Bu sayfada · 19 bölüm
- 1Palplanş perdeler ve bu modül
- 2Konsol duvarın hareketi
- 3Kazı tabanı üstünde aktif basınç
- 4Kazı tabanı altında net basınç
- 5Denge: gömme derinliği denklemi
- 6Gömme derinliği
- 7En büyük eğilme momenti
- 8Yeraltı su seviyesinin bulunmadığı durum
- 9İki yüzde farklı seviyelerde su
- 10Palplanşın EN 1993-1-1 uyarınca doğrulanması
- 11Palplanşın AISC 360-22 uyarınca doğrulanması
- 12Tutulan zeminin eğimli yüzeyi
- 13Ankrajlı duvar
- 14Depremli durum
- 15Duvarın yerdeğiştirmesi
- 16Çözümlü örnek: modülle
- 17Açılış duvarının EN 1993-1-1 uyarınca doğrulanması
- 18Modülün kabulleri
- 19Kaynaklar
Konsol palplanş duvar, çakıldığı kumun pasif direnci sayesinde ayakta durur. Bu sayfa kaynağı bölüm bölüm izler — duvarın nasıl hareket ettiği, net basınç diyagramı, gömme derinliği denklemi, gömme derinliği ve en büyük moment — ardından palplanşın EN 1993-1-1 ya da AISC 360-22 uyarınca doğrulanmasını, çözümlü bir örnekle ve modülün kendi koduyla hesaplanan açılış duvarıyla birlikte verir.
1Palplanş perdeler ve bu modülpalplanş perdenin ne olduğu ve burada hangisinin tasarlandığı
Palplanş perde, zemini ya da suyu tutmak amacıyla zemine çakılan ve birbirine kilitlenen kazıklardan oluşan bir dizidir — rıhtım duvarı, batardo ya da bir kazının yan yüzü gibi. Ahşap, prefabrik beton ve çelik kullanılmıştır; çelik kesitler, kolay taşınmaları, iyi çakılabilmeleri ve yeniden kullanılabilmeleri nedeniyle yaygın olarak tercih edilmektedir. Çelik palplanşlar Z ve U olmak üzere iki kesit biçiminde üretilir; üretici tablolarında her birinin duvarın metresi başına mukavemet momenti verilir — tasarım sonunda tabloya bu değerle girilir.
Duvarın inşasında izlenen iki yol aynı yapıya götürür: dolgulu yapıda palplanşlar önce çakılır ve zemin onların arkasına doldurulur; kazılı yapıda ise palplanşlar mevcut zemine çakılır ve önlerindeki zemin daha sonra kazı tabanı seviyesine kadar kazılır. Her iki durumda da duvar, kazı tabanının üstünde L yüksekliğinde bir zemini tutmakta ve kazı tabanının altındaki gömme derinliği D ile ayakta durmaktadır (aşağıdaki şekil).
Konsol perdenin başka bir mesnedi yoktur: yalnızca çakıldığı zeminin pasif direnciyle tutulan bir çit direği gibi durur. Bu nedenle orta yükseklikler için — genel kural olarak kazı tabanı üstünde yaklaşık 6 m yüksekliğe kadar — ekonomiktir; bu yüksekliğin ötesinde tepesine yakın bir seviyeden geriye bağlanan ankrajlı perde kullanılır.
Bu modülde kum içine çakılan konsol bir perdenin tasarımı yapılmaktadır: tüm profil boyunca kum tabakaları — kazı tabanının üstünde tutulan zemin olarak, altında ise duvarın her iki yüzüne etkiyerek — ve duvarın iki yüzünde aynı seviyede (kaynaktaki durum) ya da farklı seviyelerde (net su basıncı eklenerek) bulunan bir yeraltı su seviyesi. Kildeki konsol perde ayrı bir modülde ele alınmaktadır.
2Konsol duvarın hareketiuca yakın bir nokta etrafında dönme ve üç basınç bölgesi
Tutulan zeminin itkisi altında duvar, ucunun biraz üzerinde bulunan bir O noktası etrafında rijit cisim olarak dönmektedir (aşağıdaki şekil). Dönme hareketi basınçların dağılışını belirlemektedir:
- A bölgesi, kazı tabanının üstünde: burada yalnızca tutulan zemin bulunur ve aktif basıncıyla perdeyi iter.
