GeoTerva Modülü açın

Teori · Kazıklar

Kazık grubu analizi: verim, blok göçmesi, oturma ve yanal yük

Rijit bir başlık altındaki kazık grubunun nasıl analiz edildiği: her kazığa gelen yük, tekil kazık, grubun tabaka tabaka verimi, blok göçmesi, oturma ve sıraların yanal davranışı; modülün kendi sayılarıyla birlikte.

Modül çevrimiçi olarak tarayıcınızda; telefonda, tablette ya da bilgisayarda çalışır. Kurulum gerekmez, donanım kilidi yoktur.

Kazık grubu · Sonuçlar
Kazık grubu modülü, Analiz et sonrasında: çizim ve yanında sonuçlar
Bu sayfada · 15 bölüm
  1. 1Kazık grubu
  2. 2Her kazığa gelen yük
  3. 3Tekil kazık
  4. 4Grup verimi
  5. 5Kumdaki kazıklar
  6. 6Tabaka tabaka
  7. 7Blok göçmesi
  8. 8Elastik oturma
  9. 9Konsolidasyon oturması
  10. 10Yanal yük: p-çarpanları
  11. 11Grubun çözümü
  12. 12Sonuçların okunması
  13. 13Çözümlü örnek
  14. 14Modülün kabulleri
  15. 15Kaynaklar
GeoTerva mühendislik ekibi tarafındanUpdated 2026-10-1847 dk okumaFree, no sign-up

Grup içindeki kazıklar, tekil bir kazık gibi yük taşımaz, oturmaz ve yerdeğiştirmez. Bu sayfada, modülün tabakalı zeminde rijit bir başlık altındaki kazık grubunu nasıl ele aldığı bölüm bölüm açıklanmaktadır: her kazığa gelen yük, tek başına bir kazığın direnci, grup verimi ve blok göçmesi, tabaka tabaka hesap, elastik ve konsolidasyon oturması ve yanal yükün p-çarpanlarıyla sıralar arasında paylaşımı; ardından tüm sayıları modülün kendi koduyla hesaplanan çözümlü bir örnek ve kabuller verilmektedir.

First slide of the lecture slides: Pile groupPDF

Lecture slides

Ready-made slides for lectures and self-study

The mechanism, the derivation, the equations and the figures of this page, in teaching order. Every slide links back to its chapter.

56 slides · PDF · 2.0 MB

1Kazık grubukazıklar bir arada durduğunda nelerin değiştiği ve modülün neyi verdiği

Tekil bir kazık tek başına analiz edilir: direnci, ne kadar oturduğu ve yanal yönde ne kadar yerdeğiştirdiği belirlenir. Gruptaki bir kazık ise tek başına değildir. Kazıklar bir başlık altında sıralar hâlinde yerleştirilir — başlık, kazık başlarını birbirine bağlayan ve bir kolonun, bir köprü ayağının ya da bir duvarın yükünü alan kalın bir beton bloktur — ve kazıklar birbirine yakın olduğunda, aralarındaki ve çevrelerindeki zeminin hepsine aynı anda hizmet etmesi beklenir. Bundan üç sonuç çıkar ve modül her birini ayrı bir kontrol olarak ele alır:

  • Taşıma gücü. Kazıklar arasındaki zemin, çevresindeki her kazığın gövdesi tarafından gerilmeye maruz bırakılır; bu nedenle her kazık tek başına taşıyacağından daha az yük taşır: grubun verimi birden küçüktür. Kazıklar birbirine yakın ve zemin zayıf olduğunda, kazıklar ile aralarındaki zemin grup boyutlarında derin bir temel gibi tek bir blok hâlinde birlikte aşağı doğru hareket edebilir; bu da kendi başına bir sınır durumudur (Bölüm 4–7).
  • Oturma. Grubun yükü zemine tek bir kazığın değil, tüm grubun alanı üzerinden yayılır ve uçların çok altındaki kil tabakalarına ulaşır. Bir grup, her kazığa aynı yükün gelmesi durumunda tekil bir kazıktan önemli ölçüde daha fazla oturur (Bölüm 8 ve 9).
  • Yanal davranış. İkinci sıradaki ya da onun arkasındaki sıralarda bulunan bir kazık, öndeki kazıkların önceden ittiği ve gerilmeye maruz bıraktığı zeminde çalışır. Ön sıra yanal yükün daha büyük bir kısmını, diğer sıralar ise daha küçük bir kısmını alır; grup bir bütün olarak, kazıklarının her birinin taşıdığı yük altında tekil bir kazığın yapacağından daha fazla yerdeğiştirir (Bölüm 10 ve 11).
kumkilkil2L/32 : 1blokbaşlıkVHL
Şekil 1. Tabakalı zeminde bir başlık altındaki kazık grubu: başlığa etkiyen düşey yük V ve yanal yük H, kazıkların oluşturduğu blok (kesikli çizgi) ve yükün 2:1 oranındaki yayılışı (kazık başlarının 2L/3 altındaki seviyeden itibaren).

Modül, rijit bir başlık altında her biri ny kazıktan oluşan nx sıralı bir grubu — dikdörtgen bir ızgara ya da eşkenar üçgenlerin köşelerine yerleştirilmiş kazıklar — yeraltı su seviyesi bulunan, en çok sekiz kum ve kil tabakasından oluşan bir zeminde ele alır. Modül her kazığa gelen yükü (Bölüm 2), zeminden ve imalat yönteminden hesaplanan tek başına bir kazığın direncini (Bölüm 3), grubun taşıma gücünü (Bölüm 4–7), elastik oturmayı ve konsolidasyon oturmasını (Bölüm 8 ve 9) ve yanal yük girildiğinde başlığın yerdeğiştirmesi ile her sıranın aldığı yükü (Bölüm 10 ve 11) verir.

Tabakalı zemin: tüm hesaplar tabaka tabaka

Yayımlanmış yöntemlerin çoğu tek bir zemin için yazılmıştır — kildeki bir grup ya da kumdaki bir grup. Gerçek bir grubun altındaki zemin ise nadiren tek bir zeminden oluşur ve modül bu zemin için ortalama almaz. Her tabaka kazığa kendi gövde direncini, gruba kendi verimini, bloğa kendi kayma direncini, oturmaya kendi konsolidasyonunu ve yanal davranışa kendi p-çarpanıyla birlikte kendi p–y eğrisini katar. Tabakaların taşıma gücüne nasıl katıldığı Bölüm 6 içinde, oturmaya ve yanal yüke nasıl katıldığı ise Bölüm 9 ve 10 içinde gösterilmektedir.

Sonuçlar tek bir sayının parçaları değil, ayrı ayrı kontrollerdir: gruba gelen yük grubun taşıma gücüyle, en çok yüklenen kazığın yükü tek başına bir kazığa izin verilen yükle, oturma yapının karşılayabileceği oturmayla ve başlığın yerdeğiştirmesi yapının karşılayabileceği yerdeğiştirmeyle karşılaştırılır. Güvenlik sayısı FS, Tasarım bölümünde girilen değerdir; grubun ve tek bir kazığın taşıma gücüne uygulanır. V yükü grubun emniyetli yüküne göre, en çok yüklenen kazık Qu/FS değerine göre ve çekme etkisindeki bir kazık, çekme kapasitesinin FS değerine bölümüne göre değerlendirilir; oturma ve başlığın yerdeğiştirmesi ise Tasarım bölümünde girilen emniyetli değerlere göre değerlendirilir.

2Her kazığa gelen yükrijit başlık ve kazıklara dağıtılan yükler

Başlık rijit, kazıklar ise özdeş düşey yaylar olarak kabul edilmiştir. Rijit bir başlık bir düzlem olarak hareket eder — bilinmeyenler yalnızca başlığın oturması ve dönmeleridir — bu nedenle bir kazığın kısalması ve buna bağlı olarak aldığı yük, kazığın konumunun doğrusal bir fonksiyonudur. Bu, bir bulon grubu için kullanılan kuralın aynısıdır. Her kazık düşey yükten (V) eşit bir pay ve her momentten, grubun ağırlık merkezine olan uzaklığıyla orantılı bir pay alır:

Pi=Vn+Bxi+Cyi(1)x ve y grubun ağırlık merkezinden ölçülmekte, basınç pozitif alınmaktadır; n kazık sayısıdır
B=MyΣy2−MxΣxyΣx2Σy2−(Σxy)2C=MxΣx2−MyΣxyΣx2Σy2−(Σxy)2(2)başlığın moment dengesinden, ΣPi xi = My ve ΣPi yi = Mx

Dikdörtgen ızgaradaki kazıklar eksenlere göre simetrik yerleştiğinden Σxy sıfırdır; B = My/Σx² ve C = Mx/Σy² olur ve toplamlar, kazık sayılarının ve aralıklarının kapalı ifadeleridir:

Σx2=nysx2nx(nx2−1)12Σy2=nxsy2ny(ny2−1)12(3)

Üçgen düzen

Kazıklar bunun yerine kenar uzunluğu s olan eşkenar üçgenlerin köşelerine de yerleştirilebilir: bir sıradaki kazıklar arasındaki uzaklık s, yanal yük doğrultusunda sıralar arasındaki uzaklık s√3/2 olup her ikinci sıra, sıra boyunca s/2 kadar kaydırılır; böylece her kazığın s uzaklığında altı komşusu bulunur. Böyle bir grup aynı aralıklı ızgaradan daha sıktır: ızgarada planda s² alana bir kazık düşerken üçgen düzende s²√3/2 alana bir kazık düşer. Şaşırtmalı bir grubun kazıkları artık her iki eksene göre simetrik değildir — sıra sayısı çift olduğunda Σxy sıfır olmaz ve bir eksen etrafındaki moment kazıkları diğer eksen etrafında da yükler — bu nedenle modül Σx², Σy² ve Σxy toplamlarını doğrudan kazıkların konumlarından hesaplar ve yukarıdaki iki denklem birlikte çözülür. Grup ağırlık merkezine göre konumlandırılır, başlık kazıkları çevreleyen dikdörtgen olarak alınır ve Bölüm 7 içinde ele alınan blok bu dikdörtgendir.

My, +x tarafındaki kazıklara — yanal yükün ittiği tarafa — basınç eklediğinde, Mx ise +y tarafına basınç eklediğinde pozitiftir. Her ikisi de başlık tabanında alınır: başlık tabanından h yüksekliğinde etkiyen yanal yük H, My = H h momentini oluşturur; modül, momentlerin bu seviyeye taşınmış değerlerini ister.

