GeoTerva Module openen

Theorie · Draagvermogen

Draagvermogen volgens Terzaghi: het bezwijkmechanisme, de factoren en de formule

Hoe de formule van Terzaghi het uiterst draagvermogen van een fundering geeft: de bezwijkzones, de passieve spie, de drie factoren en wat superpositie kost, waarbij elke afbeelding is getekend op basis van de getallen die de module gebruikt.

De module werkt online in uw browser, op smartphone, tablet of pc. Niets te installeren, geen dongle nodig.

Terzaghi · Resultaten
De Terzaghi-module na Berekenen: de tekening met daarnaast de resultaten
Op deze pagina · 14 hoofdstukken
  1. 1Toepassingsgebied en aannames
  2. 2Algemene en lokale afschuiving
  3. 3Het bezwijkmechanisme
  4. 4De passieve kracht op de spie
  5. 5De deklaagterm — Nq
  6. 6De cohesieterm — Nc
  7. 7De volumiek-gewichtsterm — Nγ
  8. 8De draagvermogensvergelijking
  9. 9Vierkante en cirkelvormige funderingen
  10. 10Lokale afschuiving
  11. 11De grondwaterstand
  12. 12Toelaatbare gronddruk en de toetsing
  13. 13Rekenvoorbeelden
  14. 14Literatuur
Door het ingenieursteam van GeoTervaUpdated 2026-10-1816 min leestijdFree, no sign-up

De draagvermogenstheorie van Terzaghi stap voor stap afgeleid — het bezwijkmechanisme, de passieve kracht op de spie, de drie draagvermogensfactoren en de vergelijking die deze module berekent — gevolgd door vierkante en cirkelvormige funderingen, lokale afschuiving, de grondwaterstand, de toelaatbare gronddruk en rekenvoorbeelden. De figuren zijn op schaal getekend vanuit het mechanisme zelf.

First slide of the lecture slides: TerzaghiPDF

Lecture slides

Ready-made slides for lectures and self-study

The mechanism, the derivation, the equations and the figures of this page, in teaching order. Every slide links back to its chapter.

37 slides · PDF · 1.6 MB

1Toepassingsgebied en aannamesWaarvoor de formule dient en wat als uitgangspunt geldt.

Terzaghi (1943) leidde het uiterst draagvermogen qu — de gemiddelde druk onder een fundering waarbij de onderliggende grond door afschuiving bezwijkt — af uit een verondersteld bezwijkmechanisme en het evenwicht van de onderdelen daarvan. Deze pagina volgt zijn afleiding stap voor stap, in de volgorde van de bron, en komt uit bij de vergelijking die deze module berekent. De afleiding rust op de volgende aannames:

  • De fundering is een lange strook (vlakke vervormingstoestand), stijf, met een ruwe funderingszool: de grond direct eronder kan niet langs het vlak glijden en beweegt als één geheel met de fundering omlaag.
  • De grond onder het funderingsvlak is homogeen en strekt zich uit tot grote diepte.
  • De belasting is verticaal en centrisch.
  • De fundering is ondiep, Df ≤ B. De grond boven het funderingsvlak neemt geen deel aan het mechanisme: deze drukt enkel op het funderingsvlak als een bovenbelasting q = γDf, en de afschuifweerstand ervan wordt verwaarloosd — een vereenvoudiging aan de veilige zijde.
  • De grond bezwijkt door algemene afschuiving (paragraaf 2). Lokale afschuiving wordt naderhand behandeld met gereduceerde sterkteparameters (paragraaf 10).

De afschuifweerstand op een glijvlak volgt Mohr–Coulomb:

s=c+σ′tanφ(1)c cohesie, φ wrijvingshoek, σ′ effectieve normaalspanning op het glijvlak.
q = γDfBDfGrond: volumiek gewicht γ, cohesie c, wrijvingshoek φDf ≤ B
Figuur 1. Een fundering op staal (Df ≤ B): de grond boven het funderingsvlak is vervangen door de bovenbelasting q = γDf die deze daar uitoefent.
De module stopt wanneer Df > B: de grond boven de zool zou dan een deel van het mechanisme dragen, hetgeen de vergelijking niet beschrijft. De hulpmiddelen van Meyerhof, Hansen en Vesic voegen dieptefactoren toe voor diepere funderingen.

2Algemene en lokale afschuivingTwee manieren waarop een fundering bezwijkt en de zones eronder.

