GeoTerva Module openen

Theorie · Bovenbelastingen

Puntbelasting-bovenbelasting op een wand: de elastische methode, de diagrammethode en de resulterende

Hoe een geconcentreerde belasting achter een wand bijdraagt aan de zijdelingse gronddruk: de elastische oplossing, de diagrammethode, de resulterende en de werklijn, en meerdere belastingen op één lijn, met de getallen uit de module.

De module werkt online in uw browser, op smartphone, tablet of pc. Niets te installeren, geen dongle nodig.

Puntbelasting · Resultaten
De Puntbelasting-module na Berekenen: de tekening met daarnaast de resultaten
Op deze pagina · 8 hoofdstukken
  1. 1Puntbelasting op een wand
  2. 2De twee methoden
  3. 3Elastische methode
  4. 4Diagrammethode
  5. 5Resulterende en positie
  6. 6Druk in bovenaanzicht en meerdere belastingen
  7. 7Rekenvoorbeeld
  8. 8Literatuur
Door het ingenieursteam van GeoTervaUpdated 2026-10-1810 min leestijdFree, no sign-up

De horizontale gronddruk die een geconcentreerde belasting op het maaiveld toevoegt aan een verticale wand: de elastische oplossing voor een stijve wand en het Terzaghi–NAVFAC-diagram, de spanning op diepte, de resultante en de positie daarvan, de verdeling langs de wand en meerdere belastingen op één lijn. De figuren en alle getallen worden berekend met de eigen vergelijkingen van de module.

First slide of the lecture slides: Point loadPDF

Lecture slides

Ready-made slides for lectures and self-study

The mechanism, the derivation, the equations and the figures of this page, in teaching order. Every slide links back to its chapter.

34 slides · PDF · 1.1 MB

1Puntbelasting op een wandWat de module berekent.

Een geconcentreerde bovenbelasting Qp veroorzaakt een driedimensionaal spanningsveld in de ondergrond. Wanneer een verticale wand binnen deze invloedszone ligt, verschijnt een deel van de spanningstoename als een extra horizontale gronddruk op de wand. De module bepaalt het verloop van de gronddruk met de diepte op de loodlijn van de belasting naar de wand, de resultante en de werklijn daarvan, alsmede de verdeling van de gronddruk langs de wand in bovenaanzicht.

Toepassingsgebied van de formules. De onderstaande formules vertegenwoordigen uitsluitend de door bovenbelasting geïnduceerde gronddrukcomponent. In een volledige berekening van een keermuur of bouwput wordt deze component gecombineerd met de van toepassing zijnde actieve gronddruk, waterspanning en andere rekenbelastingen.
Wand5.00 m15.00 mResultantePₕ = 2.34 kN/m10.59 mQₚ = 38.00 kN
Figuur 1. De eigen tekening van de module bij de invoergegevens van het rekenvoorbeeld uit het laatste hoofdstuk, met de elastische methode (de standaardwaarde): het vooraanzicht geeft het verloop van de gronddruk en de resultante PH, L.
Wand5.00 mQₚ = 38.00 kNPiekspanning langs de wandelastisch veld voor een stijve wand langs de wand:σ'ₕ = 3Qₚx²z / (πR⁵), R² = x² + y² + z²
Figuur 2. Het bovenaanzicht bij dezelfde invoergegevens: de piekspanning neemt af langs de wand.

Laat H de wandhoogte zijn, x de horizontale afstand van de wand tot de puntbelasting, z de diepte onder het maaiveld en y de afstand langs de wand vanaf de loodlijn van de belasting. Er worden twee dimensieloze verhoudingen gebruikt:

m=xH,n=zH(1)