949494178178178261261261xyHtabanda My​Her kazığa gelen yük (kN)basınç: maviçekme: kırmızıV / n = 177.8 kNB = 46.30 kN/mC = 0.00 kN/men büyük 261.1 kNen küçük 94.4 kN
Şekil 2. Bölüm 13 içinde ele alınan örnek grubun her kazığına düşey yük ve yanal yükün momenti altında gelen yük, planda; grubun önü, yani yanal yükün ittiği taraf, sağdadır.

Örnek grup için — 3 sıra, her sırada 3 kazık, aralık 1.80 m, V = 1600 kN, My = 900 kN·m — V/n = 177.8 kN, Σx² = 19.44 m² ve B = 46.30 kN/m olup önden başlayarak sıraların taşıdığı yükler şöyledir: sıra 1: 261.1 kN, sıra 2: 177.8 kN, sıra 3: 94.4 kN. En büyük yük öndeki kazıklarda, en küçük yük arkadaki kazıklardadır; hiçbir kazık çekme etkisinde değildir.

Çekme etkisindeki kazık

Momentin düşey yüke göre büyük olduğu durumlarda, momentin aksi tarafındaki kazıkların yükü azalır ve bu kazıklar yukarı doğru çekilebilir. Modül böyle bir kazığı çekme etkisinde olarak listeler ve taşıyabileceği çekme kuvvetini hesaplar. Bir kazık çekmeye yalnızca gövdesiyle direnir: her tabaka, Bölüm 3 içindeki gövde direncini kendi tabakasının yöntemiyle verir — kil tabakası tam değeriyle, kum tabakası ise basınçtaki direncinin dörtte üçüyle (kumdaki kazıklar için yaygın olarak kullanılan bir azaltma) — uç ise hiçbir katkı sağlamaz:

Tu=ΣiχiQs,iχ=1(clay layer)χ=0.75(sand layer)(4)Qs,i, tek başına bir kazıkta i tabakasının basınçtaki gövde direnci; kaldırmaya direnen kazık ağırlığı, güvenli tarafta kalmak üzere hesaba katılmamıştır

Bir kazıktaki en büyük çekme kuvveti, Tu değerinin güvenlik sayısına bölümüyle ya da Tasarım bölümünde girilen tek kazık emniyetli çekme yüküyle karşılaştırılır; bu ikisinden küçük olanı belirleyicidir. Çekme etkisindeki kazıklar birlikte iki değerden küçük olanıyla tutulur: her tabakada kendi zemin türünün verimiyle kazıkların kendisi (Bölüm 4 ve 5) ile onları çevreleyen ve kendi ağırlığıyla — yeraltı su seviyesinin altında efektif ağırlığıyla — ve yan yüzlerindeki kayma direnciyle aşağıda tutulan zemin bloğu; bu kayma direnci, basınç altındaki bloktakiyle aynı τ değeriyle hesaplanır (Bölüm 7):

Tg=min(Tind,Tblock)Tind=nTΣiηiχiQs,i(5)nT çekme etkisindeki kazık sayısı, ηi i tabakasındaki zeminin grup verimidir
Tblock=ΣiτiPtΔLi+WPt=2(Lt+Bt)W=LtBt(σ′v,tip−σ′v,cap)(6)Lt ve Bt, çekme etkisindeki kazıkları dış kazıkların dış yüzlerine kadar çevreleyen dikdörtgenin uzunluğu ve genişliği; τ, kil tabakasında cu, kum tabakasında K0 σ′v tan φ′; W, kazık boyu boyunca bu bloktaki zeminin ağırlığı (yeraltı su seviyesinin altında efektif)

Bu kazıklardaki çekme kuvvetlerinin toplamı, Tg değerinin güvenlik sayısına bölümüyle karşılaştırılır. Çekme etkisindeki tek bir kazığın kendine ait bir bloğu yoktur ve bu kazık Tind ile tutulur.

En fazla yüklenen kazık

Grup kontrolünde toplam yük V, sanki her kazık payını eşit olarak alıyormuş gibi grubun taşıma gücüyle karşılaştırılır. Başlıkta moment bulunduğunda kazıklar yükü eşit olarak almaz: momentin etkidiği taraftaki kazık V/n değerinden fazlasını alır ve grup kendi taşıma gücü sınırları içinde kalırken bu kazık kendi payını aşmış olabilir. Bu nedenle modül bir kazıktaki en büyük yükü, tek başına bir kazığa izin verilen yükle — nihai taşıma gücünün güvenlik sayısına bölümüyle — karşılaştırır ve Sonuçlar sekmesinde Pmax değerinin yanında ilgili ifadeyi verir:

Pmax≤QuFS(7)

Grup etkisi grup kontrolünde hesaba katılır (Bölüm 4–7); bir kazığın yükü tek başına kazığın taşıma gücüyle karşılaştırılır ve grup etkisiyle azaltılmaz. Tasarım bölümünde tek kazık için emniyetli basınç yükü girilmişse bu değerle de karşılaştırma yapılır ve ikisinden küçük olanı belirleyicidir.

Kuralın kabulleri

  • Kazıklar özdeştir: kesit, boy ve baş bağlantısı aynıdır. Daha kısa ya da daha rijit bir kazık yükün daha büyük bir kısmını üzerine çekecektir.
  • Başlık rijittir. Esnek bir başlık, kolon yükünün daha büyük bir kısmını doğrudan kolonun altındaki kazıklara aktaracaktır.
  • Kazıklar başlığın dönmesine kendi eğilmeleriyle de direnir; modül eksenel yükleri rijit başlığın statiğinden alır — bu, eksenel yükler açısından güvenli taraftadır — ve kazık başlarındaki eğilme momentlerini yanal analizden verir (Bölüm 10 ve 11).

3Tekil kazıktek başına bir kazık, tabaka tabaka ve giriş kutularının kendiliğinden hangi değerlerle dolduğu

Bir grubun taşıma gücü, tek bir kazığın taşıma gücü üzerine kurulur. Bu nedenle modül önce grubun tek başına çalışan bir kazığının direncini — tabaka tabaka, zeminden ve imalat yönteminden — hesaplar ve grup etkisini bu dirence uygular (Bölüm 4 ve sonrası). Tekil kazık direnci girilmez: gövdenin her tabakası kendi zemini için seçilen yöntemle, uç ise oturduğu zemin için seçilen yöntemle hesaplanır. Yöntemler kaynağın yöntemleri olup tabakalı zeminden geçen kazık modülünde uygulandıkları biçimde kullanılmaktadır.

Qu=Qs+QpQs=pΣifiΔLiQp=Abqp(8)fi, i tabakasının birim gövde direnci; ΔLi, kazığın bu tabakadaki boyu; p, kazık çevresi; Ab, uç alanı ve qp, birim uç direnci
Zemin ve kazıkEfektif gerilme (kPa)Gövde direnci f (kPa)derinlik (m)0246810121416Lyeraltı su seviyesiL′ = 15 DTabaka -1, kumK–δ: K = 0.47, δ′ = 24°Tabaka -2, kilα = 0.55Tabaka -3, kilα = 0.55050100150uçta σ′ = 146 kPa02040alttaki D boyunca yokqp​ = 810 kPaMeyerhofQs​ = 678 kNQp​ = 229 kNQu​ = 907 kN
Şekil 3. Bölüm 13 içinde ele alınan örnek grubun tekil kazığı: zemin ve kazık, kazık boyunca efektif gerilme ve tabaka tabaka birim gövde direnci ile uç direnci.

Efektif gerilme

Tabakaları birbirine efektif düşey gerilme bağlar. Bu gerilme zemin yüzeyinden itibaren ölçülür, dolayısıyla başlık tabanının üstündeki zemin de buna dahildir; gerilme, söz konusu derinliğin üstündeki her tabaka boyunca, yeraltı su seviyesinin üstünde nemli birim hacim ağırlıkla, altında ise batık birim hacim ağırlıkla birikerek artar:

σ′v(z)=ΣiγiΔzi(above the water table)+Σi(γsat,i−γw)Δzi(below it)(9)

Gerilme tabakadan tabakaya süreklidir; birim gövde direnci ise sürekli değildir. Bir sınırda kuralın kendisi değişir ve f büyük bir farkla artabilir ya da azalabilir (Şekil 3). Bu, tabakalı bir profilin belirgin özelliğidir ve gövdenin tabaka tabaka hesaplanmasının nedenidir.

Kum tabakasında gövde direnci

K–δ yöntemi birim direnci, yatay efektif gerilme — düşey gerilmenin K katı — ile kazık–zemin arayüzündeki sürtünmenin çarpımı olarak alır. Düşey gerilme, kazık başının altında L′ = 15 D kritik derinliğine kadar hesaplanır ve bunun altında o derinlikteki değerinde sabit tutulur; bu nedenle L′ derinliğinden daha derindeki bir kum tabakası, tabaka sınırları nerede olursa olsun tüm kalınlığı boyunca tek bir birim direnç verir:

f=Kσ′vtanδ′(z≤L′)f=Kσ′v(L′)tanδ′(z>L′)L′=15D(10)z ve L′ kazık başından ölçülmektedir; kazık boyu 15 D değerinden küçük olduğunda L′ kazık boyudur

K, zemin içinde derinlikle değişir — kazığın üst kısmında pasif değere yakın, daha derinde ise olasılıkla sükûnetteki değerin altındadır — bu nedenle kaynak her kazık türü için imalat yöntemine bağlı bir ortalama değer ve 0.5 φ′ ile 0.8 φ′ arasında bir δ′ önermektedir. Modül K değerini imalat yönteminden ve her kum tabakasının φ′ değerinden, δ′ değerini ise 0.75 φ′ olarak otomatik doldurur; her ikisi de elle değiştirilebilir. Mansur ve Hunter (1970), yükleme deneylerine dayanarak H kesitli kazıklar için K = 1.65, çelik boru kazıklar için 1.26 ve prefabrike beton kazıklar için 1.5 ortalama değerlerini bildirmiştir.

Tablo 1. Modülün kum tabakası için atadığı K değeri
İmalat yöntemiKKaynaktaki aralık
ForeK0 = 1 − sin φ′K0 (fore veya jetle yerleştirilen)
Çakma1.4 K0K0 – 1.4 K0 (düşük deplasmanlı), K0 – 1.8 K0 (yüksek deplasmanlı)
Presle çakma1.4 K0çakma kazıktaki gibi
Tabakanın kendi φ′ değerinden elde edilen K0.

