GeoTerva Module openen

Theorie · Spanningen in de ondergrond

Spanning onder een ophoging: de oplossing van Osterberg en superpositie

Hoe de belasting van een langgerekte trapeziumvormige ophoging de spanning in de ondergrond ernaast en eronder verhoogt: de oplossing van Osterberg en de superpositie van stroken, met de eigen rekenwaarden van de module.

De module werkt online in uw browser, op smartphone, tablet of pc. Niets te installeren, geen dongle nodig.

Ophoging · Resultaten
De Baanlichaam-module na Berekenen: de tekening met daarnaast de resultaten
Op deze pagina · 5 hoofdstukken
  1. 1Toepassingsgebied en aannames
  2. 2Oplossing van Osterberg
  3. 3Superpositie van stroken
  4. 4Rekenvoorbeeld
  5. 5Literatuur
Door het ingenieursteam van GeoTervaUpdated 2026-10-183 min leestijdFree, no sign-up

De verticale spanning onder een lange trapeziümvormige ophoging: de invloedsfactor volgens Osterberg en de equivalente som van strookbelastingen. De waarden worden exact berekend uit de formules.

First slide of the lecture slides: EmbankmentPDF

Lecture slides

Ready-made slides for lectures and self-study

The mechanism, the derivation, the equations and the figures of this page, in teaching order. Every slide links back to its chapter.

28 slides · PDF · 1.1 MB

1Toepassingsgebied en aannamesEen trapeziumvormige aanvulling.

Een weg- of spoorwegbaan, een dijk, een lange opslaghoop — de belasting van een trapeziümvormige grondophoging op het maaiveld. Het gewicht per oppervlakte-eenheid is q0 = γH onder de kruin en neemt lineair af tot nul bij de taludtenen. Omdat de ophoging lang is, geldt een tweedimensionale schematisering (vlakke vervorming).

  • De ophoging werkt als een flexibele belasting γ·(hoogte) op het maaiveld; de eigen stijfheid van de ophoging wordt verwaarloosd.
  • De ondergrond is een homogene, isotrope, lineair-elastische halfruimte; vlakke vervorming.
  • Δσz is de spanningstoename die uitsluitend door de ophoging wordt veroorzaakt.
B2B1Hq0 = γHα1α2Az
Eén helft van een ophoging: een talud met horizontale breedte B2 en een deel van de kruin met breedte B1, met het punt A onder de binnenrand van B1, en de hoeken α1, α2.

2Oplossing van OsterbergΔσz = q0 I2.

Voor de halve ophoging uit de figuur — het punt A onder de loodlijn door de binnenrand van B1 — is de verticale spanningstoename gelijk aan

Δσz=q0π[(B1+B2B2)(α1+α2)−B1B2α2]

waarin q0 = γH, en, in radialen,

α1=tan−1(B1+B2z)−tan−1(B1z),α2=tan−1(B1z)

Vgl. in compacte vorm:

Δσz=q0I2

waarin de invloedsfactor I2 uitsluitend afhangt van B1/z en B2/z (Osterberg 1957). Een punt onder de kruin verdeelt de ophoging in twee van zulke helften, links en rechts ervan; hun I2-waarden telt men op: Δσz = q0(I2,links + I2,rechts). Voor een punt naast de ophoging wordt een grotere helft verminderd met een kleinere, zoals in het onderstaande rekenvoorbeeld.

0.000.100.200.300.400.500.010.1110B₁/z = 0B₁/z = 0.1B₁/z = 0.2B₁/z = 0.4B₁/z = 0.6B₁/z = 1B₁/z = 2B₂ / z (logaritmische schaal)I₂
Osterbergs invloedsfactor I2 uitgezet tegen B2/z voor verschillende waarden van B1/z, berekend uit de vergelijking. Elke helft draagt maximaal 0.5 bij.