Variabelen

  • Qp — geconcentreerde puntbelasting op het maaiveld
  • H — totale wandhoogte gebruikt in de formule voor de bovenbelasting
  • x — horizontale afstand van de wand tot Qp
  • xmin — elastische methode: de kleinste afstand waarop een belasting wordt berekend (0.30 m)
  • y — afstand langs de wand vanaf de loodlijn van de belasting
  • z — diepte onder het maaiveld waarop de spanning wordt beschouwd
  • R — afstand van de belasting tot het punt op de wand, √(x² + y² + z²)
  • σH — horizontale spanning door bovenbelasting op de hartlijn van de belasting op diepte z
  • σ′H — horizontale spanning door bovenbelasting buiten de hartlijn, in bovenaanzicht
  • PH — resultante van de horizontale kracht door bovenbelasting per lengte-eenheid wand op de doorsnede van de belasting (y = 0), de oppervlakte van het vooraanzichtdiagram
  • L — afstand van het funderingsvlak tot de werklijn van de resultante (het zwaartepunt van het diagram)
  • I0,I1 — dimensieloze oppervlakte van het diagram en het moment ten opzichte van het funderingsvlak
  • i — index van een puntbelasting indien er meerdere aanwezig zijn (1, 2, 3)
  • θ — grafiekmethode: hoek in het horizontale vlak gemeten vanaf de hartlijn van de belasting

2De twee methodenElastisch voor een stijve wand, en het diagram.

Er worden twee gevestigde methoden aangeboden. Beide beschrijven een onvervormbare wand; het grootste verschil treedt op bij een belasting dicht bij de wand.

Elastisch · stijve wand (standaard)

σH=3Qpπx2zR5,R2=x2+y2+z2(2)geldig voor elke x ≥ xmin; een belasting dichterbij dan xmin = 0.30 m wordt genomen op xmin

Terzaghi – NAVFAC-diagram

Twee situaties, afhankelijk van de afstandsverhouding: Situatie 1 voor m ≤ 0.4 en Situatie 2 voor m > 0.4 (de vergelijkingen staan in hoofdstuk 4); de spanning op de hartlijn neemt langs de wand af volgens σ′H = σH cos²(1.1θ). De afstand heeft pas invloed buiten 0.4H; een belasting binnen 0.4H wordt genomen op 0.4H.

De elastische methode is gebaseerd op de spanning die een puntlast op het maaiveld veroorzaakt in een elastisch halfgemagazijn (Boussinesq), verdubbeld voor een gladde, onvervormbare wand: een spiegelbeeldige belasting aan de andere zijde van het wandvlak heft de horizontale verplaatsing daar op en verdubbelt de horizontale spanning exact (Mindlin 1936). Gemeten spanningen op betrekkelijk stijve (hoewel niet gladde) keermuren onder een vrachtwagenwielbelasting waren van dezelfde grootteorde — ongeveer het dubbele van de waarden voor het halfgemagazijn, waarbij sommige punten boven het dubbele lagen, deels toegeschreven aan wrijving op het ruwe wandvlak — en dezelfde factor 2 is de factor voor stijve wanden die in de praktijk op de Boussinesq-oplossing wordt toegepast. De dwarscontractiecoëfficiënt wordt genomen als 0.5, waarvoor de formule exact is; op de loodlijn van de belasting zelf (y = 0) leidt een kleinere coëfficiënt tot een lagere spanning en voorspelt deze trek nabij de bovenzijde van de wand.

De grafiekmethode is de methode van Terzaghi (1954), die lang in de ontwerppraktijk is gebruikt. Deze gaat eveneens uit van een onvervormbare wand, maar Terzaghi liet het afstandseffect stoppen bij m = 0.4: een belasting dichterbij dan 0.4H wordt getekend alsof deze op 0.4H staat, zodat verplaatsing binnen dat bereik niets verandert. Omdat de methode berust op elastische theorie en proeven op stijve, onvervormbare wanden, is deze conservatief voor damwanden, die buigen; zwaar materieel binnen enkele decimeters van de wand wordt meestal afzonderlijk beschouwd.

Voor een belasting binnen 0.4H lopen de twee methoden uiteen: de grafiekmethode behoudt één diagram, terwijl de elastische oplossing een toenemende druk concentreert nabij de bovenzijde van de wand. Verder naar buiten geven ze resultanten van dezelfde grootteorde, waarbij de elastische resultante iets hoger grijpt. Met H = 15 m en Qp = 38 kN:

Tabel 1. Resultante en werklijn van de twee methoden uitgezet tegen de afstand van de belasting.
x (m)mElastisch · stijve wandTerzaghi – NAVFAC-diagram
PH (kN/m)L (m)PH (kN/m)L (m)Geval
0.300.02040.3214.701.998.81Geval 1
1.000.06712.0914.011.998.81Geval 1
2.000.1336.0313.051.998.81Geval 1
3.000.2004.0012.151.998.81Geval 1
4.000.2672.9711.331.998.81Geval 1
5.000.3332.3410.591.998.81Geval 1
6.000.4001.919.941.998.81Geval 1
8.000.5331.358.871.387.61Geval 2
10.000.6671.008.050.97556.74Geval 2
15.001.0000.52136.800.44025.45Geval 2

3Elastische methodeGronddruk, piek en resulterende in gesloten vorm.

