GeoTerva Modülü açın

Teori · Zemin kütlesinde gerilmeler

Dikdörtgen yük altında gerilme: köşe çözümü ve süperpozisyon

Düzgün yayılı yüklü bir dikdörtgenin, bir temelin ya da bir plağın altında düşey gerilmeyi nasıl artırdığı: köşe altındaki çözüm ve diğer her nokta için köşe dikdörtgenlerinin süperpozisyonu; modülün kendi sayılarıyla.

Modül çevrimiçi olarak tarayıcınızda; telefonda, tablette ya da bilgisayarda çalışır. Kurulum gerekmez, donanım kilidi yoktur.

Dikdörtgen · Sonuçlar
Dikdörtgen modülü, Analiz et düğmesinden sonra: çizim ve yanındaki sonuçlar
Bu sayfada · 5 bölüm
  1. 1Kapsam ve kabuller
  2. 2Köşe altında
  3. 3Herhangi bir nokta ve merkez
  4. 4Çözümlü örnek
  5. 5Kaynaklar
GeoTerva mühendislik ekibi tarafındanUpdated 2026-10-183 dk okumaFree, no sign-up

Düzgün yayılı yüklü esnek bir dikdörtgenin altındaki düşey gerilme: köşe altında I3, köşe süperpozisyonu ile herhangi bir noktada ve merkez altında I4. Şekiller ve sayısal değerler denklemlerden hesaplanmıştır.

First slide of the lecture slides: RectanglePDF

Lecture slides

Ready-made slides for lectures and self-study

The mechanism, the derivation, the equations and the figures of this page, in teaching order. Every slide links back to its chapter.

31 slides · PDF · 1.0 MB

1Kapsam ve kabullerDüzgün yayılı yüklü dikdörtgen.

Temellerin ve radyelerin çoğu dikdörtgendir. Boussinesq tekil yük çözümünün bir dikdörtgen üzerinde integre edilmesi, dikdörtgenin köşelerinden birinin altındaki düşey gerilmeyi kapalı biçimde verir; diğer tüm noktalar için dikdörtgenlerin toplanması ve çıkarılması yoluna gidilir.

  • Düzgün yayılı q basıncı taşıyan L × B boyutlarında esnek dikdörtgen.
  • Zemin homojen, izotrop ve doğrusal elastik bir yarı sonsuz ortamdır.
  • Δσz, yalnızca yükün oluşturduğu gerilme artışıdır.
dx dyxyLBAΔσzzbirim alana q
Düzgün yayılı yüklü esnek bir dikdörtgen, dx dy elemanter alanı ve bir köşenin z derinliği altındaki A noktası.

2Köşe altındaΔσz = qI3.

Elemanter alan dq = q dx dy yükünü taşır. Boussinesq denkleminde P = q dx dy ve r² = x² + y² alındığında

dσz=3qdxdyz32π(x2+y2+z2)5/2

ve tüm dikdörtgen üzerinde

Δσz=∫0B∫0L3qz3dxdy2π(x2+y2+z2)5/2=qI3

burada m = B/z ve n = L/z olmak üzere,

I3=14π[2mnm2+n2+1m2+n2+m2n2+1(m2+n2+2m2+n2+1)+tan−1(2mnm2+n2+1m2+n2−m2n2+1)]

Arktanjant, radyan cinsinden pozitif bir açı olmalıdır; m² + n² + 1 < m²n² olduğunda negatif çıkar ve π eklenir. I3, m ve n bakımından simetriktir ve çok büyük bir dikdörtgen için 1/4 değerine yaklaşır — bir köşe, sonsuz bir alanın yükünün dörtte birini taşır.

0.000.050.100.150.200.250.11100.20.30.5235m = 0.1m = 0.2m = 0.4m = 0.6m = 1m = 2m = ∞n = L/z (logaritmik ölçek)I₃
Çeşitli m değerleri için I3 değerinin n ile değişimi (denklemden hesaplanmıştır).
I3 değerinin n (satırlar) ve m (sütunlar) ile değişimi, denklemden
nm = 0.1m = 0.2m = 0.5m = 1m = 2m = 3
0.10.00470.00920.01980.02790.03110.0315
0.250.01130.02200.04750.06740.07520.0761
0.50.01980.03870.08400.12020.13500.1368
10.02790.05470.12020.17520.19990.2034
20.03110.06100.13500.19990.23250.2378
50.03160.06200.13740.20440.23950.2461

3Herhangi bir nokta ve merkezKöşe dikdörtgenlerinin süperpozisyonu.

