven.
12Een rekenvoorbeeldelk getal berekend door de eigen code van de module
Het standaardmodel waarmee het tabblad Model opent: een paal met een diameter van 0.6 m en een lengte van 14 m in beton (E = 30 000 MPa, E I = 190 852 kN·m²), in een ondergrond van zand (4 m, φ′ = 32°), klei (5 m, cu = 40 kPa) en zand (8 m, φ′ = 32°), met een grondwaterstand op 2 m beneden maaiveld; een dwarse belasting van 120 kN op het maaiveld, vrij paalhoofd, statische belasting. Alle onderstaande waarden worden bij het openen van deze pagina berekend door de rekenkern van de module.
De krommen van de lagen in het midden van hun dikte
- Laag -1, zand φ′ = 32°, op z = 2.00 m: σ′ = 36.0 kPa, pu = 227.9 kN/m, k = 20.7 MN/m³
- Laag -2, klei cu = 40 kPa, op z = 6.50 m: σ′ = 77.4 kPa, pu = 216.0 kN/m, y50 = 30.0 mm
- Laag -3, zand φ′ = 32°, op z = 11.50 m: σ′ = 123.3 kPa, pu = 2723.6 kN/m, k = 11.9 MN/m³
De respons
Het paalhoofd verplaatst 6.23 mm en vertoont een hoekverdraaiing van 0.150°. Het maximale buigend moment bedraagt 151.8 kN·m op 2.13 m beneden maaiveld, in de zandlaag van Laag -1; de paal kruist de nillijn op 3.85 m, in het zand van Laag -1, en de paalpunt verplaatst 0.0019 mm — de paal is lang voor deze belasting. De maximale grondreactie bedraagt 74.0 kN/m op 1.40 m; de grondkromme op die diepte eindigt op 142 kN/m, wat betekent dat de grond op circa 52 % van zijn grenswaarde belast wordt.
De evenwichtscontroles van het rekenblad: Σ p Δz = 120.000 kN tegenover H = 120 kN; het moment aan de paalvoet uit de statica 0.000 kN·m; 7 Newton-iteraties.
Dezelfde paal met andere keuzes
| Geval | Kopverplaatsing (mm) | Grootste moment (kN·m) | Op z (m) | Nulverplaatsing op (m) |
|---|---|---|---|---|
| Zoals ingevoerd: vrije paalkop, belasting op maaiveld, statisch | 6.23 | 152 | 2.13 | 3.85 |
| Paalkop verhinderd tegen rotatie | 2.24 | −175 | 0.00 | 4.94 |
| Belasting 1.5 m boven maaiveld (vrije lengte e = 1.5 m) | 20.23 | 306 | 1.68 | 3.37 |
| Cyclische belasting (API cyclische krommen) | 7.28 | 172 | 2.22 | 3.89 |
| Axiale belasting P = 800 kN (P–δ) | 6.32 | 155 | 2.13 | 3.83 |
| Gescheurde doorsnede, E I × 0.6 | 7.93 | 140 | 1.95 | 3.45 |
| Elastische bedding (nh = 8 MN/m³ in zand, kh = 15 MN/m³ in klei) | 10.49 | 173 | 2.49 | 4.10 |
Indien verhinderd te roteren, vervormt de paalkop 2.24 mm in plaats van 6.23 mm, en werkt er een klemmoement van 175 kN·m op de paalkop, 15 % boven het grootste moment van de vrije paal. Met de belasting 1.5 m boven het maaiveld vervormt de kop 20.2 mm (11.1 mm ter hoogte van het maaiveld) en is het grootste moment 306 kN·m. Cyclische belasting verhoogt de verplaatsing met 17 %: het zand nabij het oppervlak verliest de factor A van de statische kromme. Een axiale belasting van 800 kN verhoogt dit met 2 %; een tot 0.6 E I gescheurde doorsnede met 27 %, met een kleiner maximaal moment (140 kN·m) doordat de paal flexibeler is. De elastische ondergrond, met de nh en kh die op het tabblad Model zijn ingevuld, geeft 10.5 mm; de constanten hiervan zijn door de ingenieur opgegeven, waardoor het een andere grond betreft en geen controle van de p–y-krommen.
13Wat de module aanneemtde aannames achter de getallen op één plek
Elke berekening rust op aannames. De module sorteert deze op basis van de manier waarop de resultaten worden verkregen:
- Ekele paal. Een enkele paal, zonder beïnvloeding door naburige palen, berekend volgens de p–y-krommen voor een alleenstaande paal. Een paalgroep onder dwarse belasting vervormt meer dan een enkele paal bij eenzelfde belasting per paal, omdat de grond tussen de palen wordt gedeeld en de achterliggende paalrijen in de schaduw van de voorste rij liggen; paalgroepen met de bijbehorende p-multipliers per rij worden behandeld in de module Paalgroepen.