Belast een strookfundering op vast zand of stijve klei en verhoog de druk stap voor stap. De zetting neemt eerst langzaam toe; vervolgens, bij een duidelijke druk, neemt deze snel toe zonder verdere belastingstoename: er is een doorgaand glijvlak gevormd van de rand van de fundering tot aan het maaiveld, en de grond naast de fundering bolt op. Dit is algemene afschuiving, en die druk is het uiterst draagvermogen qu. Op los zand of zachte klei vertoont de kromme geen piek: voorbij een druk q′u buigt deze af naar een steilere, nog steeds stijgende lijn, blijven de glijvlakken in de grond en is de opbolling gering — lokale afschuiving.

qB(a)Belasting per oppervlakte-eenheidZettingquIAlgemene afschuivingq′uIILokale afschuiving(b)
Figuur 2. Belasting-zettingskrommen: (a) de modelfundering; (b) een scherpe piek bij qu bij algemene afschuiving (I), een knik naar een steilere lijn bij q′u bij lokale afschuiving (II).

Onder de fundering kent algemene afschuiving drie zones: een spie (I) die met de fundering omlaag beweegt, radiale afschuifzones (II) die door de spie opzijde worden geduwd, en passieve zones (III) die omhoog en naar buiten tot het maaiveld worden geduwd. Bij lokale afschuiving vormt zich dezelfde spie, maar doven de afschuifzones uit in de ondergrond voordat ze het maaiveld bereiken.

Oorspronkelijk maaiveldquBIIIIIIIIIII(a)Oorspronkelijk maaiveldq′uBIIIII(b)
Figuur 3. De zones onder de fundering: (a) algemene afschuiving — het mechanisme bereikt het maaiveld; (b) lokale afschuiving — dat gebeurt niet.

3Het bezwijkmechanismeDe drie zones van Terzaghi en de logaritmische spiraal.

quq = γDfBDfabcfgIIIIIIIIIIIφφ45° − φ/245° − φ/2Grond: γ, c, φ
Figuur 4. Terzaghi's bezwijkmechanisme onder een ruwe strookfundering bij de uiterste belasting, op schaal getekend voor φ = 30°: de spie abc (zone I) met de zijden onder α = φ, de radiale afschuifzone bcf (zone II) begrensd door de logaritmische spiraal cf met de pool in b, en de passieve Rankine-zone bfg (zone III). Dezelfde zones vormen zich links van a (licht getekend). Boven het funderingsvlak werkt de grond alleen als bovenbelasting q = γDf.

Terzaghi ging uit van het bezwijkvlak van Figuur 4. Aan weerszijden van de fundering verdeelt dit de ondergrond in drie zones:

  • Zone I — de spie abc onder de fundering. De ruwe zool houdt deze vast, zodat deze als een stijf lichaam met de fundering mee naar beneden beweegt — een "elastische" zone waarin de grond niet is bezweken. De zijden ac en bc maken een hoek van α = φ met het horizontale vlak.
  • Zone II — de radiale afschuifzone bcf, de zone van Prandtl. Elke straal vanuit b is een glijlijn, en de begrenzing cf is een boog van een logaritmische spiraal met de pool in b.
  • Zone III — de passieve Rankine-zone bfg. De grond bevindt zich in de passieve toestand; de begrenzingen bf en fg zijn rechte glijlijnen onder 45° − φ/2 met het horizontale vlak. In de werkelijke grond loopt fg door tot aan het maaiveld; op het funderingsvlak wordt alleen de bovenbelasting q van de bovenliggende grond ondervonden.

De spiraal cf is

r=r0eθtanφ(2)r0 = bc, de straal bij c; θ wordt gemeten vanaf bc richting bf.

De nuttige eigenschap ervan: op elk punt maakt de straal vanuit de pool een hoek φ met de normaal op de kromme. Op een glijvlak bij bezwijken maakt de resultante van de normaalspanning en de volledige wrijving op een element een hoek φ met de normaal — deze ligt dus langs de straal en gaat door de pool. Wrijving op de spiraal heeft daardoor geen moment ten opzichte van de pool, waarvoor het evenwicht in de volgende paragrafen wordt geschreven als momenten om deze pool. De hoek die de spiraal beslaat tussen bc en bf volgt uit de twee rechte lijnen bij b:

θ1=∠cbf=180°−φ−(45°−φ2)=135°−φ2=3π4−φ2(3)

4De passieve kracht op de spieWaarom deze verticaal is en hoe deze in drie delen wordt gesplitst.

Ppqhh/2bcBovenbelasting qgelijkmatig langs bcφPpchh/2bcCohesie cgelijkmatig langs bcPpγhh/3bcEigengewicht γneemt toe met de diepte langs bc
Figuur 5. De passieve weerstand op de zijde bc van de spie, opgedeeld in drie componenten (φ = 30°). De zijde maakt een hoek φ en de weerstand maakt een hoek φ met de normaal, waardoor elk deel verticaal is. De bovenbelasting en de cohesie geven een druk die gelijkmatig is langs het vlak — Ppq en Ppc grijpen aan op h/2; het gewicht geeft een druk die toeneemt met de diepte — Ppγ grijpt aan op h/3 boven c.