Coyle ve Castello (1981) yöntemi, L/D ve φ′ değerlerine göre kendi abaklarından okunan K değerini δ′ = 0.8 φ′ ve tabakanın ortalama efektif gerilmesiyle birlikte kullanır. Bu yöntemde kritik derinlik yoktur: onun yerini ortalama alma işlemi alır.

f=Kσ¯′vtan(0.8φ′)(11)K, tabakanın φ′ değerinde ve kazığın L/D oranında abaktan okunur; σ̄′v, kazığın bu tabakadaki boyu boyunca ortalama efektif gerilme

Bu korelasyon, tek bir kum tabakasına çakılan kazık için önerilmiştir; her tabakanın ortalama gerilmesiyle tabaka tabaka uygulanması, modülün bu korelasyona getirdiği bir genişletmedir.

Kil tabakasında gövde direnci

α yöntemi, tabakanın drenajsız dayanımının bir kesrini alır; α, kil sağlamlaştıkça azalan bir korelasyondan okunur (Terzaghi, Peck ve Mesri, 1996):

f=αcu(12)α, aşağıda verildiği gibi cu/pa oranına ve imalat yöntemine bağlıdır; pa, atmosfer basıncı, 100 kN/m²
Tablo 2. Çakma veya presle çakılan kazık için α – cu/pa ilişkisi — modülün enterpolasyon yaptığı seri
cu/paαcu/paα
0.11.001.20.42
0.20.921.40.40
0.30.821.60.38
0.40.741.80.36
0.60.622.00.35
0.80.542.40.34
1.00.482.80.34
Terzaghi, Peck ve Mesri (1996) esas alınarak enterpole edilmiş değerler.

Vijayvergiya ve Focht (1972) tarafından önerilen λ yöntemi, efektif gerilmeye ve drenajsız dayanıma birlikte tek bir katsayı uygular; λ, kazığın gömülü boyuna göre okunur:

f=λ(σ¯′v+2cu)λ=λ(L)(13)
Tablo 3. λ değerinin kazığın gömülü boyuyla değişimi
L (m)λL (m)λ
00.500350.132
50.336400.127
100.245500.118
150.200600.113
200.173700.110
250.150800.110
300.136900.110
Kaynaktaki tablo; λ, kazık boyuna karşılık gelen değer olarak alınmıştır.

λ, kildeki bir kazığın tüm boyu için tek bir ortalama olarak tanımlanmıştır. Yöntemin tabaka tabaka uygulanması — kazık boyuna karşılık gelen λ ile tabakanın ortalama gerilmesi ve dayanımı kullanılarak — yöntemin modül tarafından yapılmış bir genişletmesidir.

β yöntemi (Burland, 1973; aşırı konsolidasyon düzeltmesi Meyerhof’a göre) yalnızca efektif gerilmeden, tabakanın yoğrulmuş drenajlı içsel sürtünme açısı aracılığıyla hesap yapar; K sükûnetteki değer olarak alınır ve aşırı konsolide kil için √OCR ile artırılır:

f=βσ′v(z)β=(1−sinφ′R)tanφ′ROCR(14)Tabakanın φ′R ve OCR değerleri girilir; kutular 30° ve 1 değerleriyle açılır

α tabakasının birim direnci tabaka için tek bir sayıdır ve derinlikle değişmez; λ tabakasınınki de tabakanın ortalama gerilmesine bağlı olarak sabittir; β tabakasınınki ise σ′v değerini izler ve tabaka içinde derinlikle artar.

Taban

Uç tek bir tabakaya aittir: kazık ucunun bulunduğu tabaka (tam bir sınır üzerindeki uç, altındaki tabakaya oturur). Üstte kalan tabakalar kumdaki uca, üstteki her tabakadan oluşan uç seviyesindeki efektif gerilme q′ aracılığıyla katılır; kildeki uca ise hiç katılmaz.

Kum içinde üç yaklaşım bulunmaktadır. Meyerhof (1976) yönteminde N*q tabakanın içsel sürtünme açısından okunmakta ve sonuç ql ile sınırlandırılmaktadır:

qp=q′Nq*≤qlql=0.5paNq*tanφ′(15)
Tablo 4. Meyerhof N*q katsayısının içsel sürtünme açısıyla değişimi
φ′20°25°30°35°40°45°
N*q12.426.056.7143.0346.0930.0
Kaynaktaki tablo; 1° aralıklarla okunmuş, ara değerler enterpolasyonla bulunmuştur.

Vesic (1977) uç seviyesindeki ortalama efektif gerilmeyi ve kumun rijitlik indisine bağlı bir katsayıyı kullanır; böylece kumun dayanımının yanı sıra rijitliği de hesaba girer. Es = m pa olup kutu, orta sıkı bir kum için m = 250 değeriyle açılır:

qp=σ′oNσ*σ′o=1+2K03q′K0=1−sinφ′(16)N*σ, kaynaktaki tablodan φ′ ve azaltılmış rijitlik indisi Irr değerlerine göre alınır; bu indis Es = m pa bağıntısına, 0.1 + 0.3 (φ′ − 25°)/20° Poisson oranına ve plastik bölgedeki hacimsel birim deformasyona bağlıdır

Coyle ve Castello, N*q değerini L/D ve φ′ değerlerine göre kendi abaklarından herhangi bir sınır olmaksızın okur; kutu, uç tabakasının φ′ değerinde abaktan doldurulur ve elle değiştirilebilir:

qp=q′Nq*(17)
Tablo 5. Coyle ve Castello abakları: gövde için K, taban için N*q
φ′L/D = 10 için KL/D = 20 için KL/D = 30 için KL/D = 10 için N*qL/D = 20 için N*qL/D = 30 için N*q
30°0.910.600.4028.730.828.9
32°1.230.820.5434.937.535.2
34°1.841.230.8141.844.942.2
36°3.022.011.3355.259.556.4
Coyle ve Castello (1981) grafiklerinden okunmuştur; eğriler arasındaki değerler enterpolasyonla bulunmuştur.

Drenajsız yükleme altındaki bir kilde içsel sürtünme açısı sıfırdır ve uç direnci, tabakanın drenajsız dayanımının bir katıdır. Meyerhof bu katsayıyı 9 olarak alır. Vesic ise katsayıyı kilin rijitlik indisinden elde eder; bu indis drenajsız yüklemede cu cinsinden kapalı bir ifadeye indirgenir: Irr = 347 cu/pa − 33 ve en çok 300. Korelasyon yaklaşık 10 kPa ve üzerindeki cu değerleri için geçerlidir; daha yumuşak bir kil için modül katsayının 9 olarak girilmesini ister:

qp=cuNc*Nc*=9(Meyerhof)Nc*=43(lnIrr+1)+π2+1(Vesic)(18)

Fore kazık: fore kazık kuralları

Fore kazık bir delik içinde dökülür ve zemini ötelemez: delik çeperindeki kil su alarak yumuşar, uç altında döküntü birikebilir ve uç, direncini geliştirebilmek için daha büyük bir oturmaya gereksinim duyar. Kaynak böyle bir kazık için ayrı kurallar vermektedir ve modül her iki kuralı ait olduğu yerde uygular — gövde kuralını α yöntemiyle hesaplanan kil tabakalarında, uç kuralını ise uç bir kil içinde bulunduğunda. Adezyon katsayısı artık çakma kazığınki değildir (O’Neill ve Reese, 1999):

α=0.55(cu/pa≤1.5)α=0.55−0.1(cu/pa−1.5)(1.5<cu/pa≤2.5)(19)0.45 (cu/pa = 2.5 değerinin üstünde)

ve α tabakasında gövdenin iki bölümünde f sıfır alınır: imalattan en çok örselenen ve gövdeden ayrılarak büzülme olasılığı en yüksek olan üstteki 1.5 m ile ucun zemini zaten mobilize etmekte olduğu en alttaki bir çap uzunluğu. Modül her ikisini de integrasyon üzerinde bir pencere olarak uygular; böylece derinliği ve efektif gerilmeyi de belirleyen tabaka kalınlıkları değişmez. Bir kum tabakası, kazığın bu tabakadaki tüm boyu boyunca kendi K–δ ya da Coyle ve Castello kuralını korur; pencere yalnızca α yöntemine aittir.

Kildeki bir fore kazığın ucu, altındaki kilden, uç altındaki 2 Db derinlik boyunca ortalama drenajsız dayanım cub olarak hesaplanır (Reese ve O’Neill, 1989); bu nedenle zeminin uç altında bu derinliğe kadar tanımlanmış olması gerekir; profilin daha önce sona erdiği durumda en derin tabakanın devam ettiği kabul edilir. Geniş bir uç, qp değerine ulaşmak için kabul edilemez bir oturma gerektireceğinden, Db 1.91 m değerini aştığında bu değer Fr ile azaltılır:

qp=min[6cub(1+0.2LDb),9cub,40pa]q′p=FrqpFr=2.5c1Db+c2≤1(20)düz gövde için Db = D; c1 = 2.78×10−4 + 8.26×10−5 (L/Db) ≤ 5.9×10−4, c2 = 0.065 √cub, 0.5 ile 1.5 arasında; Db milimetre cinsinden

Çakma, fore ve presle çakma

Kazığın hangi kurallara tabi olduğunu imalat yöntemi belirlemektedir. Presle çakılan kazık, zemini çakma kazık gibi ötelediğinden çakma kazık kurallarına tabidir.

Tablo 6. İmalat yöntemine göre kazığın tabi olduğu kurallar
KuralÇakmaForePresle çakma
Kum tabakasında K (K–δ yöntemi)1.4 K0K01.4 K0
Kil tabakasında αTablo 2 serisi0.55 (cu/pa = 1.5 değerine kadar), ardından 0.45 değerine azalırçakma kazıktaki gibi
α tabakasında sürtünme taşıyan boykazıktaki boyun tamamıüstteki 1.5 m ve alttaki D hariçkazıktaki boyun tamamı
Coyle ve Castello (gövde, taban) ve λkullanılırçakma kazıklar için kalibre edilmiştir; başka bir yöntem seçilmesi istenirkullanılır
Kilde tabanMeyerhof veya VesicMeyerhof, Vesic veya Reese ve O’NeillMeyerhof veya Vesic
Kum tabakasının grup verimi (Bölüm 5)çakma kazık abağıAASHTO LRFDçakma kazık abağı

Kutulara otomatik atanan değerler

  • Kum tabakasının K değeri: fore kazık için tabakanın K0 değeri, çakma veya presle çakılan kazık için 1.4 K0; δ′, tabakanın 0.75 φ′ değeridir.
  • Bir kum tabakası için Coyle ve Castello’nun K değeri ve uçtaki N*q değeri: tabakanın φ′ değerinde ve kazığın L/D oranında bu yazarların abaklarından okunur.
  • Kil tabakasının α değeri: tabakanın cu değerinden ve imalat yönteminden elde edilir (Tablo 2 veya fore kazık kuralı).
  • Bir β tabakasının φ′R = 30° ve OCR = 1 değerleri ile kumdaki Vesic ucu için m = Es/pa = 250: zemine ait değerlerdir ve zeminle birlikte girilir.