Op de loodlijn van de belasting (y = 0), met m en n:

σH=3πQpH2m2n(m2+n2)5/2(3)

Het diagram bereikt zijn piek op z = x/2, waar σH,max = 0.2733 Qp/x² (voor een belasting buiten 2H ligt de piek op het funderingsvlak). De oppervlakte en het moment ten opzichte van het funderingsvlak hebben een gesloten vorm, zodat de resultante en de hoogte boven het funderingsvlak exact zijn:

I0=1π[1m−m2(1+m2)3/2],I1=I0−1π(1+m2)3/2(4)

met PH = (Qp/H)·I₀ en L = H·I₁/I₀ (hoofdstuk 5). Naarmate de belasting de wand nadert, wordt de oplossing singulier: PH groeit als Qp/(πx) en de piek, 0.2733 Qp/x², groeit onbegrensd. Geen enkele reële belasting werkt op die manier, omdat een belasting op zo'n korte afstand verdeeld is over een contactoppervlak, dat deels op de wand of de sloof kan rusten. De module berekent een belasting dichterbij dan xmin = 0.30 m (circa 1 ft; een praktische afsnijding gekozen voor deze module, geen limiet die volgt uit de theorie) daarom op xmin, en geeft een waarschuwing; een belasting op die afstand dient afzonderlijk te worden beschouwd, bijvoorbeeld als een vlakbelasting of een directe belasting op de wand.

Buiten xmin telt de afstand nog steeds mee, maar de elastische vergelijkingen worden onbetrouwbaar voor een belasting binnen een kritische afstand van circa 0.4H — hetzelfde bereik waarin de grafiekmethode het afstandseffect laat stoppen (x < 6.00 m in het voorbeeld). Elastische resultaten voor een belasting tussen xmin en 0.4H vereisen daarom geotechnische beoordeling, en de grafiekmethode biedt een vergelijking.

Aannames. Een gladde, onvervormbare wand; de spiegelbeeldoplossing beschouwt het wandvlak als doorlopend onder het funderingsvlak, en het diagram wordt genomen over de kerende hoogte H. Een wand die kan vervormen ontvangt over het algemeen minder dan dit, zodat de methode voor flexibele wanden meestal aan de veilige zijde is. Het is geen gegarandeerde bovengrens: welving naar de stempels of verankeringen van een gestempelde of verankerde wand kan de spanning lokaal concentreren.

4DiagrammethodeGeval 1 en Geval 2 volgens Terzaghi–NAVFAC.

Bereken op elke diepte n = z/H, en selecteer vervolgens de vergelijking op basis van m:

σH=0.28QpH2n2(0.16+n2)3,m≤0.4(Case 1)(5)resultante volgens grafiek PH ≈ 0.78 Qp/H en werklijn L ≈ 0.59 H
σH=1.77QpH2m2n2(m2+n2)3,m>0.4(Case 2)(6)bij m = 0.6: PH ≈ 0.45 Qp/H en L ≈ 0.48 H

De vergelijking voor Situatie 1 bevat geen m: het is de vergelijking van Situatie 2 geëvalueerd op m = 0.4 (1.77 × 0.16 = 0.2832, weergegeven als 0.28), zodat een belasting binnen 0.4H — 6.00 m in het voorbeeld — hetzelfde diagram, PH en L oplevert, ongeacht waar deze staat. Door de afronding neemt PH met 1.1 % toe wanneer de belasting 0.4H passeert; L is daar continu. Het vooraanzicht geeft 0.4H aan op het maaiveld wanneer deze methode wordt gekozen, zoals in onderstaande figuur.

Wand5.00 m15.00 m0.4HResultantePₕ = 1.99 kN/m8.81 mQₚ = 38.00 kN
Figuur 3. De grafiekmethode bij dezelfde invoergegevens. De belasting staat binnen 0.4H, dus Situatie 1 is maatgevend en PH = 1.99 kN/m op L = 8.81 m voor elke x tot 6.00 m.
Eenheden. Als Qp wordt ingevoerd in kN en H en x in meter, dan wordt σH verkregen in kN/m² (kPa), PH in kN/m (per meter wand, op de doorsnede van de belasting) en L in meter.

