Modülün hesapladıkları
Pasif, logaritmik spiral modülü, duvar zemine doğru itildiğinde duvarın önündeki zeminin karşı koyabileceği pasif kuvveti verir: duvarın metresi başına düşen kuvvet, doğrultusu ve etkidiği yükseklik. Göçme yüzeyi bir düzlem değil, duvarın topuğundan çıkıp zemin yüzeyine uzanan bir doğruya bağlanan logaritmik bir spiraldir (Terzaghi ve Peck). Pürüzlü bir duvar zemini sırtı boyunca yukarı iter ve eğri bir yüzey bu hareketi izler; duvar sürtünmesi arttıkça düzlem (Coulomb) direnci olduğundan fazla gösterir.
Kp, modülün en küçük deneme kamasından bulduğu pasif katsayıdır, H duvarın yüksekliği, γ ise zeminin birim hacim ağırlığıdır. Eğik sırt, eğimli zemin yüzeyi, birden fazla tabaka, su ya da sürşarj bulunduğunda modül bunun yerine sırt boyunca basınç üzerinden çalışır ve parçaları toplar; bu işlem Girdilerin seçimi bölümünde açıklanmıştır.
Tanımlayabilecekleriniz
- Yüksekliği H olan bir duvar; sırtı düşeydir ya da θ kadar eğiktir (−30° ile 30° arasında).
- Duvarın önünde yatay ya da α kadar eğimli bir zemin yüzeyi (−30° ile 30° arasında).
- Bir ile altı arasında granüler zemin tabakası (kohezyonsuz); her tabakanın kendi birim hacim ağırlıkları, içsel sürtünme açısı φ′ ve duvar sürtünme açısı δ′ vardır.
- Belirttiğiniz derinlikte yatay bir yeraltı su seviyesi ve zemin yüzeyinde yayılı bir sürşarj.
Modül pasif kuvveti, sırt normaline göre eğimini ve tabandan yüksekliğini verir; sırta etkiyen basıncı ve kritik göçme yüzeyini çizer, deneme kamalarının kuvvetini gösterir, hesabı adım adım yazar ve PDF ya da Word raporu hazırlar.
Hangi iş için hangi modül
- Bu modül: pürüzlü bir duvarda pasif direnç, eğri göçme yüzeyi, tabakalı zeminler.
- Pasif, depremli modülü depremde pasif kuvveti verir.
- Rankine ve Rankine, eğimli dolgu pürüzsüz bir sırta etkiyen aktif ve pasif basıncı verir; Coulomb duvar sürtünmesi ve eğik duvar sırtı için düzlemsel bir göçme yüzeyi kullanır; Mononobe–Okabe depremde aktif basıncı verir; Sükûnet durumu yerinden oynamayan bir duvarın arkasındaki basıncı verir.
- Duvarın gerisindeki zemine etkiyen yük, Sürşarj yükleri modüllerinin konusudur.
Başlamadan önce: nelere ihtiyaç var
Tasarımınızdan şunları hazır bulundurun:
| Ne | Nereden alınır | Notlar |
|---|---|---|
| Duvar yüksekliği H | Tasarımınız | Pasif basıncın etkidiği duvarın düşey yüksekliği. En az 0.1 m. |
| Duvar sırtının eğimi θ | Tasarımınız | Düşeyden ölçülür; dolgu (zemin) yönünde pozitiftir. 0° düşey bir sırttır; sınırlar −30° ve 30° değerleridir. |
| Zemin yüzeyinin eğimi α | Arazi ölçümü | Zemin duvardan uzaklaştıkça yükseliyorsa pozitiftir; −30° ile 30° arasında. α değerinin büyüklüğü φ′ ile sınırlıdır: bkz. İletiler. |
| Zemin tabakaları | Deneyler veya korelasyonlar | Her tabaka için: birim hacim ağırlık γ, su varsa doygun birim hacim ağırlık γsat, efektif içsel sürtünme açısı φ′ (10° ile 45° arasında; granüler, c′ = 0) ve sırtta düşey ölçülen kalınlık. |
| Duvar sürtünme açısı δ′ | Mühendislik yargısı veya deneyler | Duvar ile her tabaka arasındaki sürtünme açısı; 0° ile o tabakanın φ′ değeri arasındadır. Teori sekmesi gevşek granüler zemin için δ′ ≈ φ′, sıkı zemin için φ′/2 ile 2φ′/3 aralığını verir. |
| Yeraltı su seviyesi | Zemin etüdü | Varsa: duvarın üstünden itibaren derinliği. Modül bunu yatay, hidrostatik basınçlı ve sızıntısız kabul eder. |
| Sürşarj q | Tasarım yüklemeniz | Duvarın önündeki zemin yüzeyine etkiyen yayılı yük. Yoksa sıfır girilir. |
Sekiz adımda hızlı başlangıç
- Modülü açın ve birimleri seçin
Yanal toprak basıncı ailesinden Pasif, logaritmik spiral modülünü açın. Başlıkta SI · kN, SI · tf ya da US birim sistemini seçin; seçimi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
- Duvarı tanımlayın
Duvar bölümünde H yüksekliğini ve sırtın θ eğimini girin.
- Zemin yüzeyini tanımlayın
Dolgu bölümünde zemin yüzeyinin α eğimini girin (yatay zemin için 0).
- Zemini girin
Zemin tabakaları bölümünde, değiştirmek için tablodaki ilk tabakaya basın (form DÜZENLENİYOR · TABAKA 1 durumuna geçer) ya da her ek tabaka için Yeni tabaka formunu doldurup + Tabaka ekle düğmesine basın. Her tabakanın birim hacim ağırlıkları, φ′ ve δ′ değerleri vardır.
- Varsa su ve sürşarj ekleyin
Yeraltı suyu bölümünde Var seçeneğini seçin ve zw derinliğini girin. Sürşarj bölümünde q değerini girin.
- Analiz et düğmesine basın
Model sekmesinin altındaki Analiz et düğmesine basın. Çubukta Analiz edildi — toprak basıncı hesaplandı yazar ve girdiler kilitlenir.
- Sonucu okuyun
Sonuçlar sekmesi pasif kuvveti, doğrultusunu ve tabandan yüksekliğini verir. Basınç görünümü sırta etkiyen basıncı ve kritik göçme yüzeyini çizer.
- Hesabı ve raporu alın
Hesaplar sekmesi her adımı sayılarınızla gösterir. Rapor sekmesi PDF veya Word dosyası kaydeder.
Ekran: duvarın dört görünümü
Düzen, her GeoTerva modülünün paylaştığı ve çalışma alanı kılavuzunda anlatılan düzendir. Soldaki çizimin dört görünümü vardır; görünümler üstündeki düğmelerle seçilir. Sağdaki sekmeler modeli ve sonuçları içerir.