Her kutudaki değerin üzerine yazılabilir; hesapta yazılan değer kullanılır.

Örnek kazık

Bölüm 13 içinde ele alınan örnek grup için — genişliği 0.60 m, boyu 14 m olan ve başı zemin yüzeyinde bulunan bir fore kazık — Model sekmesinin kutuları aşağıdaki değerlerle açılır ve tek başına bir kazık şu sonuçları verir:

Tablo 7. Örnek kazık, tabaka tabaka
TabakaZeminYöntemKutulardaki değerlerf (kPa)Q (kN)
Tabaka -1kum, φ′ = 32°K–δK = 0.47, δ′ = 24°6.650
Tabaka -2kil, cu = 50 kPaαα = 0.55, sürtünme 6.0 m boyunca (toplam 6.0 m)27.5311
Tabaka -3kil, cu = 90 kPaαα = 0.55, sürtünme 3.4 m boyunca (toplam 4.0 m)42.1317
Tabankil (Tabaka -3)MeyerhofN*c = 9, cu = 90 kPa810229
Tekil kazıkQu = Qs + Qp907
f, kazığın tabaka içindeki boyu boyunca ortalama birim gövde direnci, qp ise birim uç direncidir (kPa). Kritik derinlik L′, kazık başının 9.0 m altındadır.

4Grup verimiyakın kazıkların neden daha az yük taşıdığı ve kaynaktaki denklemler

Birbirinden uzak kazıkların her biri, tek başına taşıyacağı yükü taşır. Kazıklar birbirine yaklaştıkça her birinin kesmeye ve gerilmeye maruz bıraktığı zemin bölgeleri örtüşmeye başlar ve her biri daha az taşır. Grup verimi, grubun taşıma gücünün kazıkların tek başına taşıma güçleri toplamına oranıdır:

η=Qg(u)ΣQu(21)

Kaynak, genişliği D olan ve merkezden merkeze d aralıklı n1 × n2 kazıktan oluşan bir grup için üç ampirik denklem vermektedir. Bunlardan ilki Converse–Labarre denklemidir:

η=1−θ90(n1−1)n2+(n2−1)n1n1n2θ=tan−1Dd(degrees)(22)kaynakta tek bir aralıkla verilmektedir; iki farklı aralık olduğunda her doğrultudaki kazık çiftleri kendi aralığına karşılık gelen açıyı almaktadır

İkincisi Los Angeles grup etkisi denklemi, üçüncüsü ise d değerinin feet cinsinden alındığı Seiler ve Keeney denklemidir:

η=1−Dπdn1n2[n1(n2−1)+n2(n1−1)+2(n1−1)(n2−1)](23)
η=[1−11d7(d2−1)n1+n2−2n1+n2−1]+0.3n1+n2(24)
0.40.50.60.70.80.91.02345678aralık s / Dverim ηConverse–Labarre, 2 × 2Converse–Labarre, 3 × 3Converse–Labarre, 5 × 5Los Angeles, 3 × 3
Şekil 4. Kildeki bir grubun veriminin aralığa göre değişimi: 2 × 2, 3 × 3 ve 5 × 5 kazıklı gruplar için Converse–Labarre denklemiyle ve 3 × 3 için Los Angeles denklemiyle.
Tablo 8. Örnek grup için üç denklem (3 × 3 kazık, D = 0.60 m)
s / DConverse–LabarreLos AngelesSeiler–Keeney
2.50.6770.7500.784
3.00.7270.7920.831
4.00.7920.8440.888
5.00.8320.8750.921
6.00.8600.8960.943
Seiler–Keeney denklemi, fit cinsinden yazıldığı için yalnızca s/D oranına değil, aralığın kendisine de bağlıdır; burada D = 0.60 m alınmıştır. Modül karşılaştırma amacıyla üç denklemin sonucunu da verir ve birincisini kullanır.

Üçgen düzen

Üç denklem dikdörtgen bir grup için yazılmıştır. Converse–Labarre denklemi komşu kazık çiftlerini sayar — arka arkaya duran (nx − 1) ny çift ve yan yana duran (ny − 1) nx çift — her birini kendi uzaklığına ait θ = tan⁻¹(D/d) açısıyla ele alır ve 90 n ile böler. Modül aynı ifadeyi üçgen düzenin komşu çiftleri üzerinden yazar: bir sıradaki s aralıklı nx (ny − 1) çift ve zikzak oluşturan, yine s aralıklı komşu sıraların (nx − 1)(2 ny − 1) çifti. Dikdörtgen ızgara için ifade kaynağın denklemini tam olarak verir. Üçgen düzen için ise kaynağın bir denklemi değil, modülün bir genişletmesidir; her kazığın daha fazla komşusu olduğundan aynı aralıklı ızgaraya göre daha düşük bir verim verir. Los Angeles ve Seiler–Keeney denklemleri dikdörtgen grup için yazılmıştır ve modül bunları yalnızca bu grup için verir.

η=1−ΣkNktan−1(D/dk)90n(25)Nk, dk uzaklığındaki komşu çiftlerin sayısı; n, kazık sayısı; açı derece cinsindendir
Tablo 9. Örnek grubun iki düzendeki Converse–Labarre verimi (3 × 3 kazık, D = 0.60 m)
s / Ddikdörtgen düzenüçgen düzen
2.50.6770.569
3.00.7270.636
4.00.7920.723
5.00.8320.777
6.00.8600.813
Kazık sayısı ve komşu kazıklar arasındaki mesafe aynıdır; üçgen düzende her kazık için daha fazla komşu kazık çifti bulunmaktadır.

Modül kil için Converse–Labarre denklemini kullanır ve her kil tabakasının gövde direncini ve ucu kilde bulunan bir kazığın uç direncini bu denklemle azaltır. Kumda ise bir sonraki bölümün kurallarını kullanır. Hangi verimin hangi tabakaya uygulandığı Bölüm 6 içinde ele alınmaktadır. Denklem her doğrultunun aralığını kullanır (bir sıradaki çiftler kendi aralıklarıyla, komşu sıraların çiftleri kendi aralıklarıyla; üçgen düzende komşu çiftler üzerinden). Kum kuralları ve aşağıdaki uyarı işareti, iki kazık arasındaki en küçük uzaklığı kullanır: ızgarada iki aralıktan küçük olanı, diğer düzende ise üçgenlerin kenarı s. Kaynağın sürtünme kazıkları için verdiği en küçük değer olan 2.5 çaptan küçük bir aralık işaretlenir: bu aralıklarda grup etkisi büyüktür ve denklemler daha geniş aralıklar için yazılmıştır.

Bu denklemler kildeki sürtünme kazıkları için yazılmış pratik kurallardır: kaynakta olduğu gibi kazık sayısını ve aralığını esas alır ve grup etkisini tek bir sayı olarak verir. Kazık boyu, başlığın rijitliği ve zemin tabakaları, aynı sorunun öteki yüzü olan Bölüm 6 içindeki tabaka tabaka kural ve Bölüm 7 içindeki blok aracılığıyla hesaba girer.

5Kumdaki kazıklarçakma, presle çakma ve fore: kaynaktaki abak ve AASHTO

Kumda verim, önceki bölümün denklemlerini izlemez. Gevşek ya da orta sıkı kuma kazık çakılması, kazığın çevresindeki ve kazıklar arasındaki kumu sıkıştırır ve böyle bir kumdaki çakma kazık grubu, kazıklarının tek başına taşıma güçleri toplamı kadar — Kishida ve Meyerhof (1965) deneylerinde, 3 × 3 kazıklı bir grup üzerinde, daha fazla — taşır. Dar aralık ancak sıkıştırılacak bir şey kalmayan, içsel sürtünme açısı yaklaşık 40° değerinin üzerindeki sıkı kumda taşıma gücünü azaltır: bu deneylerin φ′ = 45° eğrisi 1.0 değerinden (aralık 7 çap) 0.53 değerine (aralık 1 çap) düşer.

Kum tabakasındaki çakma kazık için (baskı kazık da kumu aynı biçimde öteler ve aynı değeri alır) modül kaynağın abağını kullanır ve verimin hiçbir zaman 1 değerinin üzerine çıkmasına izin vermez — sıkışmadan kaynaklanan kazanç gerçektir, ancak kumun ne kadar gevşek olduğuna ve kazıkların hangi sırayla çakıldığına bağlıdır; bu nedenle modül verimi 1 değerinde tutar. φ′ = 40° değerinin altında verim 1 alınır; 40° ile 45° arasında 1 değerinden 45° eğrisine doğrusal olarak geçilir; 45° değerinin üzerinde 45° eğrisi geçerlidir.

Fore kazık zemini ötelemez, hiçbir şeyi sıkıştırmaz ve delik çevresindeki zemini gevşetebilir. Granüler zemindeki bu tür kazıklar için AASHTO LRFD (WSDOT Design Memorandum 07-2010 belgesinde aktarıldığı biçimiyle), bir gruptaki her kazığın direncini bir katsayıyla çarpar; bu katsayı 0.65 değerindedir (merkezden merkeze aralık 2.5 çap) ve doğrusal olarak artarak 1.0 değerine (aralık 4 çap) ulaşır:

η=0.65+0.35s/D−2.51.52.5≤s/D≤4(26)0.65, 2.5 D altında; 1.0, 4 D üstünde
0.40.50.60.70.80.91.012345678aralık s / Dverim ηçakma, φ′ = 45° veya üzeriçakma, φ′ = 42.5° (ara eğri)çakma, φ′ = 40° veya altı: 1fore, AASHTO LRFD
Şekil 5. Kumdaki bir kazık grubunun veriminin aralığa göre değişimi: kaynağın abağına göre çakma kazıklar (hiçbir zaman 1 değerinin üzerinde değil) ve AASHTO LRFD’ye göre fore kazıklar.
Tablo 10. Kumda grup verimi
s / DÇakma, φ′ = 45° veya üzeriÇakma, φ′ = 42.5°Fore
1.50.6190.8090.650
2.00.6950.8470.650
2.50.7580.8790.650
3.00.8130.9060.767
4.00.8980.9491.000
5.00.9570.9781.000
6.00.9910.9961.000
7.01.0001.0001.000
45° eğrisi, Kishida ve Meyerhof (1965) grafiğinden listelenen aralıklarda okunmuştur; fore kazık değerleri AASHTO LRFD değerleridir.