- De paal. Één profiel over de gehele lengte, lineair-elastisch: E I is constant langs de paalas en onafhankelijk van het buigend moment en de axiale kracht. Een betondoorsnede die scheurt, kan worden gemodelleerd door een reductiefactor op E I in te voeren bij de doorsnede; het vloeimoment van de doorsnede wordt ingevoerd als de capaciteit Mcap.
- De ondergrond. Onafhankelijke veren zonder onderlinge afschuiving, volgens de krommen uit paragraaf 4 en 5. De krommen zijn empirisch en afgeleid uit proeven in specifieke grondsoorten: de zandkromme is uitsluitend gebaseerd op φ′, en de kleikromme op cu en ε50. Ze beschrijven zand en zachte tot matig stijve klei rondom de paal zoals ingevoerd, inclusief de cyclische reductie volgens API voor herhaalde belasting; stijve klei, verweringgesteente, gecementeerde grond en geliquefieerd zand vereisen specifieke eigen krommen.
- De belasting. Statisch, of cyclisch met de API-reductie, aangrijpend op de paalkop: de dwarskracht H, eventueel gecombineerd met een moment Mg bij een vrije kop.
- De axiale belasting is constant over de paallengte: de belasting P zoals ingevoerd aan de kop.
- De numerieke oplossing wordt verkregen met de eindige-elementenmethode met een niet-lineaire iteratie; deze is exact volgens de getoonde waarden voor de gegeven vergelijking; de benadering zit in de vergelijking zelf, waarin de grond wordt gerepresenteerd door veren.
De p–y-methode vormt de basis voor het ontwerpen van dwarsbelaste palen in de praktijk. De in de module geïmplementeerde krommen bieden een goed rekenmodel voor een paal in zand en zachte tot matig stijve klei. De berekende waarden dienen te worden getoetst aan de projectspecifieke grenswaarden en, indien beschikbaar, aan de resultaten van een paalbelastingproef.
14Literatuurde elastische oplossingen, de p–y-krommen en de rekenmethode
- Das, B.M. (2016). Principles of Foundation Engineering, 8th ed. Cengage Learning, Boston.
- Matlock, H. and Reese, L.C. (1960). Generalized solutions for laterally loaded piles. Journal of the Soil Mechanics and Foundations Division, ASCE, 86(SM5), 63–91.
- Matlock, H. (1970). Correlations for design of laterally loaded piles in soft clay. Proceedings of the 2nd Offshore Technology Conference, Houston, Paper OTC 1204, 577–594.
- Reese, L.C., Cox, W.R. and Koop, F.D. (1974). Analysis of laterally loaded piles in sand. Proceedings of the 6th Offshore Technology Conference, Houston, Paper OTC 2080, 473–485.
- American Petroleum Institute (2000). Recommended Practice for Planning, Designing and Constructing Fixed Offshore Platforms — Working Stress Design, API RP 2A-WSD, 21st ed.
- Hetényi, M. (1946). Beams on Elastic Foundation. University of Michigan Press, Ann Arbor.
- Reese, L.C., Isenhower, W.M. and Wang, S.-T. (2006). Analysis and Design of Shallow and Deep Foundations. John Wiley & Sons, Hoboken.
- Broms, B.B. (1965). Design of laterally loaded piles. Journal of the Soil Mechanics and Foundations Division, ASCE, 91(SM3), 79–99.
- Reese, L.C. and Welch, R.C. (1975). Lateral loading of deep foundations in stiff clay. Journal of the Geotechnical Engineering Division, ASCE, 101(GT7), 633–649.
- Davisson, M.T. and Gill, H.L. (1963). Laterally loaded piles in a layered soil system. Journal of the Soil Mechanics and Foundations Division, ASCE, 89(SM3), 63–94.
Van theorie naar uw eigen ontwerp
Bereken uw eigen op dwarsbelasting belaste paal binnen enkele minuten
- Verplaatsing, rotatie, moment, dwarskracht en grondreactie langs de paal
- De p–y-krommen op vijf diepten, statisch of cyclisch
- De belasting bij een toelaatbare verplaatsing of moment
- Een overzichtelijk berekeningsrapport, opgeslagen als pdf. Online: niets te installeren, geen dongle, op smartphone, tablet of pc

PDF