- Kesit, duvardan ve zeminden geçen bir kesittir: θ eğimli sırtıyla duvar, α eğimli zemin yüzeyi, tabakalar, yeraltı su seviyesi, sürşarj ve H yüksekliği gösterilir. Yalnızca geometriyi gösterir ve değerleri girdikçe girdilere göre güncellenir.
- Basınç görünümü, analizden sonra sırt boyunca pasif basıncı, sırta etkiyen su basıncını, eğimiyle birlikte bileşke kuvveti, yatay ve düşey bileşenlerini ve kritik göçme yüzeyini gösterir.
- Deneme kamaları görünümü, logaritmik spiral deneme kamalarının kuvvetini C noktasının derinliğine göre çizer; en küçük değer pasif kuvvettir ve işaretlenir. Tek bir zemin, düşey bir sırt ve su ya da sürşarj içermeyen yatay bir zemin yüzeyi için çizilir.
- 3B duvarın bir boyunu zeminle birlikte ve Analiz et işleminden sonra kuvveti ok olarak gösterir.




Analiz et düğmesine basılana kadar Basınç görünümü “Basınçlar ve bileşke, Analiz et düğmesine basıldıktan sonra gösterilir”, Deneme kamaları görünümü “Grafik, Analiz et düğmesine basıldıktan sonra gösterilir” ve 3B görünümü “Kuvvet, Analiz et düğmesine basıldıktan sonra gösterilir” iletisini verir.
Göster düğmeleri
Çizimin üstündeki Göster çubuğu, çizimin bölümlerini açıp kapatır. Kesit görünümünde Ölçüler bulunur. Basınç görünümünde altı seçenek vardır: Basınç p, Bileşke P, Ph, Pv bileşenleri, Su u, Göçme yüzeyi ve Ölçüler. Deneme kamaları ve 3B görünümlerinde seçenek yoktur.
Yakınlaştır
Çizimin sağ altında + düğmesi çizimi büyütür (%100, %135, %182, %246, %332), − düğmesi küçültür (%100 değerinde durur), üçüncü düğme ise tüm çizimi yeniden bölmeye sığdırır. Ortadaki gösterge yakınlaştırma oranını verir; fare tekerleği de yakınlaştırır, sürükleme ise yakınlaştırılmış çizimi kaydırır.
Modelin bölüm bölüm girilmesi
Model sekmesinde bir Model verileri bölümü ve beş girdi bölümü bulunur: Duvar, Dolgu, Zemin tabakaları, Yeraltı suyu ve Sürşarj. Bir bölümü açıp kapatmak için başlığına tıklayın; bölümün altındaki İleri ve Geri düğmeleri sizi bölümler arasında dolaştırır, Analiz et düğmesi ise sekmenin altında bulunur. Bir birim iki ya da üç kez gösteriliyorsa (örneğin m · ft), bunlar sırasıyla SI · kN, SI · tf ve US birim sistemlerinin birimleridir; aynı olanlar birleştirilir. Varsayılan değerler SI cinsinden verilir; SI · tf birim sisteminde örneğin birim hacim ağırlığı 1.60095 t/m³, US birim sisteminde ise aynı duvar ve zemin için duvar yüksekliği 9.84252 ft ve birim hacim ağırlık 99.9443 pcf olarak okunur.
Model verileri
Sekmenin en üstünde modele ad verebilir ve kaydedebilirsiniz. Dosyaya kaydet… ve Dosya aç… modeli projeyle birlikte bir dosyada saklar. Hızlı kayıt… bir ad ister ve sürümü aşağıdaki kutuda listeler; sürüme dönmek için oradan seçip Yükle düğmesine basın, kaldırmak için Sil düğmesine basın. Varsayılanlara dön düğmesi örneği geri getirir. Her değişiklik ayrıca bu tarayıcıda saklanır; böylece sayfa, analiz edilmiş olsun olmasın, en son üzerinde çalıştığınız modelle yeniden açılır.

Duvar
İki sayı: yükseklik ve sırtın eğimi.

| Alan | Simge | Birim | Varsayılan |
|---|---|---|---|
| Duvar yüksekliği (düşey) Duvarın düşey yüksekliği. En az 0.1 m; boş bırakılan ya da daha küçük değer girilen kutu analizi durdurur. | H | m · ft | 3 |
| Duvar sırtının düşeyden eğimi (+ dolgu yönünde) Dolgu (zemin) yönünde pozitif, sırt zeminden uzağa yatıyorsa negatiftir. −30° ile 30° arasında; 0° düşey bir sırttır. | θ | ° | 0 |
Dolgu
Bir sayı: duvarın önündeki zemin yüzeyinin eğimi.