5Resulterende en positiePH, L en de integralen I₀, I₁.

Voor beide methoden is de resultante PH de oppervlakte van het gronddrukdiagram over de wandhoogte, en is L de hoogte van het zwaartepunt daarvan, omhoog gemeten vanaf het funderingsvlak van de wand; de resultante grijpt dus aan op de diepte H − L onder het maaiveld. PH is een kracht per lengte-eenheid wand op de doorsnede van de belasting zelf (y = 0), waar deze het grootst is. De spanning van een puntbelasting neemt af langs de wand (volgend hoofdstuk), dus PH mag niet worden vermenigvuldigd met een wandlengte om een totale kracht te verkrijgen.

PHLHzoolwand
Figuur 4. De resultante PH die op de wand drukt en de positie L daarvan, gemeten vanaf het funderingsvlak (het elastische diagram bij m = 1/3).

Door σH = (Qp/H²)·f(n) te schrijven, komen de belasting en de hoogte buiten de integralen te staan, waardoor twee zuivere getallen voor de vorm van het diagram overblijven:

PH=QpHI0,L=HI1I0(7)
I0=∫01f(n)dn,I1=∫01f(n)(1−n)dn(8)

De elastische methode evalueert deze in gesloten vorm (vgl. (4)); de grafiekmethode numeriek. De grafiekconstanten uit hoofdstuk 4 zijn dezelfde integraal afgelezen bij één waarde van m: bij m = 0.4 geeft dit PH = 0.787 Qp/H en L = 0.587 H, bij m = 0.6 geeft dit 0.457 Qp/H en 0.476 H; door te integreren in plaats van één constante te gebruiken voor elke m > 0.4, blijven PH en L consistent met het getekende diagram wanneer de belasting zich verplaatst.

6Druk in bovenaanzicht en meerdere belastingenLangs de wand; tot drie belastingen op één lijn.

Elastische methode

De formule van vgl. (2) geldt reeds in elk punt van de wand: met R² = x² + y² + z² neemt de spanning op een vaste diepte langs de wand af als (R₀/R)⁵, waarbij R₀ de waarde van R is op y = 0, en op een afstand y ligt de piek op z = √(x² + y²)/2.

Grafiekmethode

De spanning op de hartlijn wordt gereduceerd volgens de hoek in het horizontale vlak θ, gemeten bij de belasting tussen de loodlijn op de wand en de lijn naar het betreffende punt op de wand:

σ′H=σHcos2(1.1θ)(9)

θ = 0° is de hartlijn van de belasting, waar σ′H = σH. De module houdt de reductie op nul voorbij de hoek waar 1.1θ de 90° bereikt (θ ≈ 81.8°), omdat de cosinus-kwadraat-term voorbij dat punt anders weer zou gaan stijgen.

Meerdere puntbelastingen op één lijn

Er kunnen maximaal drie belastingen worden ingevoerd, elk met een eigen afstand xi en grootte Qp,i. Ze staan op één lijn loodrecht op de wand, zodat ze zich allemaal tegenover hetzelfde wandsegment bevinden. De spanningen zijn spanningstoenamen en worden dus opgeteld; elke belasting behoudt haar eigen verhouding mi = xi/H (en, bij het diagram, haar eigen geval):

σH(z)=ΣiσH,i(z)(10)
PH=ΣiPH,i=ΣiQp,iHI0,i(11)
L=ΣiPH,iLiPH(12)

De gecombineerde resultante grijpt aan waar de momenten rond de basis in evenwicht zijn, wat tevens het zwaartepunt is van het somdiagram. In plattegrond langs de wand wordt de spanning van elke belasting op die positie genomen (met haar eigen Ri, of haar eigen θi bij het diagram) en de spanningen worden opgeteld. Belastingen die naast deze lijn staan, op andere posities langs de wand, maken geen deel uit van dit model.

7RekenvoorbeeldDe stappen met de hand en de standaardinvoer.