- B bölgesi, kazı tabanından O noktasına kadar: perde kazıya doğru hareket eder; bu nedenle tutulan zemin tarafı aktif durumdadır, öndeki zemin ise itildiği için pasif basıncıyla direnç gösterir.
- C bölgesi, O noktasının altında: perde ters yönde hareket eder ve taraflar yer değiştirir — arkada pasif, önde aktif.
Gerçek dağılım eğriseldir. Kaynakta bu dağılım doğrusal bir yapıyla değiştirilmektedir: kazı tabanının altındaki net basınç, E sıfır noktasından — dönme noktası O değil, diyagramın bir noktası — geçen tek bir doğru üzerinde yer alır ve perde ucundaki yön değişimi yüksekliğinde bir blok olarak çizilir. Gömme derinliği bu diyagramın yatay ve moment dengesiyle belirlenir.
3Kazı tabanı üstünde aktif basınçyeraltı su seviyesinde σ′₁, kazı tabanında σ′₂
Kazı tabanının üstünde yalnızca tutulan kum, Rankine aktif basıncıyla etkimektedir; bu basınç efektif örtü yükünün aktif katsayıyla çarpımına eşittir. Duvar sürtünmesi hesaba katılmamaktadır.
Yeraltı su seviyesi duvar üstünden derinlikte ve kalan kısım batık olduğunda, yeraltı su seviyesindeki ve kazı tabanındaki basınçlar aşağıdaki gibidir
Su duvarın iki yüzünde aynı seviyede bulunduğundan iki taraftaki hidrostatik basınçlar birbirini dengelemekte ve duvarı yalnızca bu efektif basınçlar yüklemektedir.
Tutulan zemin yüzeyinin tamamına yayılan düzgün yayılı bir sürşarj — trafik, depolanmış malzeme — tutulan taraftaki her derinlikte efektif örtü yüküne eklemektedir. Bu durumda aktif diyagram duvar üstünde değerinden başlamakta ve aşağıdaki her ordinat kadar artmaktadır:
Sınırlı genişlikteki bir yük — duvara paralel bir şerit ya da bir tekil yük — sabit bir eklememektedir. Bu yükün yanal basıncı elastik yarı sonsuz ortam çözümünden alınmakta ve rijit, yerdeğiştirme yapmayan bir duvar için ayna görüntü yöntemiyle iki katına çıkarılmaktadır:
burada şeridin derinliğinde gördüğü açı, ise bu açının açıortayının düşeyle yaptığı açıdır; tekil yük, duvarın yükten geçen kesitinde — en çok yüklenen metrede — alınmakta ve tüm duvar için kullanılmaktadır. Bu basınçlar, kazı tabanının üstünde ve altında, tüm duvar boyunca tutulan taraftaki yüze eklenmektedir; net diyagram bu durumda eğrisel olmakta ve modül diyagramı sayısal olarak integre etmektedir.
Kazı tabanının altında aynı tutulan taraftaki örtü yükünde kalmaktadır; bu nedenle net doğru daha büyük olan değerinden başlamakta ve perde ucunda tutulan tarafın pasif basıncı kadar artmaktadır; kazı tarafı bu yükten pay almamaktadır. Diyagram kurulumunun geri kalanı değişmemektedir.