Bir kum tabakasının aldığı verim, o tabakanın gövde direncine ve ucu o tabakada bulunan bir kazığın uç direncine uygulanır. Kum kuralları için aralık, iki kazık arasındaki en küçük uzaklıktır (kil denklemi her doğrultunun aralığını kullanır).

6Tabaka tabakatabakalı zeminde her tabakanın zemini için verim

Tabakalar burada devreye girer. Tabakalı zemindeki bir kazığın gövdesi tabaka sınırlarında bölünür ve her bölümün, kendi zemini için seçilen yöntemle — kumda K–δ yöntemi ya da Coyle ve Castello yöntemi, kilde α, λ ya da β yöntemi (Bölüm 3) — bulunan kendi direnci vardır. Bu nedenle zemine ait bir grup etkisinin bölüm bölüm uygulanması gerekir: bir tabakanın verimi o tabakanın zemininin verimidir ve uç, oturduğu zeminin verimini alır.

Qind=n(ΣiηiQs,i+ηbQp)Qs,i=fipΔLi(27)ηi, i tabakasının zemininin verimi (kil: Converse–Labarre; kum: Bölüm 5); ηb, uç altındaki zeminin verimi; f, birim gövde direnci ve p, kazık çevresi

Bu durumda grubun bir bütün olarak verimi, Qind/ΣQu, bir girdi değil, tabaka verimlerinin her tabakanın kazığa sağladığı katkıyla ağırlıklandırılmış ortalamasıdır. Yükünün büyük bölümünü bir kum tabakasından alan bir kazık o kumun grup etkisine, kil içinde asılı duran bir kazık ise o kilin grup etkisine sahiptir; φ′ değeri 40° altında olan bir kumdaki çakma kazık, üstündeki kil kayba uğrarken o tabakada hiçbir şey kaybetmez.

Tablo 11. Örnek grup, tabaka tabaka: tek kazık ve her tabakanın grup verimiyle (9 kazık, fore, s/D = 3.00)
TabakaZeminKazıktaki boy (m)Qs, tek kazık (kN)Verim ηη Q (kN)
Tabaka -1kum (φ′ = 32°)4.0049.80.76738.2
Tabaka -2kil (cu = 50 kPa)6.00311.00.727226.1
Tabaka -3kil (cu = 90 kPa)4.00317.20.727230.6
Tabankil (Tabaka -3)—229.00.727166.5
Tek kazık14.00907.10.729661.4
Qind = 9 × 661.4 = 5952 kN değeri ΣQu = 9 × 907.1 = 8164 kN ile karşılaştırıldığında grup, kazıkların toplam kapasitesinin 0.729 oranında çalışmaktadır.

Tablonun her satırında aralık aynıdır; verimlerin farklı olmasının nedeni zeminlerin farklı olmasıdır: kil tabakaları bu ızgara için Converse–Labarre değerini, kum tabakası ise kazık türüne ait değeri alır. Tabakaların birim dirençleri f, Çevre sürtünmesi bölümünde onlar için seçilen yöntemlerle zeminden ve imalat yönteminden hesaplanır ve grup etkisi bu değerlere uygulanır.

Zeminin tek bir zeminden oluştuğu durumda tabaka tabaka kural, kaynağın tek verim değerine indirgenir. Aksi durumda ortalama alınmaz: iki kil arasındaki bir kum tabakası kum kuralıyla, killer ise kil kuralıyla azaltılır.

7Blok göçmesigrubun derin temel olarak ele alınması, tabaka tabaka

Kildeki birbirine yakın kazıklarda grup bir blok olarak göçebilir: kazıklar ve aralarındaki zemin, grubun çevresi boyunca zemini keserek ve taban altındaki zemine oturarak birlikte aşağı doğru hareket eder. Kaynak (Terzaghi ve Peck, 1967 çalışmasına göre) bloğu, dış kazıkların dış yüzlerine göre Lg uzunluğunda, Bg genişliğinde ve kazık boyu L derinliğinde derin bir temel olarak ele alır. Bloğun taşıma gücü, dört yüzdeki kayma direnci ile taban altındaki taşıma direncinin toplamıdır:

Qblock=ΣiτiPbΔLi+qbLgBgPb=2(Lg+Bg)(28)
Qg​τ1​ = K0 σ′ tan φ′τ2​ = cu2​τ3​ = cu3​cu(p)​ Nc​* Lg​ Bg​LLg​ veya Bg​
Şekil 6. Tabakalı zeminde bir kazık grubunun bloğu: yüzleri boyunca tabaka tabaka kayma direnci, tabanı altındaki taşıma direnci ve grubun yükü.
  • Kil tabakasında yan yüzler. Zemin kazığa karşı değil, zemine karşı kesilir; bu nedenle kayma gerilmesi, tekil kazığın adezyon katsayısıyla azaltılmaksızın tabakanın kendi drenajsız dayanımına eşittir, τ = cu.
  • Kum tabakasında yan yüzler. Kaynak bloğu kil için vermektedir. Kum tabakası için modül aynı mantığı granüler zeminin sürtünmesiyle uygular: τ = K0 σ′v tan φ′; burada K0 = 1 − sin φ′ (Jaky, 1944) ve σ′v, tabakanın blok içindeki boyu boyunca ortalama efektif gerilmedir. Bu, kaynağın ötesine geçen bir genişletmedir ve hesap çıktısında belirtilir.
  • Kil üzerinde taban. qb = cu(p) Nc*; cu(p), taban altındaki kilin dayanımı, Nc* ise kaynağın bir grafikte verdiği, L/Bg ve Lg/Bg oranlarına bağlı katsayıdır. Modül bu grafiğin dört eğrisini okur; eğriler arasında Lg/Bg oranına göre, 3 değerinin ötesinde ise Bg/Lg oranına göre doğrusal enterpolasyon yapar ve grafiğin sınırı ötesinde L/Bg = 5 değerini korur.
  • Kum üzerinde taban. Bloğun tabanı, kazıklar gibi, kazıkların uç dirençlerinin toplamı olan n Qp ile yük taşımaktadır.
5.06.07.08.09.0012345L / Bg​Nc​*Lg / Bg = 1Lg / Bg = 2Lg / Bg = 3uzun grup (∞)
Şekil 7. Bloğun Nc* katsayısının kazık boyunun grup genişliğine oranına göre değişimi; kaynaktaki grafiğin dört eğrisi için.
Tablo 12. Şekildeki eğrilerden okunan Nc* değerleri
L / BgLg/Bg = 123∞
0.06.245.725.515.20
1.07.707.166.896.40
2.08.507.927.657.11
3.08.848.227.957.46
4.08.978.338.057.61
5.09.008.368.087.64
Modülde eğriler, L/Bg = 0 ile 5 arasında her çeyrek değer için tanımlıdır; tabloda bu değerlerin bir kısmı verilmiştir.

Grubun taşıma gücü, verimleriyle birlikte tekil olarak ele alınan kazıklar (Bölüm 6) ile blok değerlerinden küçük olanıdır; emniyetli yükü ise bu taşıma gücünün girilen güvenlik sayısına bölünmesiyle elde edilir:

Qg(u)=min(Qind,Qblock)Qall=Qg(u)FS(29)
Tablo 13. Örnek grubun bloğu (Pb = 16.80 m, Lg = 4.20 m, Bg = 4.20 m)
TabakaZeminBoy (m)τ (kPa)Yan yüzlerdeki kayma kuvveti (kN)
Tabaka -1kum4.009.3624
Tabaka -2kil6.0050.05040
Tabaka -3kil4.0090.06048
Tabancu(p) Nc* Lg Bg = 90 × 8.90 × 4.20 × 4.20——14126
Blok25838
Qblock = 25838 kN değeri Qind = 5952 kN ile karşılaştırıldığında verimleriyle birlikte kazıklar belirleyicidir.
Tek bir kilden oluşan bir grup için kaynağın yöntemi, verim uygulanmamış kazıklara karşılık gelen ΣQu ile Qblock değerlerinden küçük olanını alır ve güvenlik sayısına böler. Modül, tüm tabakalar kil olduğunda bu değeri de verir; modülün verdiği taşıma gücü ise Qind ve Qblock değerlerinden küçük olanıdır.

8Elastik oturmaVesic’in üç bileşenli yöntemiyle bir kazık ve grup

Tekil bir kazık, kendi boyunun kısalması ile gövde boyunca ve uçta yüklediği zeminin sıkışmasıyla oturur. Vesic (1969), çalışma yükü Qw altındaki bir kazık için bu üç bileşeni bir araya getirmiştir; bu yükün Qws kısmı gövde, Qwp kısmı uç tarafından taşınır:

se=se1+se2+se3(30)
se1=(Qwp+ξQws)LApEpse2=qwpDEs(1−μs2)Iwpse3=QwspLDEs(1−μs2)Iws(31)ξ = 0.5 ile 0.67 arası (modülde 0.6), gövde direncinin dağılımını yansıtan katsayı; Iwp = 0.85; qwp = Qwp/Ab
Iws=2+0.35LD(32)

Grup, her kazığa aynı yükün gelmesi durumunda tek bir kazıktan daha fazla oturur, çünkü gerilme etkisindeki bölge tüm grubun bölgesidir. Vesic’in kumdaki kazıklar için verdiği ampirik bağıntı, grubun oturmasını tek kazığın oturması ile grup genişliğinin kazık genişliğine oranının karekökünün çarpımı olarak alır:

Sg(e)=BgDse(33)

Bir kazığın çalışma yükü V/n olarak alınır ve modül bu yükü gövde ile uç arasında nihai dirençleri oranında, Qs : Qp, paylaştırır. Örnek grup için Qw = 177.8 kN olup gövde 132.9 kN, uç 44.9 kN taşır; Ep = 30000 MPa, Es = 30 MPa, μs = 0.30. Buna göre

Tablo 14. Örnek grubun elastik oturması
se1 (mm)se2 (mm)se3 (mm)tek kazığın se değeri (mm)√(Bg/D)Sg(e) (mm)
0.212.460.343.002.6467.94
Elastik oturma hesabında kazığın altındaki ve çevresindeki zemin, girilen Es modülüne ve μs Poisson oranına sahip tek bir elastik zemin olarak alınır — bunlar gövde boyunca ve uç altındaki zemin için ortalama değerlerdir. Bu, oturmanın hemen oluşan kısmıdır ve yöntemin kum için verdiği oturmadır; kil tabakalarında bir sonraki bölümdeki konsolidasyon oturması daha büyük kısmı oluşturur ve tabaka tabaka hesaplanır. Elastik kısım, Es girildiğinde hesaplanır.