Bij bezwijken duwt de fundering de spie abc omlaag, en de grond in de zones II en III biedt op de vlakken weerstand met een passieve kracht Pp (per eenheid lengte van de fundering). Grond schuift langs grond over deze vlakken, waardoor de volledige wrijvingshoek werkt: Pp maakt een hoek φ met de normaal op het vlak. Het vlak bc maakt zelf een hoek φ met het horizontale vlak, dus de normaal maakt een hoek φ met de verticale lijn — en een kracht onder een hoek φ t.o.v. die normaal, aan de zijde van de weerstandbiedende grond, staat exact verticaal. De twee passieve krachten duwen recht omhoog tegen de spie.

Pp hangt tegelijk af van de bovenbelasting q, de cohesie c en het volumiek gewicht γ, en er bestaat geen gesloten oplossing waarin alle drie samen voorkomen. Terzaghi splitste de kracht op in drie delen, die elk zijn bepaald alsof de andere twee nul waren, en telde deze op (superpositie):

Pp=Ppq+Ppc+Ppγ(4)
  • Ppq — alleen de bovenbelasting (φ ≠ 0, γ = 0, q ≠ 0, c = 0), paragraaf 5;
  • Ppc — alleen de cohesie (φ ≠ 0, γ = 0, q = 0, c ≠ 0), paragraaf 6;
  • Ppγ — alleen het gewicht van de grond (φ ≠ 0, γ ≠ 0, q = 0, c = 0), paragraaf 7.

De bovenbelasting en de cohesie geven een druk die over de gehele lengte van het vlak gelijk is, zodat Ppq en Ppc halverwege de hoogte grijpen, h/2; het gewicht geeft een druk die lineair toeneemt met de diepte, zodat Ppγ grijpt op h/3 boven c (Figuur 5). De hoogte van het vlak is

h=B2tanφ(5)

Elk deel wordt in twee stappen gevonden. Eerst levert het evenwicht van het grondlichaam bcfj — zone II samen met het deel van zone III links van de verticale lijn jf door f — de passieve kracht op bc. Vervolgens zet het evenwicht van de spie abc die kracht om in een druk op de fundering. Superpositie is niet exact, omdat de drie delen niet exact hetzelfde glijvlak gebruiken (paragraaf 8); de afwijking is aan de veilige zijde.

5De deklaagterm — NqMomenten om b voor het lichaam bcfj, vervolgens de spie.

135° − φ/245° − φ/2bcfjr1r0qPpqB/4Pp(1)HdHd/2FφqqabcBPpqφPpqφ(a)(b)
Figuur 6. Alleen de bovenbelasting (φ = 30°). (a) De krachten op het grondlichaam bcfj: Ppq van de spie, op een horizontale afstand B/4 van b; de bovenbelasting q op bj; de passieve Rankine-kracht Pp(1) op jf; de resultante F op de spiraal, langs een straal door de pool b en onder φ met de normaal. (b) De spie abc, gedragen door de twee verticale krachten Ppq.

Met alleen de bovenbelasting bevindt de pool van de spiraal zich in b. Vier krachten werken op het lichaam bcfj (Figuur 6 a): de reactie van de spie, Ppq, op bc; de bovenbelasting q op bj; de passieve Rankine-kracht Pp(1) van de grond voorbij jf; en de resultante F van de spanningen op de spiraal cf. De verticale lijn jf heeft de hoogte Hd; langs deze lijn bevindt de grond zich in de passieve Rankine-toestand onder uitsluitend de bovenbelasting q, waardoor de druk gelijkmatig is:

Pp(1)=qKpHd=qHdtan2(45°+φ2)(6)Kp = tan²(45° + φ/2) is de passieve gronddrukcoëfficiënt van Rankine; Hd = jf.

F gaat door b (paragraaf 3) en valt weg uit de momentensom om b. Ppq grijpt aan in het midden van bc, op een horizontale afstand B/4 van b; de bovenbelasting op bj heeft haar resultante op bj/2; Pp(1) grijpt aan op Hd/2 onder het funderingsvlak. Momenten om b:

PpqB4=qbj‾bj‾2+Pp(1)Hd2(7)

De lengten volgen uit de spiraal — de eerste straal is bc, de laatste bf:

r0=bc‾=B2secφ,r1=bf‾=r0e(3π4−φ2)tanφ(8)
bj‾=r1cos(45°−φ2),Hd=r1sin(45°−φ2)(9)

Invullen van verg. (6) en verg. (9) in verg. (7):