4Kazı tabanı altında net basınçE sıfır noktasından geçen doğru
Kazı tabanının altında duvarın her iki yüzünde de zemin bulunmaktadır. Tutulan taraf aktif olarak itmeyi sürdürmekte, kazı tarafı pasif olarak direnmekte ve pasif basınç derinlikle daha hızlı artmaktadır. Bu nedenle net basınç kazı tabanının hemen altında değerinden başlamakta ve derinlikle doğrusal olarak azalmaktadır:
Net basınç, kazı tabanının altındaki E noktasında sıfıra ulaşmaktadır:
5Denge: gömme derinliği denklemiP ve z̄, perde ucu bloğu ve L₄ için dördüncü dereceden denklem
E noktasının üstünde diyagram, duvarı E noktasının yukarısında etkiyen bir P bileşkesiyle kazıya doğru itmektedir; bu bileşke, aktif diyagramın ve kazı tabanı ile E arasındaki üçgenin alanı, etkime noktası ise bunların ağırlık merkezidir. E noktasının altında net doğru bu kez ters yönlü pasif direnç olarak devam etmekte ve perde ucunda basınç yüksekliği boyunca geri dönmektedir. Diyagram iki koşulla kapatılmaktadır:
, perde ucunun E noktası altındaki derinliği olmak üzere, kurulumun ordinatları aşağıdaki gibidir
ve iki koşul arasında yok edildiğinde cinsinden dördüncü dereceden tek bir denklem elde edilmektedir:
6Gömme derinliğiDtheory ve güvenlik payı eklemenin iki yolu
Teorik gömme derinliği, diyagramın tam olarak dengede olduğu derinliktir:
Bu derinlikte pasif direnç tamamen mobilize olmuştur ve hiçbir güvenlik payı bulunmamaktadır. Kaynakta bir pay eklemek için iki yol önerilmektedir (aşağıdaki şekil):
- Derinliğin artırılması: diyagram tam ile kurulur ve derinlik yüzde 20 ile 30 arasında artırılır; , ile arasında alınır. Basınçlar ve moment teorik perdeye aittir.
- Kp üzerine güvenlik sayısı: diyagram baştan ile kurulur ( ile arasında) ve elde edilen derinlik olduğu gibi kullanılır. Kazı tabanının altındaki tüm ordinatlar değişir ve moment de bunlarla birlikte artar.
Kullanıcının belirlediği derinlik. Tasarım derinliğini analizden almak yerine palplanşın kazı tabanı altındaki derinliği verilebilir. Bu durumda verilen derinlik, seçilen yaklaşımın gerektirdiği derinliğe göre doğrulanmakta ve bu derinliğin pasif katsayı üzerinde mobilize ettiği güvenlik sayısı bulunmaktadır; bu, diyagram verilen derinlikte ancak dengede kalıncaya kadar değerinin bölünebileceği katsayısıdır:
Toplam boy, yerdeğiştirme ve deprem kontrolü verilen derinlikle hesaplanmaktadır. İç kuvvetler için iki durum çözülmektedir: gerekli derinlikteki tasarım durumu ve pasif katsayının ile bölündüğü, verilen derinlikteki denge durumu. Tasarım durumunun momenti, verilen durumun momenti için bir üst sınır değildir — pasif direnci kısmen mobilize olmuş, dengedeki daha uzun bir duvar daha fazla eğilebilir; bu nedenle palplanş ve ankrajlar ikisinden büyük olanına göre tasarlanmaktadır. Depremli durumda da verilen derinlik değerini aştığında aynı yol izlenmektedir. değerinin düzgün biçimde mobilize olduğu kabulü de başlı başına bir idealleştirmedir.
7En büyük eğilme momentiE’nin z′ altında sıfır kesme kuvveti ve orada Mmax
Eğilme momenti, kesme kuvvetinin sıfır olduğu yerde en büyüktür. E noktasının altında net pasif üçgen biçiminde büyümekte ve E noktasının altında P kuvvetini dengelemektedir:
8Yeraltı su seviyesinin bulunmadığı durumaynı diyagramın nemli birim hacim ağırlıkla çizilmesi
Yeraltı suyu bulunmadığında aynı kurulum, her yerde nemli birim hacim ağırlık kullanılarak geçerliliğini korur: kazı tabanındaki aktif basınç ve sıfır noktası şu biçimi alır
ve yukarıdaki denklemlerdeki her , olur. Gömme denklemi biçimini korumaktadır.
9İki yüzde farklı seviyelerde sunet su basıncının eklenmesi (kaynağın kapsamı dışında)
Kaynakta suyun her iki yüzde aynı seviyede bulunduğu kabul edilmektedir. Suyu indirilmiş bir kazı ya da perdenin önünde duran su bu kabulü geçersiz kılar: hidrostatik basınçlar artık birbirini götürmez.
Bu durumda modül, sızma olmayan hidrolik koşul için net su basıncını net efektif basınca ekler ve her yüz için o yüze ait efektif örtü yükünü kullanır:
Bu durumda net doğru parçalı olur; bu nedenle sıfır noktası, üstündeki bileşke ve iki denge denklemi kapalı formla değil, doğrudan diyagram üzerinde çözülür; yapı — E sıfır noktası, perde ucu bloğu — aynıdır.