3Superpositie van strokenWillekeurig punt, willekeurige taludhellingen.

ophoging=kruinstrook+linkertalud+rechtertalud
De ophoging als de som van een gelijkmatige strookbelasting onder de kruin en twee lineair verlopende strookbelastingen onder de taluds.

Hetzelfde resultaat volgt uit de eerder afgeleide strookbelastingen: het trapezium is opgebouwd uit een gelijkmatige strookbelasting q0 van breedte Bc plus twee driehoekige strookbelastingen die toenemen van nul bij de taludtenen tot q0 bij de kruinranden. Voor een willekeurig punt — onder de kruin, onder een talud of naast de ophoging — geldt:

Δσz=Δσz(crest)+Δσz(left slope)+Δσz(right slope)

Dit is de rekenmethode van de module: geen gevalonderscheid, geen grafiek. Onder de kruin geeft dit exact q0(I2,links + I2,rechts), wat in de berekening ter controle wordt getoond. De taluds mogen een verschillende breedte hebben; Bc = 0 levert een driehoekige ophoging op.

4RekenvoorbeeldElk getal berekend met de eigen code van de module.

14 m5 m14 mH = 7 mγ = 17.5 kN/m³A1A25 m5 m
Het rekenvoorbeeld: een ophoging van 7 m hoog, kruin 5 m, taluds 14 m, γ = 17.5 kN/m³; de punten A1 onder het midden van de kruin en A2 op 5 m van de linkertaludteen, beide op 5 m diepte.

q0 = γH = (17.5)(7) = 122.5 kN/m². A1 bevindt zich onder het midden, dus elke helft heeft B1 = 2.5 m, B2 = 14 m, oftewel B1/z = 0.5, B2/z = 2.8:

I2=0.4525,Δσz=122.5(0.4525+0.4525)=110.87kN/m2

A2 bevindt zich onder het linkertalud. De belasting wordt gesplitst ter plaatse van de loodlijn door A2: een kleine trapeziumbelasting links ervan (q0 = 2.5 × 17.5 = 43.75 kN/m², B2 = 5 m, B1 = 0), plus de volledige ophoging rechts ervan getekend als rechthoek en helling (B1 = 14 m, B2 = 14 m), verminderd met de driehoek die onder het talud is toegevoegd (q0 = 4.5 × 17.5 = 78.75 kN/m², B2 = 9 m, B1 = 0):

Δσz=10.94+60.84−26.66=45.12kN/m2

en de som van de drie strookbelastingen uit de vergelijking levert exact dezelfde 45.12 kN/m² op.

De module opent met A1; voer x = −11.5 m in voor A2. Aanvullende ophogingen, elk met een eigen volumiek gewicht, hoogte, kruin, taluds en positie, kunnen één voor één worden ingevoerd via Ophoging toevoegen (tot maximaal acht); de grond die twee ophogingen beslaan van teen tot teen mag niet overlappen — wel mogen twee taludtenen elkaar raken — en vanwege het elastische gedrag van de grond worden de spanningen van alle ophogingen gesupponeerd.

5LiteratuurBronnen.

  • Das, B.M. (2018). Principles of Geotechnical Engineering, 9th ed. Cengage Learning.
  • Osterberg, J.O. (1957). Influence values for vertical stresses in a semi-infinite mass due to an embankment loading. Proc. 4th Int. Conf. on Soil Mechanics and Foundation Engineering, London, Vol. 1, 393–394.

Van theorie naar uw eigen ontwerp

Bepaal binnen enkele minuten de spanning onder uw eigen ophoging

  • De verticale spanningstoename in een punt naast of onder één of meerdere ophogingen
  • Contouren van gelijke spanning en een diepteprofiel
  • Hoogte, volumiek gewicht, kruinbreedte en zijhellingen van elke ophoging
  • Een overzichtelijk berekeningsrapport, opgeslagen als pdf. Online: niets te installeren, geen dongle, op smartphone, tablet of pc

Meer over spanningen in de ondergrond