PpqB4=qr122cos2(45°−φ2)+qr122sin2(45°−φ2)tan2(45°+φ2)(10)

Aangezien tan(45° + φ/2) = cot(45° − φ/2), is de tweede term gelijk aan de eerste, en

Ppq=4Bqr12cos2(45°−φ2)(11)

Met r1 uit verg. (8), en cos φ = 2 sin(45° − φ/2) cos(45° − φ/2), waardoor cos²(45° − φ/2)/cos²φ verandert in 1/[4 cos²(45° + φ/2)]:

Ppq=qBsec2φe2(3π4−φ2)tanφcos2(45°−φ2)=qBe2(3π4−φ2)tanφ4cos2(45°+φ2)(12)

Nu de spie (Figuur 6 b). De funderingsdruk qq werkt op ab = B, en de twee verticale krachten Ppq houden deze in evenwicht (het gewicht van de spie behoort tot het γ-deel):

qqB=2Ppq(13)

en met verg. (12):

qq=2PpqB=qe2(3π4−φ2)tanφ2cos2(45°+φ2)=qNq(14)
Nq=e2(3π4−φ2)tanφ2cos2(45°+φ2)(15)

Voor φ = 0 levert dit Nq = 1 — zonder wrijving wordt de bovenbelasting ongewijzigd overgedragen; voor φ = 30°, Nq = 22.46.

6De cohesieterm — NcHetzelfde lichaam met cohesie; twee identiteiten leiden tot cot φ (Nq − 1).

135° − φ/245° − φ/2bcfjr1r0PpcB/4CcPp(2)HdHd/2qcabcBPpcφPpcφCC(a)(b)
Figuur 7. Alleen de cohesie (φ = 30°). (a) De krachten op bcfj: Ppc op B/4 van b; de cohesiekracht C langs bc; de cohesie c langs de spiraal; de passieve Rankine-kracht Pp(2) op jf. (b) De spie abc, gedragen door de verticale krachten Ppc en de cohesiekrachten C langs de zijden.

Met alleen de cohesie bevindt de pool zich opnieuw in b. De krachten op bcfj (figuur 7 a) zijn: Ppc van de spie; de cohesiekracht langs bc, C = c·bc = c·r0, die langs een straal werkt en geen moment ten opzichte van b heeft; de passieve Rankine-kracht van de zuiver cohesieve passieve toestand op jf, gelijkmatig verdeeld over de hoogte,

Pp(2)=2cKpHd=2cHdtan(45°+φ2)(16)

en de cohesie c die langs de spiraal werkt. Een element ds van de spiraal draagt de kracht c·ds langs de raaklijn. De raaklijn loopt op de afstand r cos φ van de pool, en ds = r sec φ dθ, dus het moment van het element om b is c r² dθ, en de gehele boog geeft

Mc=∫0θ1cr2dθ=cr02∫0θ1e2θtanφdθ=c2tanφ(r12−r02)(17)

Momenten om b:

PpcB4=Pp(2)Hd2+Mc(18)

Met Hd uit vgl. (9) en de identiteit sin²(45° − φ/2)·tan(45° + φ/2) = ½ cos φ, wordt de eerste term ½ c r1² cos φ; r0 en r1 uit vgl. (8) geven dan

Ppc=Bc2secφe2(3π4−φ2)tanφ+Bcsec2φ2tanφ[e2(3π4−φ2)tanφ−1](19)
De −1 tussen de haakjes is afkomstig van r0² in Mc.

Op de spie (figuur 7 b) werken de cohesiekrachten C op de twee vlakken omhoog langs de vlakken, elk met de verticale component C sin φ:

qcB=2Csinφ+2Ppc=cBtanφ+2Ppc(20)

Substitutie van vgl. (19) en verzamelen van de termen met en zonder de e-macht geeft:

qc=ce2(3π4−φ2)tanφ(secφ+sec2φtanφ)−c(sec2φtanφ−tanφ)(21)

Twee identiteiten vereenvoudigen de uitdrukkingen tussen haakjes:

secφ+sec2φtanφ=cotφ1+sinφcos2φ=cotφ2cos2(45°+φ2)(22)
sec2φtanφ−tanφ=cotφ(sec2φ−tan2φ)=cotφ(23)

zodat

qc=ccotφ[e2(3π4−φ2)tanφ2cos2(45°+φ2)−1]=ccotφ(Nq−1)=cNc(24)
Nc=cotφ(Nq−1)(25)

Als φ → 0 nadert de uitdrukking tot 3π/2 + 1 = 5.71; Terzaghi's waarde voor φ = 0 is 5.7 (tabel 1). Voor φ = 30° is Nc = 37.16.