10Palplanşın EN 1993-1-1 uyarınca doğrulanmasıS = M/σall ifadesinden MEd ≤ W fy / γM0 koşuluna
Klasik yöntemde palplanş, emniyet gerilmesi ile boyutlandırılmaktadır:
Modül bunun yerine bir sınır durum doğrulaması yapmaktadır. Net basınç diyagramının momenti karakteristik bir etki büyüklüğüdür; kısmi katsayı bunu tasarım değerine yükseltmekte ve EN 1993-1-1, tasarım momentini kesitin direnci ile karşılaştırmaktadır:
, palplanş tablosundan kesit seçiminde kullanılan değerdir. Verilen palplanş daha sonra bu değere göre kontrol edilmektedir. Tabloda her boyut için iki mukavemet momenti verilmiştir ve hangisinin kullanılabileceğini kesit sınıfı belirler (aşağıdaki şekil): elastik , kesiti ilk akmaya kadar sınırlar ve 3. sınıfa kadar geçerlidir; plastik ise kesitin tam plastik momentine ulaşmasına izin verir ve 1. veya 2. sınıf kesitler için kabul edilmektedir.
| Katsayı | uygulandığı büyüklük | değer |
|---|---|---|
| toprak basıncı momenti; kalıcı ve olumsuz bir etki | 1.35 | |
| kesit dayanımı | 1.00 |
11Palplanşın AISC 360-22 uyarınca doğrulanmasıEğilme dayanımı Mn üzerinden LRFD veya ASD
Palplanş, bunun yerine AISC 360-22 ile de doğrulanabilir. Nominal eğilme dayanımı kompakt bir kesit için (plastik mukavemet momenti), ilk akmada ise olarak alınır ve iki yöntemden biriyle momentle karşılaştırılır:
Toprak basıncı, yanal toprak basıncı H olarak alınmıştır: LRFD kombinasyonlarında yük etkisini artırdığı durumda ile, ASD kombinasyonlarında ise 1.0 ile hesaba girmektedir.
12Tutulan zeminin eğimli yüzeyiduvar gerisinde sonsuz şev — eğimli dolgu için Rankine
Duvarın arkasındaki zemin açısıyla yükselip bu yükselişi sürdürdüğünde, tutulan zemin artık yatay yüzeyli Rankine durumunda değildir. Sonsuz şev altındaki kohezyonsuz bir zemin için Rankine çözümü, şeve paralel etkiyen ve duvar hizasında yüzeyin altındaki düşey derinlikle orantılı bir aktif basınç vermektedir:
için bu ifade değerine eşittir; olduğunda çözüm yoktur — kum, içsel sürtünme açısından daha dik bir şevle duramaz. Duvar yatay bileşeni () almakta ve modül bu bileşeni tutulan tarafta, kazı tabanının üstünde ve altında yerine kullanmaktadır; düşey bileşen, yani duvardaki sürtünmesi, hesaba katılmamaktadır. Kazı tarafı yatay kalmaktadır. Tutulan tarafın perde ucundaki pasif katsayısı — konsol perdedeki ters dönüş — yatay yüzeye göre alınmaktadır: şev bu değeri artıracağından yatay yüzey değeri güvenli taraftadır.
Aynı durum, duvar sürtünmesi olan Coulomb düzlemsel kamasıdır. Düzlem açısı taranarak bulunan kritik düzlem, kazı tabanından şu açıyla yükselir: ; ankrajların kök bölgeleri bu düzlemin gerisine bir pay bırakılarak yerleştirilir. Depremli durumda tutulan taraf, şevin Mononobe–Okabe katsayısını ile alır; bu katsayı iken değerine indirgenir ve olduğunda çözümü yoktur:
Yerdeğiştirme modelinde tutulan taraf, şevin sükûnetteki basıncından () başlar; aktif sınırı şudur: .
13Ankrajlı duvarbir ya da birden çok sıra — serbest zemin mesnedi, mafsal idealizasyonu, ankraj tepkileri ve kök bölgeleri
Konsol duvarın boyu çok uzadığında ya da çok fazla eğildiğinde, duvarın üst kısmına yakın bir ankraj sırası duvarı geri tutmaktadır. Tek sıra ankrajda kaynak, duvarı serbest zemin mesnedi yöntemi ile tasarlamaktadır: ankraj, derinliğinde bir mesnettir ve gömme derinliği yalnızca pasif direncin bu mesnet etrafındaki momentleri dengelemesine yetecek kadardır; perde ucu serbestçe hareket edebildiğinden uçta basınç yön değiştirmesi oluşmamaktadır.