| Alan | Simge | Birim | Varsayılan |
|---|---|---|---|
| Yüzeyin eğimi (+ duvardan uzaklaştıkça yükselen) Yüzey duvardan uzaklaştıkça yükseliyorsa pozitiftir. −30° ile 30° arasında. Büyüklük bakımından φ′ değerinden küçük olmalıdır; alçalan bir yüzey için ayrıca φ′ + |α| ≤ 50° koşulu gerekir: bkz. İletiler. | α | ° | 0 |
Zemin tabakaları
Üstte bir Yeni tabaka formu, altında tabakaların tablosu bulunur. İlk tabaka tabloda hazır olarak yer alır. Tabaka eklemek için formu doldurun ve + Tabaka ekle düğmesine basın: tabaka tablonun sonuna eklenir. Bir tabakayı değiştirmek için satırına basın: form DÜZENLENİYOR · TABAKA n durumuna geçer, değişiklikler siz yazdıkça uygulanır ve Tamam düğmesi formu kapatır; Tabakayı sil düğmesi ve satırın sonundaki × bir tabakayı kaldırır (tek bir tabaka kaldırılamaz). En çok altı tabakaya izin verilir. Tabakalar duvarın üstünden aşağıya doğru sıralanır; her tabakanın aşağıdaki alanları vardır ve tablo bunları birimleriyle listeler.
| Alan | Simge | Birim | Varsayılan |
|---|---|---|---|
| Ad (isteğe bağlı) Çizimde ve tablolarda gösterilir; boş bırakılırsa “Tabaka 1”, “Tabaka 2” gibi adlandırılır. | — | — | otomatik |
| Kalınlık (düşey, sırtta) Duvarın üstünden itibaren, duvar sırtında düşey olarak ölçülür; tabaka sınırları yatay kabul edilir. En az 0.01 m. Son tabakanın kalınlığı yoktur: topuğun altında devam eder ve kalınlığı tabloda — olarak gösterilir. | H | m · ft | 2 |
| Yeraltı su seviyesinin üstündeki birim hacim ağırlık Tabakanın birim hacim ağırlığı. En az 1. | γ | kN/m³ · t/m³ · pcf | 15.7 |
| Doygun birim hacim ağırlık Tabakanın yeraltı su seviyesinin altındaki birim hacim ağırlığı. En az 1; yeraltı su seviyesi bulunduğunda suyun birim hacim ağırlığından (9.81 kN/m³) büyük olmalıdır. Yeraltı su seviyesi bulunduğunda gösterilir. | γsat | kN/m³ · t/m³ · pcf | 19 |
| Efektif içsel sürtünme açısı (granüler, c′ = 0) 10° ile 45° arasında. | φ′ | ° | 30 |
| Bu tabaka ile duvar arasındaki sürtünme açısı (0 ≤ δ′ ≤ φ′) 0° ile aynı tabakanın φ′ değeri arasında. Zeminin duvara uyguladığı kuvvet normale göre δ′ kadar eğiktir ve yukarı doğrudur. | δ′ | ° | 15 |



Yeraltı suyu
İki düğmeden biri Var ya da Yok seçeneğini belirler. Su varsa zw derinliği görünür ve her tabaka için doygun birim hacim ağırlık sorulur. Yeraltı su seviyesinin altında tabakalar efektif düşey gerilmede γsat − γw ağırlığıyla yer alır; u = γw (z − zw) su basıncı ise sırta dik etkir ve kuvvete eklenir; γw değeri 9.81 kN/m³ alınmıştır.

| Alan | Simge | Birim | Varsayılan |
|---|---|---|---|
| Yeraltı su seviyesi Var ya da Yok seçeneğini seçin. Zemin tarafındadır. | — | — | Yok |
| Yeraltı su seviyesinin duvarın üstünden itibaren derinliği En az 0. Duvardan daha derinde bulunan bir yeraltı su seviyesinin duvara etkiyen basınca etkisi yoktur. Yeraltı su seviyesi bulunduğunda gösterilir. | zw | m · ft | 2 |
Sürşarj
Bir sayı: zemin yüzeyine etkiyen yayılı yük. Eğimli yüzeyin birim alanı başına düşey olarak alınır; pasif kuvvetin bu yükten gelen kısmı, kendi kritik kamasından elde edilen kendi katsayısı Kpq ile hesaplanır.