9Konsolidasyon oturması2:1 yayılma (2L/3 noktasından itibaren), kil tabakası kil tabakası

Grubun altındaki kil tabakaları konsolidasyonla, yavaş ve oturmanın büyük kısmını oluşturacak biçimde oturur. Kaynak, kazıklar yüklerinin bir kısmını bu seviyenin üstündeki zemine aktarmış olduğundan, grubun yükünün kazık başlarının 2L/3 altındaki derinlikte grup boyutlarındaki eşdeğer bir temele etkidiğini ve bu seviyenin altında 2 düşey : 1 yatay oranında yayıldığını kabul eder. Grubun bir kil tabakasının ortasında, 2L/3 seviyesinin z kadar altında oluşturduğu ek gerilme şöyledir:

Δσ′i=Qg(Bg+zi)(Lg+zi)(34)Qg, gruba gelen yük; Lg ve Bg boyutları dış kazıkların dış yüzlerine göre alınır
Tabaka -1, kumTabaka -2, kilTabaka -3, kil2L/3Δσ′ = 77.9 kPaσ′o = 106.5 kPaΔS = 23.4 mmΔσ′ = 20.4 kPaσ′o = 146.3 kPaΔS = 53.2 mm
Şekil 8. Örnek grubun yükünün 2:1 oranındaki yayılışı (2L/3 seviyesinden itibaren), bu seviyenin altındaki her kil tabakasının ortasında oluşturduğu ek gerilme ve her tabakanın oturması.

Ardından her kil tabakası ya da tabakanın 2L/3 altında kalan kısmı, H kalınlığının kendi ortalama gerilmesi altındaki bir boyutlu sıkışmasıyla oturur. Normal konsolide kil için (σ′c = σ′o)

ΔSi=CcHi1+e0logσ′o+Δσ′iσ′o(35)

ve aşırı konsolide kil için (σ′c = OCR σ′o), ön konsolidasyon basıncına kadar şişme indisi Cs (girilmemişse Cc/5), bu basıncın ötesinde ise Cc ile:

ΔSi=CsHi1+e0logσ′o+Δσ′iσ′o(σ′o+Δσ′i≤σ′c)ΔSi=CsHi1+e0logσ′cσ′o+CcHi1+e0logσ′o+Δσ′iσ′c(otherwise)(36)

Grubun oturması tabakalar üzerinden alınan toplamdır, Sc = ΣΔSi. Efektif gerilme σ′o, tabakanın 2L/3 altındaki kısmının ortasında, girilen tabakalara ve su seviyesine göre hesaplanır.

Tablo 15. Örnek grubun konsolidasyon oturması (2L/3 seviyesi zeminin 9.33 m altındadır)
TabakaH (m)z (m)Δσ′ (kPa)σ′o (kPa)ΔS (mm)
Tabaka -20.670.3377.9106.523.4
Tabaka -38.004.6720.4146.353.2
Toplam76.7
Lg = 4.20 m, Bg = 4.20 m, Qg = 1600 kN.
Modül her tabaka için ortasında tek bir gerilme aldığından, kalın bir kil tabakasının, her biri kendi e0 ve Cc değerine sahip birkaç ince tabaka olarak girilmesi uygundur: bu durumda toplam oturma, derinlikle azalan gerilmeyi izler. Normal konsolide kil (OCR = 1) kabulü güvenli taraftadır. Verilen oturma konsolidasyon sonundaki oturmadır ve 2L/3 altındaki kil tabakalarından kaynaklanır. Elastik kısım (Bölüm 8) ve konsolidasyon kısmı birlikte verildiğinde modül, grubun toplam oturması için ikisini toplar.

10Yanal yük: p-çarpanlarısıraların yükü neden eşit paylaşmadığı ve tabakaların çarpanları

Yanal yönde itilen bir kazık önündeki zemini iter ve zemin kazık boyunca tepki verir — yanal yük modülündeki p–y eğrisi. Kazıklar yük doğrultusunda arka arkaya dizildiğinde her biri, önündeki kazığın gerilmeye maruz bıraktığı ve yerinden oynattığı zemini iter ve burada daha az direnç bulur; yan yana dizildiklerinde ise gerilme bölgeleri örtüşür. Grupların gerçek ölçekli ve santrifüj deneyleri (Brown, Morrison ve Reese, 1988; McVay ve diğerleri, 1995; Rollins ve diğerleri, 2006), gruptaki bir kazığın p–y eğrisinin biçimini koruduğunu, ancak p-çarpanı Pm adı verilen bir katsayıyla küçültüldüğünü göstermektedir; bu katsayı kazığın bulunduğu sıraya — ön sıra, ikinci, üçüncü ve arkadaki sıralar — ve yük doğrultusundaki aralığa bağlıdır.

pgroup(y)=Pmpsingle(y)(37)aynı yerdeğiştirme y, aynı derinlik; Pm ≤ 1
sıra 1 (öndeki)Pm1​sıra 2Pm2​sıra 3 ve sonrasıPm3​+HsYük soldanetkimektedir.Başka bir sıranınarkasındaki sıra, öncedengerilmiş zemini iter.
Şekil 9. Yanal yük altındaki bir grubun sıraları: ön sıra örselenmemiş zeminde, arkasındaki sıralar öndeki sıraların gölgesinde çalışır ve her birinin p–y eğrisi daha küçük bir çarpanla ölçeklenir.

Çarpanlar zemine bağlıdır ve modül bunları her tabakanın zeminine göre alır. Kil tabakası için Rollins ve diğerlerinin (2006) katı kilde 3.3–5.65 çap aralıklarındaki grupların gerçek ölçekli deneylerine uydurdukları denklemleri kullanır:

Pm1=0.26lnsD+0.5Pm2=0.52lnsDPm3=0.60lnsD−0.25(38)öndeki sıra, ikinci sıra ve üçüncü ile arkasındaki sıralar; hiçbiri 1 değerinin üstünde ve 0.05 değerinin altında değildir

Kum tabakası için AASHTO LRFD çarpanlarını kullanır; bu çarpanlar Brown, Morrison ve Reese (1988) deneylerine ve McVay ve diğerlerinin (1995) 3 ve 5 çap aralıklarında yaptığı santrifüj deneylerine dayanır:

Tablo 16. Kum tabakası için p-çarpanları (AASHTO LRFD)
Yük doğrultusundaki aralıkÖndeki sıraİkinci sıraÜçüncü sıra ve sonrası
3 D0.80.40.3
5 D1.00.850.7
Ara değerler doğrusal enterpolasyonla bulunur. Modül 5 D aralığının ötesinde doğrusal olarak devam eder ve grup etkisinin kaybolduğu 1.0 değerine 8 D aralığında ulaşır; 3 D aralığından daha yakın aralıklarda kum için 3 D değerlerini alır, kil denklemlerini sürdürür ve aralığı, çarpanların dayandığı deneylerdekinden daha dar olarak işaretler.
0.00.20.40.60.81.02345678aralık s / DPm​öndeki sıraikinci sıraüçüncü sıra ve sonrasıkil: düz çizgi; kum: kesikli
Şekil 10. Ön sıra, ikinci sıra ve üçüncü ve sonraki sıralar için p-çarpanlarının aralığa göre değişimi: kil tabakası (Rollins ve diğerleri, 2006, sürekli çizgi) ve kum tabakası (AASHTO LRFD, kesikli çizgi).
Tablo 17. Modülün tabakanın zemin türüne göre kullandığı çarpanlar
s / DKil: sıra 1sıra 2sıra 3+Kum: sıra 1sıra 2sıra 3+
3 D0.790.570.410.800.400.30
4 D0.860.720.580.900.630.50
5 D0.920.840.721.000.850.70
6 D0.970.930.831.000.900.80
7 D1.001.000.921.000.950.90
Model sekmesi bu değerleri sıra aralığına göre her sıra ve her iki zemin türü için otomatik olarak doldurur; değerlerin üzerine yazılabilir.

Tabakalı zemin

Tabakalı zemindeki bir kazık kil ve kumdan geçer ve grupta her tabakanın kendi çarpanı vardır: tabakanın p–y eğrisi, o tabakanın zemini için sıranın çarpanıyla ölçeklenir. Bu nedenle aynı sıra, boyu boyunca tekil kazık direncinin farklı oranlarında çalışır. Çarpan yük doğrultusundaki aralığa ve sıraya bağlıdır; modül sıra aralığını, sx, kullanır ve bir sıra boyunca yan yana duran kazıklar kendi sıralarının çarpanını paylaşır.

Yükün doğrultusu

Ön sıra, yükün ittiği taraftaki, yani grubun önündeki sıradır ve sıralar önden başlayarak numaralandırılır. Yanal yük yön değiştirirse — rüzgâr, dalgalar, deprem — her sıra kimi zaman ön sıra, kimi zaman gölgede kalan sıra olur. Yön değiştiren bir yük için modül her sıraya, gruptaki sıraların çarpanlarının ortalamasını verir.