7De volumegewichtterm — NγEen proefpool, een minimum en een factor zonder gesloten vorm.

ObcfjPpγh/3WFφPp(3)HdHd/3lplwlRqγabcBWwPpγφPpγφ(a)(b)
Figuur 8. Alleen het gewicht (φ = 30°). (a) De krachten op bcfj voor één proefpool O op de lijn fb verlengd voorbij b: Ppγ op h/3 boven c, het gewicht W van het lichaam, de passieve Rankine-kracht Pp(3) op Hd/3 boven f en de resultante F door O, met hun armen lp, lw, lR om O. (b) De spie abc met zijn eigen gewicht Ww.

Door het gewicht van de grond is de spiraal met de pool in b niet langer de maatgevende. De pool O wordt geplaatst op de lijn fb, verlengd voorbij b, te beginnen met proberen; elke positie geeft een andere spiraal door c en een ander lichaam bcfj (Figuur 8 a). De krachten op het lichaam zijn Ppγ van de spie, het gewicht W van het lichaam, de resultante F op de spiraal — nu door O — en de passieve Rankine-kracht op jf, waarvan de druk lineair toeneemt met de diepte:

Pp(3)=12γHd2Kp=12γHd2tan2(45°+φ2)(26)

Deze grijpt aan op Hd/3 boven f. Momenten om O, met de armen van Figuur 8 a:

Ppγlp=Wlw+Pp(3)lR⇒Ppγ=Wlw+Pp(3)lRlp(27)

De berekening wordt herhaald voor verschillende posities van O, en de kleinste Ppγ is de waarde die de grond ontwikkelt. De spie (Figuur 8 b) draagt nu ook haar eigen gewicht,

Ww=12Bhγ=B24γtanφ(28)
qγB=2Ppγ−Ww⇒qγ=1B(2Ppγ−B24γtanφ)(29)

De minimale Ppγ wordt geschreven als de passieve kracht op een wand van hoogte h, met een coëfficiënt Kpγ die louter afhangt van φ:

Ppγ=12γh2Kpγ=12γB2tan2φ4Kpγ=18γB2Kpγtan2φ(30)

en door dit te substitueren in Vergelijking (29):

qγ=1B(14γB2Kpγtan2φ−B24γtanφ)
qγ=12γB(12Kpγtan2φ−tanφ2)=12γBNγ(31)
Nγ=12Kpγtan2φ−tanφ2(32)

Kpγ volgt uit de numerieke minimalisatie, waardoor Nγ geen gesloten vorm heeft; deze wordt voor elke φ numeriek berekend. Deze module gebruikt de waarden van Kumbhojkar (1993), de reeks zoals getabelleerd in Tabel 1; voor φ = 30°, Nγ = 19.13.

8De draagvermogensvergelijkingDe drie opgetelde delen; de factorentabel; wat superpositie kost.

Door de drie delen op te tellen, wordt het uiterst draagvermogen van een strookfundering in grond met cohesie, wrijving en gewicht verkregen als

qu=qc+qq+qγ(33)
qu=cNc+qNq+12γBNγ(34)

met Nq, Nc en Nγ uit Vergelijking (15), Vergelijking (25) en Vergelijking (32). Deze hangen uitsluitend af van φ; Tabel 1 geeft de waarden zoals gebruikt door de module.

Tabel 1. Draagvermogensfactoren volgens Terzaghi — de tabel die door deze module wordt gebruikt
φ (°)NcNqNγ
05.701.000.00
16.001.100.01
26.301.220.04
36.621.350.06
46.971.490.10
57.341.640.14
67.731.810.20
78.152.000.27
88.602.210.35
99.092.440.44
109.602.690.56
1110.162.980.69
1210.763.290.85
1311.413.631.04
1412.114.021.26
1512.864.451.52
1613.684.921.82
1714.565.452.18
1815.526.042.59
1916.566.703.07
2017.697.443.64
2118.928.264.31
2220.279.195.09
2321.7510.236.00
2423.3611.407.08
2525.1312.728.34
φ (°)NcNqNγ
2627.0914.219.84
2729.2415.9011.60
2831.6117.8113.70
2934.2419.9816.18
3037.1622.4619.13
3140.4125.2822.65
3244.0428.5226.87
3348.0932.2331.94
3452.6436.5038.04
3557.7541.4445.41
3663.5347.1654.36
3770.0753.8065.27
3877.5061.5578.61
3985.9770.6195.03
4095.6681.27116.31
41106.8193.85140.51
42119.67108.75171.99
43134.58126.50211.56
44151.95147.74261.60
45172.29173.29325.34
46196.22204.19407.11
47224.55241.80512.84
48258.29287.85650.67
49298.72344.64831.99
50347.51415.151072.80
Nc en Nq volgen uit de gesloten formules op deze pagina, afgerond op twee decimalen; Nγ volgens Kumbhojkar (1993). Tussen gehele graden sublimeert de module de drie kolommen via lineaire interpolatie.
(a) Terzaghi (1943): spiezijden onder α = φquα45° − φ/2(b) Waargenomen in proeven: spiezijden onder α ≈ 45° + φ/2quα45° − φ/2
Figuur 9. Dezelfde fundering met (a) de spie volgens Terzaghi, α = φ, en (b) de in proeven waargenomen spie, α ≈ 45° + φ/2 (φ = 30°, beide op schaal getekend).