| Alan | Simge | Birim | Varsayılan |
|---|---|---|---|
| Zemin yüzeyindeki yayılı sürşarj Düşey, eğimli yüzeyin birim alanı başına. Sıfır ya da daha büyük; yoksa sıfır. | q | kPa · t/m² · ksf | 0 |
Pasif kuvvet nasıl bulunur
Yöntemler arasında yapılacak bir seçim yoktur: modül her zaman kritik logaritmik spiral yüzeyi kullanır. Değişen, modelinizin ne kadarının basit biçimde kullanılabildiği ve karşılaştırma için nelerin gösterildiğidir.
Tek zemin, düşey sırt, yatay zemin yüzeyi
Tek zemin, θ = 0, α = 0, su ve sürşarj yok iken modül Terzaghi ve Peck deneme kamalarını çalıştırır. Bir deneme kaması, topuk B noktasından çıkan BC spiraliyle ve Rankine pasif durumundaki ACD bölgesiyle sınırlıdır; spiralin merkezine göre momentler deneme kamasının kuvvetini verir ve pasif kuvvet bunların en küçüğüdür. Buna göre Pp = ½ γ H² Kp olur; kuvvet tabandan H/3 yükseklikte etkir ve duvar normaline göre δ′ kadar eğiktir. δ′ = 0 olduğunda spiral bir düzleme dönüşür ve sonuç Rankine çözümüdür: Kp = tan²(45° + φ′/2).
Bu biçimde modül, aynı duvar için Kp değerini başka çözümlerle de listeler: Lancellotta (alt sınır), Shields ve Tolunay (dilim yöntemi), Zhu ve Qian (φ′ değeri 30° ile 45° arasında olduğunda), Coulomb (düzlemsel yüzey) ve Rankine (δ′ = 0). Bunlar karşılaştırma içindir; modülün pasif kuvveti logaritmik spiral çözümüdür.
Daha fazlası: genel biçim
Eğik sırt, eğimli zemin yüzeyi, birden fazla tabaka, su ya da sürşarj bulunduğunda modül kamayı genelleştirir. Her tabaka için iki katsayı bulur: zeminin ağırlığı için Kpγ ve tabakanın üstünde bulunanlar için Kpq; her biri kendi kritik kamasından elde edilir ve her biri için logaritmik spiral ile Coulomb düzleminden küçük olan alınır. Ardından efektif düşey gerilmeden başlayarak sırt boyunca basıncı tabaka tabaka oluşturur, su basıncını ekler ve kuvveti toplar:
Her tabakanın kuvveti, sırt boyunca basınç diyagramının alanıdır, Pi; normal kısmı Ni = Pi cos δ′, sırt boyunca kısmı ise Ti = Pi sin δ′ olup sırt boyunca yukarı doğrudur. Toplam kuvvet Pp = √(N² + T²) olup normale göre tan⁻¹(T/N) açısı yapar; etki çizgisi N kuvvetinin tabana göre momentinden bulunur. Hesaplar sekmesi bu adımların her birini sizin sayılarınızla yazar. Basınç görünümünde gösterilen kama, topuktaki tabakanın kamasıdır.
Modülün genelleştirilmiş biçim hakkında söyledikleri
- Tabakalar yatay sınırlı kabul edilir, kalınlıkları sırtta düşey olarak ölçülür; yeraltı su seviyesi yataydır, hidrostatik basınçlıdır ve sızıntı yoktur.
- Tek zemin için klasik kamaya indirgenir; duvar sürtünmesi Rankine gerilmesinin sırttaki eğimine eşit olduğunda şevin Rankine pasif kuvvetini verir.
- ±30° içinde eğimli bir sırt ile yükselen ya da alçalan bir yüzey kapsanır. Alçalan bir yüzey için sınır φ′ + |α| ≤ 50° koşuludur.
δ′ nasıl seçilir
- δ′ duvar yüzünün ve zeminin bir özelliğidir, hesap sonucu değildir. Modül 0° ile tabakanın φ′ değeri arasındaki her değeri kabul eder.
- Teori sekmesi gevşek granüler zemin için δ′ ≈ φ′, sıkı zemin için φ′/2 ile 2φ′/3 aralığını verir; δ′ değeri φ′/2 değerini aştığında göçme yüzeyinin eğriliği önem kazanır ve sonuç tablosu cevabın ne kadar değiştiğini gösterir: bkz. Her girdinin sonucu nasıl değiştirdiği.
- δ′ = 0 Rankine değerini verir; bu, aynı zemin için en düşük pasif kuvvettir.
Analiz edin ve sonuçları okuyun
Analiz et düğmesine basın. Çubuk Analiz edildi — toprak basıncı hesaplandı durumuna geçer ve “Girdiler kilitlidir. Girdileri düzenle düğmesi sonuçları siler; birim sistemi ise değiştirilebilir.” iletisini gösterir. Çubukta ayrıca bir Uyarılar (0) ya da Notlar (n) düğmesi ile Girdileri düzenle düğmesi bulunur. Sonuçlar sekmesi kartları gösterir; Basınç görünümü artık basıncı, kuvveti ve göçme yüzeyini içerir.
Tek zemin, düşey sırt, yatay zemin yüzeyi

| Kart | Simge | Nedir | Örnek |
|---|---|---|---|
| Pasif kuvvet, logaritmik spiral | Pp | Duvarın birim uzunluğu başına bileşke, kN/m cinsinden (diğer sistemlerde tf/m veya kip/ft). | 326.0 kN/m |
| Pasif katsayı, logaritmik spiral | Kp | Kritik kamanın katsayısı. | 4.615 |
| Yatay bileşen | Pp,h | Pp cos δ′; yatay, duvara doğru. | 314.9 kN/m |
| Düşey bileşen | Pp,v | Pp sin δ′; duvara yukarı doğru. | 84.38 kN/m |
| Lancellotta (alt sınır) | Kp,L | Lancellotta katsayısı; karşılaştırma için. | 4.439 |
| Coulomb (düzlemsel) | Kp,C | Düzlemsel yüzey için katsayı; karşılaştırma içindir ve sonlu bir değeri olduğunda gösterilir. | 4.977 |
Kartların altında bir satır spiralin ucu olan C noktasının derinliğini verir; ardından Adım adım değerler tablosu ve her çözümün Kp değerini, her birinin vereceği pasif kuvvetle birlikte gösteren bir tablo gelir.
Daha fazlası
Eğik sırt, eğimli zemin yüzeyi, tabakalar, su ya da sürşarj bulunduğunda kartlar değişir: Pasif kuvvet Pp, Duvar sırtının normaline göre eğim β, Etki çizgisinin tabandan yüksekliği z̄, Yatay bileşen ve Düşey bileşen; tek tabaka varsa ayrıca Zemin ağırlığının pasif katsayısı Kpγ ve Sürşarjın pasif katsayısı Kpq katsayıları; su varsa Sudan (sırta dik) Pw. Bunların altında tabakaların pasif katsayılarının, sırta etkiyen gerilmelerin ve her tabakanın kuvvetinin tabloları yer alır.