Net basınç , konsol duvardakiyle aynı diyagramdır: sıfır noktası E’nin üstünde aktif, altında net pasif; perde ucunda kesilmiştir. Birinci denklem derinliği, ikinci denklem duvarın metresi başına ankraj kuvvetini belirlemektedir; aralığı ile ve tendon ekseni doğrultusunda bu değer, her ankrajın mesnet tepkisi olmaktadır. , tasarım diyagramının bir tepkisidir; kilitleme yükü değildir ve tendonun servis durumunda taşıdığı kuvvet de değildir; yerdeğiştirmenin öngermeli yay modeli kendi tendon kuvvetini vermekte, tendon direnci ile kök kapasitesi ayrı kontrollerdir. Ankrajın altındaki kesme kuvveti sıfır olduğu noktada moment en büyük değerini almaktadır. Tek kum tabakası için birinci denklem cinsinden üçüncü dereceden bir denklemdir; modül bunu sayısal olarak çözmekte, böylece tabakalar, su, sürşarj ve depremli durum da hesaba katılmaktadır.
Birden çok sıra. Birden fazla ankraj sırası bulunduğunda duvar hiperstatiktir. Modül, duvarı mafsal yöntemi yapısal idealizasyonu ile izostatik hâle getirmektedir: en üsttekinin altındaki her ankrajda bir mafsal kabul edilmekte, böylece iki ankraj arasındaki duvar basit kiriş olmakta ve en alt ankrajın altındaki kısım bu ankraj etrafında serbest zemin mesnedi ile tasarlanmaktadır. Gömme derinliği en alt ankraja göre alınan momentlerden bulunmakta, her açıklık iki ankrajındaki tepkileri vermekte ve bir sıranın ankraj kuvveti, o sıranın aldığı tepkilerin toplamı olmaktadır:
En üstteki açıklık, ilk ankrajın üzerindeki konsolu da taşımaktadır. Modül idealizasyonu limit denge net basınç diyagramına uygulamakta, dolayısıyla tepkiler ve momentler bu diyagrama aittir. Tek sıra ankrajda yöntem tam olarak serbest zemin mesnedi yöntemidir. Moment, ankrajlar arasında ve altında kesme kuvvetinin sıfır olduğu noktalarda ya da en üstteki ankrajda en büyük değerini almaktadır. Ankrajlar duvarı her biri kadar aşağı çekmektedir; bu düşey bileşen raporlanmakta, ancak palplanşın kontrolüne katılmamaktadır.
Ankraj, duvarı ancak kök bölgesi, aktif kama hareket ettiğinde yerinde kalan zeminde bulunuyorsa tutabilmektedir. Modül, serbest (bağsız) boyu en az 4.5 m (halat tendonlar için; çubuklar için 3 m) almakta ve kök bölgesinin kritik göçme yüzeyinin en az gerisinde başlamasını esas almaktadır; kohezyonsuz zeminde bu yüzey, kazı tabanından açısıyla yükselen Rankine düzlemidir:
Yerdeğiştirme modelinde ankraj öngermeli bir yaydır: perdenin metresi başına kuvvetiyle başlar ve perde hareket edip serbest boy uzadıkça rijitliğiyle kuvvet kazanır.
14Depremli durumpsödo-statik Mononobe–Okabe katsayıları, zeminle birlikte hareket eden su, Westergaard
Deprem sırasında duvarın arkasındaki ve önündeki zemin duvarla birlikte sarsılmaktadır. Psödo-statik yöntem, sarsıntıyı zemin kamalarına etkiyen sabit atalet kuvvetleriyle (yatayda , düşeyde ) yer değiştirmekte ve statik tasarımın limit denge kurgusunu korumaktadır. ve değerleri geçerli deprem yönetmeliğinden alınarak girilmektedir; yaygın bir biçim ve şeklindedir.