11Grubun çözümübaşlığın tek bir yerdeğiştirmesi, eşit olmayan yüklü sıralar

Başlık rijittir ve dönmeye karşı tutulmuştur; bu nedenle her kazık başı aynı Δ yerdeğiştirmesini yapar; sıralar ise p–y eğrileri farklı ölçeklendiği için farklı yükler taşır. Bu nedenle modül, sıraların yükleri toplamının başlığa gelen yüke eşit olduğu yerdeğiştirmeyi çözer:

Σk=1nxnyHk(Δ)=H(39)Hk(Δ), k sırasındaki bir kazığın baş yerdeğiştirmesi Δ altında aldığı yük; H, başlığa etkiyen yanal yük

k sırasındaki bir kazık, yanal yük modülündeki tekil kazığın aynısıdır: sonlu elemanlar ve Newton yöntemiyle çözülen, doğrusal olmayan yaylar üzerindeki kiriş (o modülün Teori bölümü); tabakalarının p–y eğrileri — kil tabakası için Matlock (1970), kum tabakası için ise API (2000) ölçütleri (Reese, Cox ve Koop, 1974 çalışmasına dayanan) — her tabakanın zemini için k sırasının çarpanlarıyla ölçeklenir. Başlık rijit olduğundan sıralar birlikte hareket eder ve modül yükü değil yerdeğiştirmeyi kontrol eder: kazık başı belirli bir yerdeğiştirmede tutulur ve aldığı yük buradaki tepki kuvvetidir; bu işlem milimetrenin bir kesrinden 4.9 kazık genişliğine kadar uzanan bir yerdeğiştirme dizisi üzerinde yapılır ve her çözüm bir sonrakinin başlangıç değeri olur. Her sıra türünün — ön sıra, ikinci sıra, üçüncü ve sonraki sıralar — yük–yerdeğiştirme eğrisi bu şekilde oluşturulur ve yumuşayan bir eğri (çevrimsel yük altındaki kil) tepe noktasının ötesinde de izlenir; yük kontrollü bir analiz bunu yapamaz. Her sıradaki kazık sayısıyla ağırlıklandırılmış eğrilerin toplamı, grubun her yerdeğiştirmede taşıdığı yüktür; Δ, bu toplamın H değerine ulaştığı ilk yerdeğiştirmedir ve ikiye bölme yöntemiyle bulunur. Ardından her sıra türü bu Δ değerinde yeniden ve tam olarak çözülür ve Δ, yükler toplamı yüz binde iki duyarlıkla H değerine eşit olana kadar kiriş (sekant) adımlarıyla düzeltilir. Grubun taşıyabileceği en büyük yük bu toplamın ilk tepe değeridir; tepe yoksa 4.9 kazık genişliğindeki değeridir; bu değer istenen yükten bağımsızdır. Yük bu değerden büyükse modül bu durumu belirtir ve değeri verir.

0501001502002500.01.02.03.04.05.0başlık yerdeğiştirmesi Δ (mm)tek kazığın yükü (kN)Δ = 2.92 mmH / n = 100.0 kNtek kazık (tüm çarpanlar 1)öndeki sıraikinci sıraüçüncü sıra ve sonrası
Şekil 11. Örnek grubun her sıra türündeki bir kazığın yük–yerdeğiştirme eğrileri, karşılaştırma için tekil bir kazık ve sıraların H yükünü birlikte taşıdığı başlık yerdeğiştirmesi.

Örnek grup için başlığın yerdeğiştirmesi Δ = 2.92 mm olup bu değer H = 900 kN yükü altında oluşur. Ön sıradaki bir kazık 135.3 kN, ikinci sıradaki 89.6 kN ve üçüncü sıradaki 75.1 kN yük alır; eşit paylaşımda bu yük 100.0 kN olurdu. Bu eşit payı taşıyan tekil bir kazık 1.85 mm yerdeğiştirirdi; dolayısıyla başlık, bu tekil kazığın 1.58 katı kadar yerdeğiştirir. Başka bir deyişle, tekil bir kazık başlığın yerdeğiştirmesinde 154.8 kN taşırdı ve gruptaki kazıklar bunun ortalama 0.65 kadarını taşır — bu oran, Sonuçlar sekmesindeki yanal yük altındaki grup verimidir.

Tekil kazık motoru, yalnızca tanımlamadan yola çıkılarak yazılmış bağımsız bir uygulamayla karşılaştırılmıştır (14 kazık; baş yerdeğiştirmesi ve en büyük moment %0.01 sınırları içinde uyumludur; yanal yük modülünün Teori bölümü) ve grup, sıraların yükleri toplamı yüz binde iki duyarlıkla H değerine eşit olacak biçimde çözülür.

Yanal analizde bir kazığın P yükü, ortalama eksenel yük V/n olup yanal yük modülünün eksenel yükü olarak hesaba girer (P–δ etkisi). Başlıktaki momentten kaynaklanan eksenel yükler (Bölüm 2) rijit başlığın statiğinden elde edilen yüklerdir ve yanal analiz bağımsız olarak yürütülür; ikisi sonuçlarda birlikte verilir. Kazık boyunca eğilme momenti ve yerdeğiştirme her sıra türü için verilir ve tüm momentlerin en büyüğü, Sonuçlar sekmesinde gösterilen momenttir.

12Sonuçların okunmasıher sonucun ne olduğu ve çizimler

Sonuçlar sekmesinde şunlar verilir:

  • Bir kazıktaki en büyük ve en küçük yük (basınç pozitif), başlıktaki momentlerden; çekme etkisinde bir kazık varsa bu kazık ile tek bir kazığın ve çekme etkisindeki kazıkların birlikte çekme kapasitesi.
  • Grubun taşıma gücü Qg(u) ve emniyetli yükü Qall, grup verimi η, tek başına bir kazığın ve bloğun taşıma gücü ve hangisinin belirleyici olduğu; ayrıca en büyük kazık yükünün yanında tek başına bir kazığa izin verilen yük, Qu/FS.
  • Grubun oturması: elastik bileşen, konsolidasyon bileşeni ve bunların toplamı.
  • Yanal davranış (yanal yük girildiğinde): başlığın yerdeğiştirmesi, ön sıradaki bir kazığın aldığı yük, gruptaki bir kazıktaki en büyük eğilme momenti, yanal yük altındaki grup verimi ve sıraların yükleri ile momentleri.

Çizimler analizden önce modeli izler, analizden sonra ise sayısal sonuçları gösterir:

  • Plan görünümünde kazıklar, başlık, yükler ve önden numaralandırılmış sıralar; Analiz et komutundan sonra ise her kazığa gelen yük ve her birinin yanal yükü gösterilir.
  • Kesit görünümü kazıkları tabakalar ve yeraltı su seviyesiyle birlikte zemin içinde, bloğu, 2L/3 seviyesini ve 2:1 yayılışını; Analiz et çalıştırıldıktan sonra ise her tabakanın birim gövde direncini ve kil tabakalarının ortasındaki gerilmeyi gösterir.
  • Taşıma gücü görünümü, verim uygulanmış ve uygulanmamış tekil kazıkları ve bloğu — her biri katkı aldığı tabakalardan oluşacak biçimde — yükle karşılaştırmalı olarak; ayrıca verimin aralığa göre değişimini çizer.
  • Oturma görünümünde her kil tabakasının ortasındaki gerilme ve tabakanın oturması çizilir.
  • Yanal görünümünde sıraların yük–yerdeğiştirme eğrileri ile her sıra türünden bir kazık boyunca yerdeğiştirme ve eğilme momenti çizilir.

Gruba gelen yük grubun emniyetli yüküne göre, en büyük kazık yükü ise Qu/FS değerine göre (ya da daha küçükse Tasarım bölümünde girilen tek kazık emniyetli basınç yüküne göre) değerlendirilir. Çekme etkisindeki bir kazık, çekme kapasitesinin güvenlik sayısına bölümüne göre (ya da daha küçükse girilen emniyetli çekme yüküne göre), çekme etkisindeki kazıklar ise birlikte kendi bloklarına göre değerlendirilir. Oturma ve başlığın yerdeğiştirmesi, Tasarım bölümünde girilen emniyetli değerlerin yanında verilir ve bu değerlere göre değerlendirilir. Taşıma gücüne uygulanan güvenlik sayısı, hem grup hem de tek kazık için Tasarım bölümündeki değerdir. Grup oturmasının analize dahil edilip edilmeyeceği Oturma bölümünde seçilir: seçildiğinde elastik ve konsolidasyon kısımları hesaplanır, çizilir ve değerlendirilir; kazık yükleri, taşıma gücü ve yanal davranış her iki durumda da hesaplanır. Her kazığa gelen yük ve her sıranın bir kazığı boyunca eğilme momenti, kazık kesitinin yapısal tasarımında kullanılacak yüklerdir.

13Çözümlü örnekher sayı modülün kendi kodu ile hesaplanmıştır

Model sekmesinin açılışta yüklediği model: 9 adet fore kazık, 3 sıra hâlinde ve her sırada 3 kazık; D = 0.60 m, L = 14 m, aralık 1.80 m (3.0 D); zemin, 4 m kum (φ′ = 32°), altında 6 m kil (cu = 50 kPa) ve onun altında 8 m kilden (cu = 90 kPa) oluşmakta; yeraltı su seviyesi 2 m derinlikte bulunmaktadır; V = 1600 kN, H = 900 kN, My = 900 kN·m. Aşağıdaki tüm sayılar, bu sayfa açılırken modülün kendi kodu ile hesaplanmaktadır.

Örnek grubun sayısal sonuçları

  • Kazık yükleri (Bölüm 2): öndeki kazıklarda 261.1 kN, arkadakilerde 94.4 kN.
  • Kapasite (Bölüm 4–7): tek başına bir kazık için Qu = 907 kN (678 gövde, 229 uç); tekil kazıklar olarak grup için Qind = 5952 kN, η = 0.729; blok olarak Qblock = 25838 kN; buna göre Qg(u) = 5952 kN ve Qall = 1984 kN (FS = 3.0); taşınan yük V = 1600 kN.
  • Oturma (Bölüm 8 ve 9): elastik 7.9 mm + konsolidasyon 76.7 mm = 84.6 mm.
  • Yanal (Bölüm 10 ve 11): başlık yerdeğiştirmesi 2.92 mm; sıraların taşıdığı yükler 406, 269, 225 kN; bir kazıktaki en büyük moment 207 kN·m.

Farklı seçeneklerle aynı grup

Tablo 18. İmalat yöntemi, aralık ve yanal yük doğrultusu birer birer değiştirilerek örnek grup
DurumQind (kN)Qblok (kN)Qg(u) (kN)ηS (mm)Δ (mm)
Girildiği gibi59522583859520.72984.62.92
Fore yerine çakma kazık69082583869080.74583.9—
Aralık 2.5 D55152049055150.67697.02.94
Aralık 4 D65603798265600.80367.02.38
Aralık 6 D70836765670830.86847.41.98
Yanal yükün yönü ters59522583859520.72984.62.86
Oturma toplamları, Es verildiğinde elastik bileşeni de içermektedir. Son sütundaki tire işareti, kazık imalat yönteminin eksenel dirençleri değiştirdiği, yanal davranışı ise değiştirmediği durumu göstermektedir.

Kazık aralığı 2.5 D yerine 6 D alındığında grup kapasitesi 5515 kN değerinden 7083 kN değerine, grup verimi 0.676 değerinden 0.868 değerine yükselmekte, başlık yerdeğiştirmesi ise 2.94 mm değerinden 1.98 mm değerine azalmaktadır; bu sırada p-çarpanları 1 değerine doğru artmaktadır. Fore kazık yerine çakma kazık kullanılması, tabakaların birim dirençlerini (kumda K = 1.4 K0, killerde çakma kazığa ait α) ve bir kum tabakasının verimini değiştirmektedir; bu verim, 1 değerini φ′ = 40° altında almaktadır. Böylece Qg(u), 5952 kN değerinden 6908 kN değerine değişmektedir. Yanal yükün yön değiştirdiği durumda her sıra ortalama çarpanı almakta ve başlık yerdeğiştirmesi 2.86 mm olmaktadır (bu durum dışında 2.92 mm).