Sayıların kullanımı
- Pp, zeminin duvara uyguladığı kuvvettir ve duvarın birim boyu başınadır. Doğrultusu sırt normaline göre δ′ (genel biçimde β) kadar eğik olup yukarı doğrudur: duvar zemini yukarı iter, duvar sürtünmesi ise onu aşağıda tutar; dolayısıyla zeminin duvara uyguladığı kuvvet normale göre δ′ kadar eğik ve yukarı doğrudur.
- Kuvvet tabandan, gösterilen yükseklikte etkir: düşey sırtlı, yatay yüzeyli ve su ya da sürşarj içermeyen tek zeminde H/3.
- Genel biçimde su basıncı Pw toplamın bir parçasıdır.
- Analiz et işleminden sonra birim sistemini değiştirmek kartları, çizimi ve raporu yeniden çalıştırmadan yeni birimlerle ifade eder. Girdileri düzenle modelin kilidini açar ve sonuçları temizler.
Hesaplar sekmesi, rapor ve Teori sekmesi
Hesaplar sekmesi Verilenler ve istenenler ile açılır, ardından adımları numaralandırır. Düşey sırtlı, yatay yüzeyli tek zemin için adımlar Deneme kaması, Kritik kama (C noktasının konumu ve spiralin boyutları: d, ω, r0, r1, W, Pd ve moment kolları), Pasif kuvvet, Kuvvetin bileşenleri ve katsayı tablosuyla birlikte Diğer çözümler olup sekmeyi Sonuç kapatır. Genel biçimde adımlar Logaritmik spiral kaması, Her tabakanın pasif katsayıları, Sırta etkiyen gerilmeler, Kuvvet ve doğrultusu ve Kritik yüzey adımlarıdır. Analizden önce sekme Analiz et düğmesine basmanızı ister.

Rapor
Rapor sekmesinde kapağı doldurun: proje, konum, işveren, rapor numarası, tarih, hazırlayan, unvan veya yeterlilik, kontrol eden ve isteğe bağlı notlar. Bilgiler bu tarayıcıda saklanır ve model dosyasıyla birlikte kaydedilir. PDF olarak kaydet ve Word indir (.docx) raporu oluşturur; düğmelerin altındaki önizleme raporun kendisidir.
Rapor, bir özet kapak sayfası ve altı bölümden oluşur: 1 Giriş ve kapsam, 2 Girdi verileri, 3 Hesap (Hesaplar sekmesinin adımları), 4 Sonuçlar, 5 Özet ve 6 Kaynaklar. Raporda Kesit, Basınç, Deneme kamaları ve 3B çizimleri yer alır, birimler dönüşüm sabitleriyle birlikte belirtilir ve analizin notları listelenir.

Teori sekmesi
Teori sekmesi sekiz bölümden oluşur: Duvar sürtünmesi ve göçme yüzeyi; Logaritmik spiral; Logaritmik spiral deneme kaması; Pasif basınç katsayısı; Caquot ve Kerisel; Eğik sırt, eğimli zemin yüzeyi, tabakalar; Çözümlü örnek; Kaynaklar.
Çözümlü örnekler
Modülün kendi örneği
Modül bu örnekle açılır; böylece sayıları kendi ekranınızda izleyebilirsiniz.
| Kesit | Girdi | Değer |
|---|---|---|
| Duvar | Yükseklik, eğim | H = 3 m, θ = 0° |
| Dolgu | Eğim | α = 0° |
| Zemin tabakaları | Tek tabaka | γ = 15.7 kN/m³, φ′ = 30°, δ′ = 15° |
| Yeraltı suyu, Sürşarj | — | Yok, q = 0 |
Hesaplar sekmesi kritik kamayı yüzeyin d = 1.899 m altında verir (d/H = 0.633, ω = 23.97°); ardından
El hesabıyla kontrol: ½ × 15.70 × 9 = 70.65 kN/m ve 70.65 × 4.6147 = 326.0. Kuvvet tabandan H/3 = 1.00 m yukarıda etkir ve normale göre 15° eğiktir; dolayısıyla
| Çözüm | Kp | Pp (kN/m) |
|---|---|---|
| Logaritmik spiral | 4.615 | 326.0 |
| Lancellotta (alt sınır) | 4.439 | 313.6 |
| Shields ve Tolunay | 4.280 | 302.4 |
| Zhu ve Qian | 4.575 | 323.2 |
| Coulomb (düzlemsel) | 4.977 | 351.6 |
| Rankine (δ′ = 0) | 3.000 | 212.0 |
Düzlem, direnci burada yaklaşık %8 fazla gösterir; Rankine’in pürüzsüz duvarı ise yaklaşık üçte bir oranında az gösterir. Modülde δ′ = 0 girildiğinde Kp = 3.000 = tan²60° ve Pp = 212.0 kN/m bulunur; bu, son satırdır.
Aynı örnek, diğer birimlerde
SI · tf birim sistemine geçildiğinde modül Pp = 33.25 tf/m değerini verir; Kp = 4.615 aynı kalır. US birim sistemine geçildiğinde Pp = 22.34 kip/ft ve Kp = 4.615 bulunur. Bunlar aynı duvar ve zemindir, yalnızca birimler farklıdır (326.03 kN/m ÷ 9.80665 = 33.25 tf/m).
Su ve sürşarj içeren tabakalı bir örnek
Düşey sırtlı ve yatay yüzeyli 4 m yüksekliğinde bir duvar, 10 kPa sürşarj, iki tabaka ve duvarın üstünden 2 m aşağıda yeraltı su seviyesi:
| Tabaka | H (m) | γ | γsat | φ′, δ′ |
|---|---|---|---|---|
| Tabaka 1 | 1.5 | 17 | 19 | 32°, 16° |
| Tabaka 2 (topuğa kadar) | — | 19 | 21 | 36°, 18° |
Analiz et düğmesine basın. Modül tabakalar için Kpγ = 5.2732 ve Kpq = 5.1628 (Tabaka 1), 7.0264 ve 6.8282 (Tabaka 2) değerlerini verir. Sırta etkiyen basınç bunlardan oluşturulur: Tabaka 1 üstünde σ′v = q = 10 kPa ve σ′p = 5.1628 × 10 = 51.63 kPa; tabanında σ′v = 10 + 17 × 1.5 = 35.5 kPa ve σ′p = 5.1628 × 10 + 5.2732 × 25.5 = 186.1 kPa; Tabaka 2 üstünde 6.8282 × 35.5 = 242.4 kPa; tabanında 466.4 kPa olup orada su basıncı 19.62 kPa değerindedir. Her tabakanın kuvveti, sırt boyunca basınç diyagramının alanıdır: P1 = 178.3 kN/m (Tabaka 1) ve P2 = 913.4 kN/m (Tabaka 2). Normal kısımları 178.3 cos 16° = 171.4 ve 913.4 cos 18° = 868.7 kN/m olup su 19.62 ekler; dolayısıyla N = 171.4 + 868.7 + 19.62 = 1059.7 kN/m. Sırt boyunca kısımları 178.3 sin 16° = 49.14 ve 913.4 sin 18° = 282.3 olduğundan T = 49.14 + 282.3 = 331.4 kN/m, sırt boyunca yukarı doğrudur. Buna göre
Modül Pp,h = 1060 kN/m ve Pp,v = 331.4 kN/m değerlerini, su için ise 19.62 kN/m değerini verir (= ½ × 9.81 × 2²).