A′1234yüklü alanın planı;A′, dört dikdörtgenin tümünün köşesidirdikdörtgenler 1–4
Yüklü alanın altındaki bir A′ noktası: alan, A′ noktasını köşe kabul eden dört dikdörtgene bölünür.

Herhangi bir A′ noktasının altında yüklü alan, A′ noktasının üzerinde ortak köşeye sahip dikdörtgenlere bölünür ve bunların köşe gerilmeleri toplanır:

Δσz=q[I3(1)+I3(2)+I3(3)+I3(4)]

A′ noktası alanın dışında kaldığında, dikdörtgenlerin bir kısmı alanın ötesine uzanır ve aşağıdaki çözümlü örnekte olduğu gibi çıkarılır. Modül bu işlemi her nokta için işaretli uzaklıklarla yapar: dört dikdörtgen noktadan yükün dört köşesine uzanır ve her I3, iki kenarının çarpımının işaretini alır.

Merkezin altında dört dikdörtgen eşittir ve sonuç doğrudan yazılabilir:

Δσz=qI4,I4=2π[m1n11+m12+n121+m12+2n12(1+n12)(m12+n12)+sin−1m1m12+n121+n12]

burada m1 = L/B, n1 = z/b ve b = B/2 (L ≥ B). z = b derinliğindeki bir kare için: I4 = 0.701 = 4 I3(1, 1).

4Çözümlü örnekHer sayı modülün kendi kodu ile hesaplanmıştır.

q = 150 kN/m²A′3 m1 m2 m=4 m × 2 mA′−1 m × 2 mA′
Çözümlü örnek: 3 m × 2 m boyutlarında, q = 150 kN/m² yüklü bir alan ve kısa kenarının 1 m ötesinde, uzun kenarlardan birinin doğrultusunda bulunan A′ noktası; z = 4 m. Alan, 4 m × 2 m boyutundaki bir dikdörtgenden 1 m × 2 m boyutundaki bir dikdörtgenin çıkarılmasıyla elde edilir; her ikisinin de bir köşesi A′ noktasındadır.

4 m × 2 m boyutundaki dikdörtgen için m = 2/4 = 0.5, n = 4/4 = 1; 1 m × 2 m boyutundaki dikdörtgen için m = 1/4 = 0.25, n = 2/4 = 0.5:

I3(1)=0.1202,I3(2)=0.0475
Δσz=150(0.1202−0.0475)=18.03−7.13=10.90kN/m2

Modül bu örnekle açılır (dikdörtgen başlangıç noktasında merkezlenmiş, A′ noktası x = 2.5 m, y = −1 m konumunda). Her biri kendi q değeri, kenarları ve zemin üzerindeki merkezi ile tanımlanan diğer dikdörtgenler Dikdörtgen yük ekle ile tek tek girilir (en fazla sekiz); iki dikdörtgen bir kenarda birleşebilir ancak çakışamaz ve zemin elastik olduğundan her birinin gerilmesi kendi dört köşe dikdörtgeninden bulunur ve gerilmeler toplanır.

5KaynaklarBaşvurulan kaynaklar.

  • Das, B.M. (2018). Principles of Geotechnical Engineering, 9th ed. Cengage Learning.
  • Boussinesq, J. (1883). Application des Potentiels à l'Étude de l'Équilibre et du Mouvement des Solides Élastiques. Gauthier-Villars, Paris.

Teoriden kendi tasarımınıza

Kendi dikdörtgen yükünüzün altındaki gerilmeyi dakikalar içinde bulun

  • Bir ya da birkaç dikdörtgenin altındaki ya da yanındaki herhangi bir noktada düşey gerilme artışı
  • Her köşe dikdörtgeninin etki değeri
  • Eş gerilme eğrileri ve derinlik profili
  • PDF olarak kaydedilen, derli toplu bir hesap raporu. Çevrimiçi: kurulum yok, donanım kilidi yok; telefonda, tablette ya da bilgisayarda

Zemin kütlesindeki gerilmeler hakkında daha fazlası