Kamanın ağırlık doğrultusunun θ açısı kadar döndürülmesiyle Coulomb kaması Mononobe ve Okabe kamasına dönüşür. Düşey duvar, yatay zemin yüzeyi ve duvar sürtünmesinin bulunmaması durumunda — statik Rankine tasarımıyla aynı idealleştirme — katsayılar şöyledir
için katsayılar tam olarak ve değerlerini alır. Basınçlar ve şeklindedir; için her iki yön de kontrol edilmektedir. Duvar sürtünmesi bulunduğunda Mononobe–Okabe pasif katsayısı güvensiz tarafta kalır; logaritmik spiral çözümlerinin geliştirilme nedeni budur. durumunda bu sorun ortaya çıkmaz ve düzlem kama korunur. olduğunda dengede bir kama hiç oluşmaz ve modül bunu bildirir.
Su. Olağan geçirimliliğe sahip bir kum dinamik açıdan geçirimsizdir: boşluk suyu zeminle birlikte hareket etmektedir. Su seviyesinin altında basıncı batık birim hacim ağırlık taşırken atalet kuvveti doygun kütleye etkimekte, bu nedenle açı büyümektedir:
Yüksek geçirimli bir zeminde ( m/s) ise boşluk suyu serbesttir (Ek E.7): atalet kuvvetini yalnızca kuru kütle taşır, ; kuru birim hacim ağırlık her tabaka için girilir. Bu durumda her yüzdeki boşluk suyu, kendi su seviyesinden perde tabanına kadar uzanan tek bir serbest su kolonu oluşturur ve E.7 maddesinde olduğu gibi tabandan ölçülen ile Westergaard basıncını ekler; iki yüz aynı fazda sarsılır, biri bastırılırken diğeri emilir, bu nedenle her iki yüzün basınçları birlikte kazı yönünde etkir. E.7 maddesinin palplanşın gömülü kısmı boyunca sürdürülmesi bu modüle ait bir genişletmedir. Modül her iki seçeneği de sunmaktadır.
Kazı içinde kazı tabanının üstünde serbest olarak duran su, olumsuz yönde alınan ve kazı yüzünde emme olarak etkiyen Westergaard (1933) hidrodinamik basıncını ekler:
Kontrol. Net basınç diyagramı, bu katsayılarla statik diyagramın aynısı gibi — aynı tabakalar, su ve sürşarj, sıfır noktası E ve uç bloğu — oluşturulmakta ve iki denge denklemi gömme derinliğini vermektedir. Depremli durum kaza durumudur; bu nedenle katsayıyla çarpılmamaktadır: tasarlanan duvar, koşulu sağlandığında dengeyi korumaktadır. Konsol duvarda deprem basınçları, statik basınçlar gibi efektif örtü yüküyle orantılı olarak dağılmaktadır: duvar ucu etrafında serbestçe dönebilmekte ve dinamik artış bu durumda statik itkinin etkidiği noktada etkimektedir.
Ankrajlı duvar ucu etrafında dönemez ve böyle bir duvar için dinamik artış orta yükseklikte etkimektedir. Tutulan zemin tarafı, kazı tabanının üstünde statik Rankine basıncını korumakta; tutulan yükseklik boyunca aktif itkideki artış ise bu yükseklik üzerinde düzgün yayılı olarak dağılmaktadır:
Kazı tabanının altında Mononobe–Okabe katsayıları örtü yüküne uygulanmaktadır. Aynı ankrajlı kurgu bu durumda değerini ve depremli ankraj kuvvetlerini vermektedir. Depremin aktif kaması statik kamadan daha yataydır; düzlemi Mononobe–Okabe açısı ile yükselmektedir ( için ); kök bölgeleri bu kamanın gerisinde aynı güvenlik payıyla kontrol edilmektedir; tendon ve kök bağı için doğrulanmamıştır.
Palplanş daha sonra depremli kombinasyon altında doğrulanmaktadır: depremli tasarım durumunda kalıcı etkiler ve deprem etkisi 1.0 ile, değişken etkiler ise ile hesaba girmektedir — her sürşarj kendisi için girilen değerini alır, kalıcı yük için 1.0 alınır — dolayısıyla bu diyagramın değeri elde edilir; LRFD ve ASD yollarında toprak basıncı H, 1.6 (LRFD) veya 1.0 (ASD) katsayısını korumakta, depremden kaynaklanan artış E ise 1.0 veya 0.7 ile hesaba girmektedir; ve olarak bulunan iki en büyük değer güvenli tarafta birleştirilmektedir.