Her girdi yanıtı nasıl değiştirir
Her satır örnekte yalnızca bir şeyi değiştirir (H = 3 m, γ = 15.7 kN/m³, φ′ = 30°, δ′ = 15°, yatay yüzey, düşey sırt) ve modülü yeniden çalıştırır; ilk satırlarda δ′, φ′/2 değerini izler. Sayılar modülün verdiği değerlerdir; dolayısıyla her satırı yeniden üretebilirsiniz. θ satırından itibaren modül genel biçimdedir ve katsayı Kpγ değeridir.
| Değişiklik | Kp ya da Kpγ | Pp (kN/m) | Pp,h · Pp,v |
|---|---|---|---|
| Örnek: φ′ = 30°, δ′ = 15° | 4.615 | 326.0 | 314.9 · 84.38 |
| φ′ = 25°, δ′ = 12.5° | 3.388 | 239.3 | 233.7 · 51.80 |
| φ′ = 35°, δ′ = 17.5° | 6.522 | 460.8 | 439.4 · 138.6 |
| φ′ = 40°, δ′ = 20° | 9.672 | 683.3 | 642.1 · 233.7 |
| δ′ = 0° | 3.000 | 212.0 | 212.0 · 0 |
| δ′ = 10° | 4.020 | 284.0 | 279.7 · 49.32 |
| δ′ = 20° | 5.260 | 371.6 | 349.2 · 127.1 |
| δ′ = 30° (φ′ değerine eşit) | 6.677 | 471.8 | 408.6 · 235.9 |
| H = 6 m | 4.615 | 1,304 | 1,260 · 337.5 |
| γ = 18 kN/m³ | 4.615 | 373.8 | 361.1 · 96.75 |
| θ = +10° (sırt zemine doğru yatık) | 3.728 | 263.4 | 262.4 · 22.96 |
| θ = −10° (sırt zeminden uzağa yatık) | 6.004 | 424.2 | 384.4 · 179.3 |
| α = +10° (yükselen) | 6.402 | 452.3 | 436.9 · 117.1 |
| α = −10° (alçalan) | 3.135 | 221.5 | 213.9 · 57.33 |
| q = 10 kPa | 4.615 | 462.0 | 446.2 · 119.6 |
| Yeraltı su seviyesi 1 m | 4.615 | 284.9 | 276.5 · 68.83 |
Satırların gösterdikleri:
- φ′ en etkili zemin girdisidir. Kp katsayısı 3.388 değerinden (25°) 9.672 değerine (40°) yükselir; tümünde δ′ = φ′/2 alınmıştır.
- Duvar sürtünmesi kuvveti büyük ölçüde artırır. δ′ = 0 değerinden δ′ = φ′ değerine geçildiğinde kuvvet 212.0 kN/m değerinden 471.8 kN/m değerine yükselir. δ′ = 0 için sonuç Rankine çözümüdür: Kp = 3.000.
- Kuvvet H² ve γ ile orantılıdır. Duvar yüksekliğinin iki katına çıkarılması kuvveti dört katına çıkarır (1,304 kN/m, aynı Kp ile); γ = 18 değerine karşılık 15.7 değeri kuvveti 18/15.7 oranında ölçekler.
- Sırt ve yüzey Kpγ değerini beklenen yönde değiştirir. Zemine doğru yatık bir sırt ya da alçalan bir yüzey bu değeri düşürür; zeminden uzağa yatık bir sırt ya da yükselen bir yüzey ise artırır.
- Sürşarj kuvveti artırır ve etki çizgisini yükseltir; su varsa su basıncı Pw değerini ekler ve yeraltı su seviyesinin altındaki efektif ağırlık azalır.
İletiler: modülün durduğu durumlar ve notlar
Modül, gereksinim duyduğu değerleri denetler. Bunlardan biri kullanılamıyorsa durur ve hiçbir hesap yapılmaz.
- Çözümün bir koşulu (aşağıdaki ilk tablo): Model sekmesinin altındaki çubuk kahverengiye döner ve iletiyle birlikte Analiz edilemez yazar, alan kırmızıyla işaretlenir ve çizimde kırmızı bir kutu görünür: “Analiz edilmedi — çizim yalnızca geometriyi gösterir. Neden:”. Analiz et düğmesine basıldığında ileti ile birlikte “Analiz edilemiyor — çözümün bir koşulu sağlanmıyor” ve “Hiçbir hesap yapılmadı. Kırmızı işaretli girdileri değiştirin, ardından Analiz et düğmesine yeniden basın.” penceresi açılır.
- Aralığın dışında bir değer (boş ya da sınır dışı bir kutu): çubuk mavi kalır ve Analiz edilmedi yazar, kutunun satırı işaretlenir ve ileti çizimde italik olarak yazılır. Analiz et düğmesine basıldığında ileti ve bir Kapat düğmesiyle birlikte “Analiz edilemiyor — 1 girdi hatası” (ya da n girdi hatası) penceresi açılır.