Twee opmerkingen over de afleiding:

  • Nq en Nc maken gebruik van een spiraal met de pool aan de rand van de fundering, Nγ van een spiraal met de pool in O: de drie onderdelen zijn afkomstig van twee verschillende bezwijkvlakken. Het optellen van afzonderlijk geminimaliseerde delen levert hoogstens het minimum van het gecombineerde probleem op, waardoor de fout door superpositie aan de veilige zijde is.
  • Proeven sinds het werk van Terzaghi bevestigen de vorm van het mechanisme, maar tonen aan dat de zijden van de spie een hoek van ongeveer 45° + φ/2 met het horizontale vlak maken in plaats van φ (Figuur 9). De factoren van Terzaghi — en deze module — houden α = φ aan. De spie onder 45° + φ/2 vormt de basis voor de Prandtl-Reissner-factoren in de algemene draagvermogensvergelijking (de rekenmethoden volgens Meyerhof, Hansen en Vesic), hetgeen verklaart waarom hun Nc en Nq afwijken van Tabel 1.

9Vierkante en cirkelvormige funderingenTerzaghi’s coëfficiënten voor niet-strookvormige funderingen.

Onder een vierkante of cirkelvormige fundering is er geen sprake van een tweedimensionale vervormingstoestand (plane strain), waardoor de afleiding niet rechtstreeks van toepassing is. Terzaghi stelde semi-empirische coëfficiënten voor op de cohesie- en gewichtstermen (Tabel 2):

qu=1.3cNc+qNq+0.4γBNγ(square, B×B)(35)
qu=1.3cNc+qNq+0.3γBNγ(circular, diameter B)(36)
Tabel 2. Coëfficiënten volgens Terzaghi voor de funderingsvorm
Funderingop cNcop γBNγB is
Strook1.00.5de breedte
Vierkant1.30.4de zijde
Cirkelvormig1.30.3de middellijn

Voor een verzadigde klei die ongedraineerd wordt belast (φ = 0, c = cu) zijn de factoren Nc = 5.7, Nq = 1 en Nγ = 0:

qu=5.7cu+q(strip)(37)
qu=1.3×5.7cu+q=7.41cu+q(square, circular)(38)

Via de vormkeuze in de module worden de gewenste coëfficiënten geselecteerd. Terzaghi heeft geen coëfficiënten gegeven voor rechthoekige funderingen; de algemene draagvermogensvergelijking (Meyerhof, Hansen, Vesic) kent hiervoor vormfactoren toe.

10Lokale afschuivingDezelfde vergelijkingen met gereduceerde c en φ.

Wanneer de grond bezwijkt door lokale afschuiving (Paragraaf 2) ontwikkelt het mechanisme zich niet volledig en wordt slechts een deel van de sterkte gemobiliseerd. Terzaghi behield dezelfde vergelijkingen en reduceerde de sterkteparameters:

c′=23c,φ′=tan−1(23tanφ)(39)

De aangepaste factoren N′c, N′q en N′γ zijn de functies uit Paragraaf 5–7 geëvalueerd bij φ′ (Tabel 3), en

qu=c′N′c+qN′q+12γBN′γ(strip)(40)
qu=1.3c′N′c+qN′q+0.4γBN′γ(square)(41)
qu=1.3c′N′c+qN′q+0.3γBN′γ(circular)(42)

Met c′ = ⅔c wordt de cohesieterm voor vierkante en cirkelvormige funderingen 0.867 cN′c.