Elastische methode, bij de standaard invoergegevens van de module: H = 15.00 m, x = 5.00 m en Qp = 38.0 kN. Het voorbeeld is vast en volgt de aanpassingen in de interface niet. Met de hand is de volgorde als volgt:

  • Lees de basisgegevens in: definieer H, de methode, en x en Qp voor elke belasting.
  • Bereken m = x/H voor elke belasting (Verg. (1)). Elastisch: een belasting dichterbij dan xmin wordt genomen op xmin. Diagram: bepaal of m ≤ 0.4 of m > 0.4.
  • Bereken σH op de vereiste diepten (n = z/H) met de vergelijking van de methode, Verg. (3) of Verg. (5) en Verg. (6) voor elke belasting; tel de belastingen op.
  • Bereken PH en L: PH = (Qp/H)·I₀ en L = H·I₁/I₀ voor elke belasting (Verg. (7)) — gesloten vorm voor de elastische methode, geïntegreerd voor het diagram; tel de PH op en stel het momentenevenwicht op voor L.
  • Verdeel langs de wand: elastisch — evalueer de formule op de afstand y; diagram — σ′H = σH cos²(1.1θ) (Verg. (9)).

Afstandsverhouding

m=xH=515=13=0.333x ≥ xmin = 0.30 m, dus de belasting wordt gebruikt waar ze staat

Piekspanning

σH,max=3×38π×5.002×2.505.59025=0.4154kPaop z = x/2 = 2.50 m, R = √(5.00² + 2.50²) = 5.5902 m; dit is ook 0.2733 × 38/5.00²

Resultante en de positie ervan

I0=1π[3−1/9(10/9)3/2]=0.9247,I1=0.9247−0.2718=0.6529
PH=3815×0.9247=2.34kN/m,L=15×0.65290.9247=10.59mde resultante grijpt aan op 10.59 m boven de muurvoet; de grafiekmethode bij dezelfde invoer geeft 1.99 kN/m op 8.81 m

Langs de muur

σ′H=0.4154×(31.2556.25)5/2=0.4154×0.2300=0.0955kPaop y = 5.00 m (θ = 45°), op dezelfde diepte z = 2.50 m

De grafiekmethode past haar eigen reductie toe op haar eigen hartlijndruk op deze diepte, 0.1984 kPa:

σ′H=0.1984×cos2(1.1×45°)=0.1984×0.4218=0.0837kPa

De druk neemt langs de muur langzamer af (0.42 tegenover 0.23 van de hartlijnwaarde), maar vanaf een lagere beginwaarde.

8LiteratuurBronnen.

  • Das, B.M. (2016). Principles of Foundation Engineering, 8th ed. Cengage Learning; deze pagina volgt deze methode.
  • Terzaghi, K. (1954). Anchored bulkheads. Transactions of the ASCE, 119, 1243–1280.
  • NAVFAC DM-7.02 (1986). Foundations and Earth Structures. Naval Facilities Engineering Command.
  • Boussinesq, J. (1883). Application des Potentiels à l’Étude de l’Équilibre et du Mouvement des Solides Élastiques. Gauthier-Villars, Paris.
  • Mindlin, R.D. (1936). Discussion: Pressure distribution on retaining walls. Proc. 1st Int. Conf. on Soil Mechanics and Foundation Engineering, Harvard, Vol. III, 155–156.
  • Spangler, M.G. en Mickle, J.L. (1956). Lateral pressures on retaining walls due to backfill surface loads. Highway Research Board Bulletin 141.
  • Bowles, J.E. (1996). Foundation Analysis and Design, 5th ed.
  • Frazee, G. (2021). New formulations of Boussinesq solution for vertical and lateral stresses in soil. ASCE Practice Periodical on Structural Design and Construction, 26(2).
  • USS Steel Sheet Piling Design Manual (1984); California Department of Transportation, Trenching and Shoring Manual — the chart method.

Van theorie naar uw eigen ontwerp

Bepaal in enkele minuten de druk van uw eigen puntbelastingen

  • Het drukverloop met de diepte en de resulterende met de aangrijpingshoogte
  • Tot drie puntbelastingen op één lijn, met spreiding langs de wand in bovenaanzicht
  • Vooraanzicht, plattegrond en 3D-weergaven
  • Een overzichtelijk berekeningsrapport, opgeslagen als pdf. Online: niets te installeren, geen dongle, op smartphone, tablet of pc

Meer over bovenbelastingen