Çözüm koşulları
| Tür | Ne zaman | İleti ve yapılacaklar |
|---|---|---|
| Durdurma | δ′, bir tabakanın φ′ değerinden büyüktür | “Tabaka 1: δ′ > φ′.” Duvar sürtünmesi zeminin sürtünmesini aşamaz. δ′ ≤ φ′ kullanın. |
| Durdurma | |α|, φ′ değerinin altında değildir | “Tabaka 1: yüzey φ′ kadar dik.” Bu durumda yüzeyin altında, kamanın üzerine kurulduğu Rankine pasif durumu bulunmaz. α değerinin büyüklüğünü φ′ değerinin altında tutun. φ′ = 30° için α = 25° kabul edilir, α = 30° ise analizi durdurur. |
| Durdurma | φ′ + |α| değerinin 50° üzerinde olduğu alçalan yüzey | “Tabaka 1: φ′ + |α| > 50° olan alçalan bir yüzey.” Bu kadar dik alçalan bir yüzeyde kama kuvveti olduğundan büyük verir; bu nedenle modül bunu kullanmaz. Daha yatık bir yüzey ya da daha küçük bir φ′ kullanın. α = −25° değeri φ′ = 30° ile analizi durdurur; −20° ise sonuç verir. |
| Durdurma | Sonuncudan önceki tabakalar tabana ulaşıyor | “Son tabakanın üstündeki tabakalar zaten tabana ulaşmaktadır.” Son tabaka duvarla temas etmeyecektir. Kalınlıkları ya da tabaka sayısını azaltın. |
| Durdurma | Su var ve γsat, 9.81 kN/m³ değerinin üzerinde değil | “Tabaka 1: doygun birim hacim ağırlık … suyunkinden büyük değil.” Yeraltı su seviyesinin altında efektif ağırlık sıfır ya da negatif olurdu. Zeminin doygun birim hacim ağırlığını girin. |
Aralığı dışında kalan değerler
Sınırlarının dışında kalan bir kutu, kendisini adıyla belirten bir iletiyle analizi durdurur; örneğin “Duvar yüksekliği (düşey) (H) en az 0.1 m olmalıdır.”, “Efektif içsel sürtünme açısı (granüler, c′ = 0) (φ′1) en az 10° olmalıdır.”, “Duvar sırtının düşeyden eğimi (+ dolgu yönünde) (θ) en çok 30° olmalıdır.” Boş bir kutu için “… girilmedi.” yazar. Sınırlar yukarıdaki alan tablolarında yer alır.
Notlar
Bazı sonuçlar bir not içerir: çubukta Uyarılar (1) yerine Notlar (0) görünür ve düğmeye basıldığında “Notlar ve kabuller” penceresi açılır. Notlar raporda da listelenir.