Tabel 3. De factoren voor lokale afschuiving: Tabel 1 afgelezen bij φ′ = tan−1(⅔ tan φ)
φ (°)φ′ (°)N′cN′qN′γ
00.005.701.000.00
10.675.901.070.01
21.336.101.140.02
32.006.301.220.04
42.676.511.310.05
53.346.741.400.07
64.016.971.490.10
74.687.221.590.13
85.357.481.700.16
96.037.741.820.20
106.708.031.940.25
117.388.322.080.30
128.078.632.230.36
138.758.972.380.42
149.449.312.550.49
1510.139.672.730.58
1610.8210.062.930.67
1711.5210.473.140.77
1812.2210.903.370.89
1912.9311.363.611.03
2013.6411.863.881.18
2114.3512.384.171.35
2215.0712.924.491.54
2315.8013.524.831.76
2416.5314.155.202.01
2517.2714.825.612.29
φ (°)φ′ (°)N′cN′qN′γ
2618.0115.536.052.60
2718.7616.316.542.96
2819.5217.157.083.37
2920.2818.047.673.83
3021.0518.998.314.35
3121.8320.049.034.96
3222.6221.189.835.65
3323.4122.4110.716.44
3424.2123.7411.687.35
3525.0225.1812.758.38
3625.8426.7813.989.61
3726.6728.5415.3511.03
3827.5130.4616.8812.68
3928.3632.5618.6014.60
4029.2234.8920.5316.84
4130.0937.4622.7219.46
4230.9840.3325.2122.56
4331.8743.5628.0926.31
4432.7747.1731.3930.79
4533.6951.2335.1836.15
4634.6255.8139.5642.60
4735.5661.0044.6550.43
4836.5266.9150.5960.00
4937.4973.6757.5671.74
5038.4781.4665.7886.28
Geïnterpoleerd in Tabel 1 op exact dezelfde wijze als de module.

Voor zandgronden stelde Vesic (1973) een reductie voor die afhangt van de relatieve dichtheid Dr in plaats van de vaste waarde ⅔:

φ′=tan−1(ktanφ),k=0.67+Dr−0.75Dr2(0≤Dr≤0.67)(43)Niet gebruikt door deze module, die de factor ⅔ volgens Terzaghi toepast.

11De grondwaterstandWat het water verandert: de deklaag en de volumegewichtterm.

Bij de afleiding wordt ervan uitgegaan dat de grondwaterstand zich ver onder de fundering bevindt. Een hogere grondwaterstand verandert twee zaken — de bovenbelasting q en het volumiek gewicht in de ½γBNγ-term — maar nooit de factoren zelf. Onder de grondwaterstand werkt het effectieve (onderwater) volumiek gewicht:

γ′=γsat−γw(44)γw = 9.81 kN/m³; γ is het vochtig volumiek gewicht van de grond boven de grondwaterstand.
GrondwaterstandBDfDwγγsat(a) Geval I — grondwaterstand boven het stichtingsvlakGrondwaterstandBDfDwγγsat(b) Geval II — grondwaterstand op het stichtingsvlakGrondwaterstandBDfDwDγγsat(c) Geval III — grondwaterstand onder het stichtingsvlak
Figuur 10. De grondwaterstand boven het funderingsvlak (a), ter hoogte van het funderingsvlak (b) en eronder (c). Dw is de diepte t.o.v. het maaiveld, D = Dw − Df de diepte t.o.v. het funderingsvlak.

De module onderscheidt drie gevallen (Figuur 10):

Geval I — boven het stichtingsvlak, Dw < Df

q=γDw+γ′(Df−Dw),γ→γ′in the third term(45)

Geval II — op het stichtingsvlak, Dw = Df

q=γDf,γ→γ′in the third term(46)

Geval III — onder het stichtingsvlak, Dw > Df

q=γDf,γ‾=1B[γD+γ′(B−D)]in the third term, forD≤B(47)

Dieper dan éénmaal de funderingsbreedte onder het funderingsvlak (D > B) bevindt het water zich onder de bezwijkzone en wordt de vergelijking toegepast alsof er geen grondwater aanwezig is.

12Toelaatbare gronddruk en de toetsingBruto- en nettodrukken, en de optredende contactdruk op het funderingsvlak.

qu is de gronddruk bij bezwijken. De module deelt deze door de veiligheidsfactor FS en maakt een strikt onderscheid tussen bruto- en nettodrukken. De brutodrukken stellen de totale druk op het funderingsvlak voor; de nettodrukken zijn hetgeen de fundering toevoegt aan de deklaagdruk q die voor de ontgraving op het funderingsniveau aanwezig was:

qu,net=qu−q,qall,g=quFS,qall,n=qu,netFS(48)
VWsWsWfqoptredendq = γDfDfB
Figuur 11. Wat het funderingsvlak opneemt: de verticale kolombelasting V en het gewicht van de fundering, Wf, plus het gewicht van de grond daarop, Ws. Naast de fundering werkt de deklaagdruk q = γDf ter hoogte van het funderingsvlak.