14Modülün kabullerisayıların dayandığı kabuller, tek bir yerde

Her analiz belirli kabullere dayanır. Modül bu kabulleri sonuçlara nasıl yansıdıklarına göre sınıflandırmaktadır:

  • Grup. Rijit bir başlık altında, aynı kesit ve boyda düşey kazıkların oluşturduğu dikdörtgen bir ızgara ya da üçgen bir düzen (eşkenar üçgenlerin köşelerinde; sıralar arası s√3/2 ve her ikinci sıra s/2 kadar kaydırılmış) kabul edilmiştir. Üçgen düzende yanal yük sıralara dik doğrultuda etkimekte, p-çarpanları sıraların aralığına göre belirlenmekte ve sıraların kaydırılması bu çarpanlara girmemektedir; verim ise Converse ve Labarre bağıntısının komşu kazık çiftleri üzerinden yazılmasıyla elde edilmekte olup bu, kaynağın modül tarafından genişletilmesidir. Başlık, yükü kazıklara aktarmakta ve dirençlerine hiçbir katkı yapmamaktadır: başlığa etkiyen pasif basıncın, başlık altındaki sürtünmenin ve başlık altındaki zeminin taşıma katkısının ihmal edilmesi güvenli taraftadır.
  • Tekil kazık. Tekil bir kazığın direnci, çakma, fore ya da presle çakılan kazık için Bölüm 3 yöntemleriyle hesaplanmaktadır: kum tabakasında K–δ yöntemi ya da Coyle ve Castello yöntemi, kil tabakasında α, λ veya β yöntemi; uçta Meyerhof, Vesic, Coyle ve Castello ya da kil içindeki fore kazık için Reese ve O’Neill yöntemi. Bu dirençlerin hiçbiri kullanıcı tarafından girilmemektedir. Dirençler, girildiği şekliyle zeminin, kazığın imal edildiği koşullar altındaki dirençleridir.
  • Verim. Verim denklemleri, kildeki sürtünme kazıklarından elde edilmiş ampirik bağıntılardır; kum için kullanılan kurallar, tek bir deney serisine ait abak (çakma kazık; hiçbir zaman 1 üzerine çıkmaz) ile fore kazıklar için AASHTO LRFD katsayılarıdır. Converse–Labarre denklemi her doğrultunun aralığını ayrı ayrı almaktadır; kum kuralları ve 2.5 çap uyarısı ise tek bir aralık, yani iki kazık arasındaki en küçük mesafe ile çalışmaktadır. Aralığın fit cinsinden kullanıldığı Seiler–Keeney denklemi 2 ft ve üzeri aralıklar için verilmektedir.
  • Blok. Kilde blok, kaynaktaki temel yaklaşımıyla (Terzaghi ve Peck, 1967 çalışmasına göre) ele alınmakta, Nc* ise kaynaktaki grafiğin eğrilerinden okunmaktadır. Kum tabakasındaki kesme direnci (blok yüzlerinde K0 σ′v tan φ′) ve kum üzerine oturan bir bloğun taban direncinin kazık uçlarınınki olarak alınması, kaynağın modül tarafından tabakalı zemine genişletilmesidir. Bloğun tabanı içinde bulunduğu tabakaya oturmakta; bu tabaka kil ise o tabakanın drenajsız kayma dayanımı kullanılmaktadır.
  • Yükler. V, başlık ağırlığı dâhil kazıkların taşıdığı yüktür. Yanal yük ve momentler başlık tabanında tanımlanmakta; yükleme, eğrilerin API azaltmasıyla statik ya da tekrarlı (çevrimsel) olarak alınmaktadır. Çekmeye çalışan bir kazıkta yalnız gövde direnci hesaba katılmakta, kum tabakaları basınçtaki dirençlerinin dörtte üçü ile alınmaktadır; kazığın çekmeye karşı koyan ağırlığı güvenli tarafta kalınarak ihmal edilmektedir.
  • Oturma. Oturma bölümündeki bir seçenektir. Elastik oturma, tek bir Es ve tek bir μs ile, üniform elastik zemindeki kazık için Vesic yöntemiyle hesaplanmaktadır; konsolidasyon oturması ise kaynaktaki 2:1 yük yayılımı ile, her tabakanın ortasındaki gerilme kullanılarak konsolidasyon sonu için hesaplanmaktadır. Hesaplanan oturma, grup yükünden kaynaklanan oturmadır; dolgu ya da yeraltı su seviyesinin düşürülmesi zemine ayrıca etkiyen bir yüklemedir.
  • Yanal davranış. p-çarpanları belirli zeminlerde ve belirli aralıklarda yapılmış deneylerden elde edilmiştir (katı kilde 3.3–5.65 D, kumda 3 ve 5 D); bu aralıklar dışında modül, ilgili bölümde açıklandığı şekilde interpolasyon ve ekstrapolasyon yapmakta ve 3 D altındaki aralıkları uyarı ile işaretlemektedir. Bir sıra boyunca yan yana duran kazıklar, sıralarının çarpanını ortak olarak almaktadır. Başlık rijit olup dönmeye karşı tutulmuştur; momentten doğan eksenel yükler rijit başlığın statiğinden elde edilmektedir.

Bu modülün yöntemleri, literatürün ve güncel köprü şartnamelerinin yerleşik yöntemleri olup tabaka tabaka bir araya getirilmiştir; elde edilen değerler, projenin izin verilen değerleriyle karşılaştırılmak üzere verilmektedir.

15Kaynaklarkaynaktaki denklemler ve p-çarpanları

  • Das, B.M. (2016). Principles of Foundation Engineering, 8th ed. Cengage Learning, Boston.

Tek kazığın direnci

  • Meyerhof, G.G. (1976). Bearing capacity and settlement of pile foundations. Journal of the Geotechnical Engineering Division, ASCE, 102(GT3), 197–228.
  • Vesic, A.S. (1977). Design of Pile Foundations. NCHRP Synthesis of Highway Practice 42, Transportation Research Board, Washington.
  • Coyle, H.M. and Castello, R.R. (1981). New design correlations for piles in sand. Journal of the Geotechnical Engineering Division, ASCE, 107(GT7), 965–986.
  • Mansur, C.I. and Hunter, A.H. (1970). Pile tests, Arkansas River project. Journal of the Soil Mechanics and Foundations Division, ASCE, 96(SM5), 1545–1582.
  • Terzaghi, K., Peck, R.B. and Mesri, G. (1996). Soil Mechanics in Engineering Practice, 3rd ed. John Wiley & Sons, New York.
  • Vijayvergiya, V.N. and Focht, J.A. (1972). A new way to predict capacity of piles in clay. Proceedings of the 4th Offshore Technology Conference, Houston, Paper OTC 1718.
  • Burland, J.B. (1973). Shaft friction of piles in clay — a simple fundamental approach. Ground Engineering, 6(3), 30–42.
  • O’Neill, M.W. and Reese, L.C. (1999). Drilled Shafts: Construction Procedures and Design Methods. FHWA-IF-99-025, Federal Highway Administration, Washington.
  • Reese, L.C. and O’Neill, M.W. (1989). Drilled Shafts: Construction Procedures and Design Methods. FHWA-HI-88-042, Federal Highway Administration, Washington; kildeki fore kazığın ucu.

Grup, oturma ve yanal yük

  • Terzaghi, K. and Peck, R.B. (1967). Soil Mechanics in Engineering Practice, 2nd ed. John Wiley & Sons, New York.
  • Kishida, H. and Meyerhof, G.G. (1965). Bearing capacity of pile groups under eccentric loads in sand. Proceedings of the 6th International Conference on Soil Mechanics and Foundation Engineering, Montreal, 2, 270–274.
  • Vesic, A.S. (1969). Experiments with instrumented pile groups in sand. Performance of Deep Foundations, ASTM STP 444, 177–222.
  • Jaky, J. (1944). The coefficient of earth pressure at rest. Journal of the Society of Hungarian Architects and Engineers, 7, 355–358.
  • American Association of State Highway and Transportation Officials (2012). AASHTO LRFD Bridge Design Specifications, 6th ed.: kazık gruplarının p-çarpanları ve kohezyonsuz zeminde fore kazık gruplarının direnci.
  • Washington State Department of Transportation (2010). Bridge Design Memorandum No. 07-2010, Bearing resistance of shaft groups.
  • Brown, D.A., Morrison, C. and Reese, L.C. (1988). Lateral load behavior of pile group in sand. Journal of Geotechnical Engineering, ASCE, 114(11), 1261–1276.
  • McVay, M., Casper, R. and Shang, T.-I. (1995). Lateral response of three-row groups in loose to dense sands at 3D and 5D pile spacing. Journal of Geotechnical Engineering, ASCE, 121(5), 436–441.
  • Rollins, K.M., Olsen, R.J., Egbert, J.J., Jensen, D.H., Olsen, K.G. and Garrett, B.H. (2006). Pile spacing effects on lateral pile group behavior: analysis. Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering, ASCE, 132(10), 1272–1283.
  • Matlock, H. (1970). Correlations for design of laterally loaded piles in soft clay. Proceedings of the 2nd Offshore Technology Conference, Houston, Paper OTC 1204, 577–594.
  • Reese, L.C., Cox, W.R. and Koop, F.D. (1974). Analysis of laterally loaded piles in sand. Proceedings of the 6th Offshore Technology Conference, Houston, Paper OTC 2080, 473–485.
  • American Petroleum Institute (2000). Recommended Practice for Planning, Designing and Constructing Fixed Offshore Platforms — Working Stress Design, API RP 2A-WSD, 21st ed.

Teoriden kendi tasarımınıza

Kendi kazık grubunuzu dakikalar içinde analiz edin

  • Her kazığa gelen yük, basınç ve çekmede
  • Verim, blok taşıma gücü ve emniyetli yük
  • Elastik ve konsolidasyon oturması ile başlığın yerdeğiştirmesi
  • PDF olarak kaydedilen, derli toplu bir hesap raporu. Çevrimiçi: kurulum yok, donanım kilidi yok; telefonda, tablette ya da bilgisayarda

Kazıklar hakkında daha fazlası