- δ′ > φ′/2 için Coulomb Kp değerinin logaritmik spiralin üzerinde olması (tek zemin, düşey sırt, yatay yüzey). δ′ = 20° ve φ′ = 30° için düzlem Kp = 6.11 verirken logaritmik spiral 5.26 verir; pasif kuvvet logaritmik spiralden alınır.
- Zeminden uzağa doğru yatık ve duvar sürtünmesi büyük olan bir sırt (θ < 0 ve δ′ değeri φ′/2 değerinin üzerinde). θ < 0 ve δ′ = φ′ olduğunda logaritmik spiral, yayımlanmış abaklara göre yaklaşık %14 kadar daha büyük sonuç verir; bu durumda δ′ değeri ılımlı tutulmalıdır. Bu not, θ < 0 olduğunda ve bir tabakada δ′ değeri φ′/2 değerini aştığında (ve Coulomb düzlemi yerine logaritmik spiral belirleyici olduğunda) görüntülenir.
İyi uygulama ve sık yapılan hatalar
- δ′ değerini bilinçli olarak seçin. Bu değer pasif kuvveti büyük ölçüde değiştirir (örnekte 212.0 kN/m (0°) değerinden 471.8 kN/m (30°) değerine). δ′ değerini φ′/2 ve 2φ′/3 alarak analizi çalıştırın; emin değilseniz küçük olan kuvveti kullanın.
- Kuvveti, duvarın izin verdiği yerdeğiştirmeyle uyumlu seçin. Pasif kuvvet, göçme anındaki dirençtir; bu direncin harekete geçmesi için gereken yerdeğiştirme tasarım kararının bir parçasıdır ve hesapta güvenilen kuvvet bunun yalnızca bir kısmı olabilir.
- Kuvvetin ne için kullanıldığını kontrol edin. Pasif kuvveti, duvar hesabında duvara etkiyen diğer kuvvetlerle, tasarım yönteminizin gerektirdiği katsayılarla birlikte birleştirin.
- Düşey bileşeni dikkatle ele alın. Pp,v duvara yukarı doğru etkir; bu bileşene güvenilip güvenilmeyeceği bir tasarım kararıdır.
- Yüzeye yakın zemini kontrol edin. Duvarın önündeki zemin çoğu kez sonradan örselenir, yumuşar ya da kaldırılır; ilk tabakalar kuvvetin az bir kısmını taşır ancak ilk kaybedilen tabakalardır.
- Tabakaları gerçek değişimler için kullanın. Zemin değiştiğinde tabaka ekleyin, küçük farklar için eklemeyin; kalınlıklar duvarın üstünden başlayarak toplanır.
- Zeminin granüler olduğunu unutmayın. Modül c′ = 0 alır; φ′ için 10° ile 45° arasındaki değerler kabul edilir.
- Kalınlıkları sırtta düşey olarak ölçülmüş biçimde girin, eğik sırt boyunca ölçülmüş biçimde değil.
- Modelinizi kaydedin. Modül son modeli tarayıcıda saklar; ancak Dosyaya kaydet… ile alınan dosya, projeyle birlikte saklanan kayıttır.
Sık sorulan sorular
Logaritmik spiral yüzeyle duvara etkiyen pasif kuvvet nasıl hesaplanır?
Modül, duvar topuğundan başlayan bir logaritmik spiralle ve yüzeye kadar uzanan Rankine pasif durumundaki bir bölgeyle sınırlanan deneme kamalarını ele alır; spiralin merkezine göre alınan momentler her bir kamanın kuvvetini verir ve en küçük değer pasif kuvvettir. Tek zemin, düşey sırt ve yatay yüzey için kuvvet Pp = ½ γ H² Kp ifadesiyle verilir. Modülün örneğinde (H = 3 m, γ = 15.7 kN/m³, φ′ = 30°, δ′ = 15°) Kp = 4.615 ve Pp = 326.0 kN/m bulunur.
Pasif basınç için neden Coulomb düzlemi kullanılmıyor?
Düzlemsel bir göçme yüzeyi aktif basınç için makul bir yaklaşımdır; ancak pürüzlü bir duvara etkiyen pasif basınçta direnci olduğundan büyük verir ve duvar sürtünmesi arttıkça bu fark büyür. Örnekte Coulomb Kp = 4.977 verirken logaritmik spiral 4.615 verir. Modül her ikisini de gösterir ve logaritmik spirali esas alır.
Hangi duvar sürtünmesi kullanılmalıdır?
δ′ değerini duvar yüzü ile zemin için 0° ile tabakanın φ′ değeri arasında girin. Teori sekmesi sıkı zemin için φ′/2 ile 2φ′/3 arasındaki değerleri, gevşek zemin için ise yaklaşık φ′ değerini verir. Kuvvet bu değere duyarlıdır: φ′ = 30° için örnekte 212.0 kN/m değeri δ′ = 0° için, 326.0 değeri 15° için ve 471.8 değeri 30° için elde edilir.
δ′ sıfır olduğunda ne olur?
Spiral bir düzleme dönüşür ve sonuç Rankine çözümüdür: Kp = tan²(45° + φ′/2). φ′ = 30° için bu değer 3.000 olup örnek duvarda kuvvet 212.0 kN/m bulunur.
Modül birden çok tabaka, su ve sürşarj ile kullanılabilir mi?
Evet. Sınırları yatay olan en çok altı granüler tabaka, hidrostatik basınçlı yatay bir yeraltı su seviyesi ve yayılı bir sürşarj kullanılabilir. Modül, sırt boyunca basıncı her tabakanın Kpγ ve Kpq katsayılarından hesaplar ve su basıncını ekler. Ayrıca eğik bir sırtı (−30° ile 30° arasında) ve yükselen ya da alçalan bir yüzeyi de kabul eder.
Analiz et düğmesi neden “yüzey φ′ kadar dik” iletisini gösteriyor?
Yüzey eğimi içsel sürtünme açısına ulaştığında, altındaki zeminde logaritmik spiral kamasının dayandığı pasif Rankine durumu oluşmaz. α değerinin büyüklüğünü φ′ değerinin altında tutun. Alçalan bir yüzey için ayrıca φ′ + |α| ≤ 50° koşulu geçerlidir.
Kuvvet yatay mıdır?
Hayır. Kuvvet, sırtın normaline göre yukarı doğru δ′ kadar eğiktir; çünkü duvar zemini yukarı doğru iter ve sürtünme onu aşağıda tutar. Modül yatay bileşeni Pp,h = Pp cos δ′ ve düşey bileşeni Pp,v = Pp sin δ′ olarak verir (örnekte 314.9 ve 84.38 kN/m).
Kuvvet duvara hangi seviyede etkir?
Tek zemin, düşey sırt ve su ya da sürşarj bulunmayan yatay yüzey için tabandan H/3 yükseklikte etkir. Genel durumda modül, etki çizgisinin tabandan yüksekliğini verir: 1.441 m (çözümlü örneklerdeki tabakalı örnek: 4 m yüksekliğinde duvar, iki tabaka, 2 m derinlikte su, 10 kPa sürşarj).
Hangi birimleri kullanır ve sonucun birimleri nelerdir?
SI · kN, SI · tf veya US; sayfa başlığından, Analiz et işleminden sonra bile, istenen zaman değiştirilebilir. Kuvvet kN/m, tf/m veya kip/ft; basınç kPa, t/m² veya ksf; birim hacim ağırlık ise kN/m³, t/m³ veya pcf cinsindendir. Örnek 326.0 kN/m, 33.25 tf/m veya 22.34 kip/ft verir.
Modül girdilerimi hatırlar mı?
Evet. Her değişiklik bu tarayıcıda saklanır; böylece sayfa, analiz edilmiş olsun ya da olmasın, en son üzerinde çalışılan modelle yeniden açılır. Varsayılanlara dön örneği geri getirir; Dosyaya kaydet… ve Hızlı kayıt… adlandırdığınız sürümleri saklar.
Duvarı veya yeraltı su seviyesini çizim üzerinde sürükleyebilir miyim?
Hayır. Çizim Model sekmesini izler ve tutamaç içermez. + ve − düğmeleriyle ya da fare tekerleğiyle yakınlaştırabilir, yakınlaştırılmış çizimi sürükleyerek kaydırabilir, üçüncü düğmeyle ise çizimi pencereye sığdırabilirsiniz; her görünüm kendi yakınlaştırma düzeyini korur ve 3B görünüm döndürülmez.
Rapor neleri içerir?
Proje bilgilerinizi ve bir özeti içeren bir kapak sayfası ile ardından altı bölüm yer alır: giriş ve kapsam, girdi verileri, adım adım hesap, sonuçlar, özet ve kaynaklar; ayrıca Kesit, Basınç, Deneme kamaları ve 3B çizimleri bulunur. Rapor PDF ya da Word dosyası olarak kaydedilir.