De optredende druk qapplied is de verticale brutodruk op het funderingsvlak onder gebruiksbelasting: V, Wf en Ws verdeeld over het funderingsoppervlak A (B² voor een vierkant, πB²/4 voor een cirkel, B per eenheidslengte voor een strook). De fundering voldoet wanneer

qapplied=V+Wf+WsA≤qall,g,FSactual=quqapplied(49)
qapplied−q≤qall,n(50)

Bij q ≥ 0 en FS ≥ 1 is de brutotoetsing maatgevend: wanneer deze voldoet, voldoet de nettotoetsing eveneens. Zonder ingevoerde qapplied rapporteert de module uitsluitend de capaciteiten en spreekt geen oordeel uit over het voldoen van de fundering. Een veiligheidsfactor van circa 3 is gebruikelijk; deze dekt voornamelijk de onzekerheid in de sterkteparameters af en in mindere mate die van de theorie.

13RekenvoorbeeldenAlgemene afschuiving, lokale afschuiving en de grondwaterstand — direct berekend.

Een vierkante fundering van 1.5 m × 1.5 m op Df = 1 m, in grond met φ = 20°, c = 15.2 kPa en γ = 17.8 kN/m³. De onderstaande waarden zijn berekend met de interne tabel en interpolatie van de module, en afgerond weergegeven.

Eerste geval — algemene afschuiving, geen grondwaterstand

Voor φ = 20° geeft Tabel 1: Nc = 17.69, Nq = 7.44, Nγ = 3.64, en q = γDf = 17.80 kPa. Met Vergelijking (35):

qu=1.3(15.20)(17.69)+(17.80)(7.44)+0.4(17.80)(1.50)(3.64)
qu=349.55+132.43+38.88=520.86kPa
Qu=quB2=520.86×1.502=1171.9kN

Tweede geval — dezelfde fundering bij lokale afschuiving

φ′ = tan−1(⅔ tan 20°) = 13.64°, c′ = ⅔ × 15.2 = 10.13 kPa; Tabel 3 geeft N′c = 11.86, N′q = 3.88, N′γ = 1.18:

qu=1.3(10.13)(11.86)+(17.80)(3.88)+0.4(17.80)(1.50)(1.18)
qu=156.20+69.05+12.61=237.86kPa

Derde geval — met grondwaterstand: het startmodel van de module

De grondwaterstand op Dw = 2 m, γsat = 19 kN/m³: D = Dw − Df = 1.00 m ≤ B, Geval III. De bovenbelasting blijft ongewijzigd; voor de gewichtsterm geldt

γ′=19−9.81=9.19kN/m3
γ‾=11.50[(1.00)(17.80)+(9.19)(0.50)]=14.93kN/m3
qu=349.55+132.43+0.4(14.93)(1.50)(3.64)=514.59kPa
qall,g=514.593=171.53kPa
qu,net=514.59−17.80=496.79kPa,qall,n=165.60kPa

Dit zijn de beginwaarden van de module; de tabbladen Resultaten en Berekeningen geven dezelfde uitkomsten.

14LiteratuurBronnen van de theorie en van de factoren.

  • Terzaghi, K. (1943). Theoretical Soil Mechanics. Wiley, New York.
  • Das, B.M. (2017). Shallow Foundations: Bearing Capacity and Settlement, 3rd ed. CRC Press, Boca Raton — Sections 2.2–2.3; deze pagina volgt de volgorde van de daarin opgenomen afleiding.
  • Das, B.M. (2018). Principles of Geotechnical Engineering, 9th ed. Cengage Learning — Chapter 16: de grondwatergevallen, de veiligheidsfactor, Tabel 16.1.
  • Kumbhojkar, A.S. (1993). Numerical evaluation of Terzaghi’s Nγ. Journal of Geotechnical Engineering, ASCE, 119(3), 598–607.
  • Prandtl, L. (1921). Über die Eindringungsfestigkeit (Härte) plastischer Baustoffe und die Festigkeit von Schneiden. ZAMM, 1(1), 15–20.
  • Vesic, A.S. (1973). Analysis of ultimate loads of shallow foundations. Journal of the Soil Mechanics and Foundations Division, ASCE, 99(SM1), 45–73.

De afbeeldingen op deze pagina zijn getekend op basis van het mechanisme zelf; de vergelijkings-, figuur- en tabelnummers zijn eigen aan deze tekst.

Van theorie naar uw eigen ontwerp

Bepaal het draagvermogen van uw eigen fundering binnen enkele minuten

  • Het uiterst en toelaatbaar draagvermogen, bruto en netto, term voor term
  • Algemene of lokale afschuiving, met de grondwaterstand op elke gewenste diepte
  • De bezwijkzones op schaal getekend onder uw fundering
  • Een overzichtelijk berekeningsrapport, opgeslagen als pdf. Online: niets te installeren, geen dongle, op smartphone, tablet of pc

Meer over draagvermogen