Açılış modelindeki perde, ve ile — su her iki tarafta da üstten 2 m derindedir, dolayısıyla kazı içinde 3 m serbest su bulunmaktadır:
Statik tasarım bu depremde yeterli olmamaktadır: depremli diyagram, perde ucunun 2.96 m daha derine inmesini ve statik momentin 3.0 katı bir momenti gerektirmektedir.
15Duvarın yerdeğiştirmesiyatak katsayısı yöntemi: elasto-plastik yaylar üzerinde elastik kiriş
Önceki bölümlerdeki limit denge kurgusu gömme derinliğini ve tasarım momentini vermekte, ancak duvarın ne kadar yerdeğiştireceğini vermemektedir: bu kurgu, duvarı göçme anında, pasif direnç tamamen mobilize olmuş hâlde tanımlamaktadır. Servis koşullarındaki yerdeğiştirmeyi tahmin etmek için modül, yatak katsayısı yöntemini kullanmaktadır — duvarın elastik bir kiriş, her yüzdeki zeminin ise bağımsız yaylardan oluşan bir sıra olarak ele alındığı bir Winkler modeli.
Burada perdenin kazı yönündeki yerdeğiştirmesi, perdenin metresi başına eğilme rijitliği, ve ise sırasıyla tutulan zemin tarafındaki ve kazı tarafındaki efektif basınçlardır. Her yay sükûnetteki basınçtan başlar ve yerdeğiştirmeyle orantılı olarak değişir; ancak hiçbir zaman aktif ya da pasif basıncın ötesine geçmez:
Yatay yatak katsayısı , birim yerdeğiştirme başına düşen basınçtır. Bu katsayı zeminin bir özelliğinden çok modelin bir parametresidir — duvara ve yüklenen yüksekliğe de bağlıdır — ve yerdeğiştirme bu katsayıya bağlıdır: yaylar yumuşakken güçlü biçimde, duvarın her iki yüzündeki zemin aktif ve pasif basınçlarına ulaştıktan sonra ise hemen hiç; dolayısıyla sonuç bir tahmin niteliğindedir. Fikir vermek üzere kum için tipik değerler şöyledir: gevşek 4.8–16, orta sıkı 9.6–80, sıkı 64–128 MN/m³.
- Perde tasarım boyuyla, , modellenmiştir ve her iki ucu serbesttir.
- Basınçlar karakteristik değerlerdir: Rankine tam olarak alınmış, güvenlik sayısı uygulanmamıştır; sükûnetteki toprak basıncı katsayısı Jaky (1944) bağıntısından alınmıştır.
- Perdenin kazıdan önce yerinde olduğu ve kazının tek aşamada yapıldığı kabul edilmiştir; inşaat aşamaları izlenmemektedir.
- Denklem kiriş sonlu elemanlarıyla çözülmekte; yaylar, her biri ya elastik bölgede ya da aktif veya pasif sınırında olana kadar iterasyonla güncellenmektedir.
Açılış modelindeki perde; tasarım boyu 12.02 m, = 21000 cm⁴/m, = 210 000 MPa ve = 20 MN/m³:
Bu modeldeki en büyük moment, 209.58 kN·m/m, limit denge kurgusundan elde edilen momentle (209.58 kN·m/m) aynıdır: momentin oluştuğu yüksekliğin tamamında tutulan zemin tarafı aktif basınçta, öndeki zemin ise pasif basınçtadır.
16Çözümlü örnek: modülleher sayı modülün kendi koduyla hesaplanmıştır
Çözümlü örnekte, kazı tabanının üstünde L = 5 m kum (γ = 15.9 kN/m³, γsat = 19.33 kN/m³, φ′ = 32°) tutan, yeraltı su seviyesi her iki tarafta duvar üstünden 2 m aşağıda bulunan ve aynı kuma çakılan konsol bir perde ele alınmaktadır; derinlik yüzde 30 artırılmıştır. Modülün kendi hesabıyla elde edilen sonuçlar:
| Büyüklük | modül |
|---|---|
| (kPa) | 18.55 |
| (m) | 0.66 |
| (kN/m) | 58.38 |
| (m) | 2.23 |
| (m) | 4.74 |
| (m) | 5.40 |
| (kN·m/m) | 209.58 |
| (cm³/m), σall = 172 MPa | 1218 |
17Açılış duvarının EN 1993-1-1 uyarınca doğrulanmasıVarsayılan model için MEd, Wreq, Mc,Rd ve η
Model sekmesinin açılışta yüklediği duvar, yukarıdaki çözümlü örneğin duvarıdır; S275 çeliğinden, elastik mukavemet momenti Wel = 1400 cm³/m olan bir palplanş kullanılmış ve palplanş ile alınarak EN 1993-1-1 uyarınca doğrulanmıştır:
Palplanş tasarım momentini taşımaktadır. Hesaplar sekmesi, girilen her perde için aynı hesap zincirini ayrıntılı olarak verir.
18Modülün kabullerihesabın sınırları, tek bir yerde
- Efektif örtü yükü üzerinden, duvar sürtünmesi olmaksızın Rankine basınçları alınmıştır; profil üstten alta kadar, istenen sayıda tabakadan oluşan kumdur (kildeki gömme ayrı bir modülde ele alınmaktadır). Kazı tabanının altında tek bir kum tabakası bulunduğunda kaynağın kapalı çözümü korunmakta, birden fazla tabaka ise aynı diyagram üzerinde sayısal olarak çözülmektedir.
- Kaynağın basitleştirilmiş net basınç diyagramı kullanılmıştır: E sıfır noktasından geçen tek bir doğru ve bir uç bloğu; dönme noktasının yeri daha hassas biçimde belirlenmemektedir.
- Suyun her iki yüzde aynı seviyede ya da sızma olmadığı koşuluyla farklı seviyelerde bulunduğu kabul edilmiştir; sızma ve sızmanın pasif dirence etkisi modellenmemektedir.
- Gömme derinliği kendi yaklaşımının güvenlik payını — derinlik artırma katsayısı f ya da Kp üzerinde FSp — taşımakta ve çelik yönetmeliğiyle yeniden katsayılandırılmamaktadır.
- Palplanş, tüm duvara ait olduğu kabul edilen verilen mukavemet momentiyle eğilmeye göre doğrulanmaktadır; duvarın kesme dayanımı, elemanlarının yerel burkulması ve korozyon kaybı doğrulanmamaktadır.
- Duvarın yerdeğiştirmesi karakteristik basınçlarla yatak katsayısı yöntemiyle tahmin edilmekte ve bir sınır değerle karşılaştırılmadan raporlanmaktadır; duvar arkasındaki oturma hesaplanmamaktadır. Konsol bir perde D ≈ 1.5–2 L değerinin ötesinde nadiren ekonomiktir; modül 3 L değerinden derin teorik gömme derinliklerini not olarak belirtmektedir.
19Kaynaklarbaşvurulan kaynaklar
- Das, B.M. (2016). Principles of Foundation Engineering, 8th ed. Cengage Learning.
- EN 1993-1-1:2005 — Çelik yapıların tasarımı, genel kurallar.
- ANSI/AISC 360-22 — Specification for Structural Steel Buildings.
- Bowles, J.E. (1996). Foundation Analysis and Design, 5th ed. McGraw-Hill.
- Jaky, J. (1944). The coefficient of earth pressure at rest. Journal of the Society of Hungarian Architects and Engineers, 7, 355–358.
- Mononobe, N. and Matsuo, H. (1929). On the determination of earth pressure during earthquakes. World Engineering Congress, Tokyo. Okabe, S. (1926). General theory of earth pressure. Journal of the Japan Society of Civil Engineering, 12(1).
- Westergaard, H.M. (1933). Water pressures on dams during earthquakes. Transactions of the American Society of Civil Engineers, 98, 418–433.
Teoriden kendi tasarımınıza
Kendi palplanş duvarınızı dakikalar içinde tasarlayın
- Net basınç diyagramı, gömme derinliği ve en büyük moment, adım adım
- Her iki yüzde su, sürşarj, eğimli yüzey ve deprem
- EN 1993-1-1 ya da AISC 360-22 uyarınca kontrol edilen palplanş
- PDF olarak kaydedilen, derli toplu bir hesap raporu. Telefonunuzda ve tarayıcınızda çalışır

PDF