Kılavuza geç
GeoTerva 7 gün ücretsiz dene

Yanal toprak basıncı: kullanım kılavuzları

Yedi modül, zeminin bir duvara etkiyen basıncını verir: sükûnet durumu, aktif ve pasif; statik ve depremli durumda. Bu sayfa uygun modülü seçmenize yardımcı olur ve her birinin kılavuzuna bağlantı verir.

Güncelleme: 20 Ekim 2026 · GeoTerva kullanıcı kılavuzu

Hangi toprak basıncı modülüne ihtiyacım var?

Yanal toprak basıncı ailesinde yedi modül bulunur. Bu modüller, zeminin bir duvara etkiyen basıncı sorusunu farklı duvarlar, zeminler ve etkiler için yanıtlar. Duvarınıza uygun olanı seçin.

DurumunuzModül
Bodrum perdesi ya da desteklenmiş duvar gibi hareket etmeyen ve yatay dolgulu bir duvarSükûnet durumu (K₀)
Yer değiştirebilen, yatay dolgulu düşey bir duvar: aktif ya da pasif basınçRankine
Eğimli dolgulu düşey ya da eğik sırtlı bir duvar, Rankine yaklaşımıylaRankine, eğimli dolgu
Kama kuramıyla, sırtında sürtünme bulunan, eğik sırtlı ya da eğimli dolgulu bir duvarCoulomb
Bir duvara deprem sırasında etkiyen aktif kuvvetMononobe–Okabe
Pürüzlü bir duvarda sürtünme dikkate alınarak, eğrisel bir göçme yüzeyi üzerindeki pasif dirençPasif, logaritmik spiral
Bir duvara deprem sırasında etkiyen pasif kuvvetPasif, depremli

Yedi kılavuz

Her kılavuz aynı planı izler: modülün neyi hesapladığı, başlamadan önce gerekenler, hızlı başlangıç, ekran, her bir girdi, sonuçlar, rapor, yeniden üretebileceğiniz çözümlü bir örnek, her girdinin sonucu nasıl değiştirdiğini gösteren bir tablo, modülün verdiği iletiler ve sık sorulan sorulara yanıtlar.

Modüllerin ortak özellikleri

  • Çalışma alanı. Çizim, sekmeler, Analiz et ve girdi kilidi, birimler ve rapor, diğer GeoTerva modülleriyle aynı düzeni izler. Çalışma alanı kılavuzuna bakın.
  • Tabakalı zemin. Dolgu, yeraltı su seviyesi ve sürşarj ile birlikte tabakalar hâlinde girilir. Alınan zemin parametreleri için her modülün kılavuzuna bakın.
  • Çizim. Basınç diyagramı, bileşke ve 3B görünüm girdilerinize göre güncellenir.
  • Kohezyonlu zemin. c′ ve φ′ değerlerini alan modüller, kohezyonlu bir tabakadaki çekme çatlağını da gösterir.

Yöntemler yan yana

ModülBasınçYöntemler
Sükûnet durumu (K₀)Sükûnet durumuJaky, Mayne & Kulhawy, Massarsch, Sherif ya da sizin verdiğiniz bir değer
RankineAktif ya da pasifRankine
Rankine, eğimli dolguAktif, eğimli dolguChu (1991), Mazindrani & Ganjali (1997)
CoulombAktif ya da pasifDeneme kamalı Coulomb kama kuramı
Mononobe–OkabeAktif, depremliMononobe–Okabe, Seed & Whitman
Pasif, logaritmik spiralPasifKritik logaritmik spiral deneme kaması; karşılaştırma için Terzaghi & Peck, Shields & Tolunay, Zhu & Qian
Pasif, depremliPasif, depremliSubba Rao & Choudhury (2005)

Tipik bir toprak basıncı kontrolü, sırasıyla

  1. Modülü seçin

    Duvarın tutulu mu yoksa yer değiştirmeye serbest mi olduğuna, sırtının eğik ya da dolgunun eğimli olup olmadığına ve etkinin statik mi yoksa depremli mi olduğuna karar verin.

  2. Zemini tanımlayın

    Tabakaları, yeraltı su seviyesini ve sürşarjı, ayrıca modülün istediği duvar geometrisini girin.

  3. Analiz edin ve diyagramı okuyun

    Analiz et düğmesine basın. Her tabakanın katsayısını, basınç diyagramını, bileşkeyi ve bileşkenin etkidiği yüksekliği okuyun.

  4. Karşılaştırma ve rapor

    Karşılaştırma için aynı duvar üzerinde ikinci bir modül çalıştırın (örneğin Rankine ve Coulomb); ardından her çalıştırmanın raporunu kapak bilgileri doldurulmuş olarak kaydedin.

Sık sorulan sorular

Sükûnetteki, aktif ve pasif toprak basıncı arasındaki fark nedir?

Sükûnetteki basınç, hareket etmeyen bir duvara etkir. Aktif basınç duvar zeminden uzaklaşacak biçimde yer değiştirdiğinde, pasif basınç ise duvar zemine doğru itildiğinde oluşur. Bunların her birini Sükûnet durumu, Rankine ve Coulomb modülleri verir.

Bodrum perdesinin arkasındaki toprak basıncı için hangi modül kullanılır?

Tabakalı yatay dolgu, yeraltı su seviyesi ve sürşarjı dikkate alan Sükûnet durumu (K₀) modülünü kullanın.

Rankine mi, Coulomb mu kullanılmalıdır?

Yatay dolgulu düşey bir duvar için Rankine modülünü kullanın. Duvar sırtında sürtünme varsa, sırt eğikse ya da dolgu eğimliyse Coulomb modülünü kullanın. İkisini de çalıştırıp bileşkeleri karşılaştırın.

Depremde toprak basıncı nasıl hesaplanır?

Aktif kuvvet için Mononobe–Okabe, pasif kuvvet için Pasif, depremli modülünü kullanın. Her ikisi de yatay ve düşey deprem katsayılarını alır.

Eğrisel bir göçme yüzeyi üzerindeki pasif basıncı hangi modül verir?

Pürüzlü bir duvar için kritik logaritmik spiral deneme kamasını bulan Pasif, logaritmik spiral modülü.

Modüller yeraltı su seviyesi ve sürşarjı içerir mi?

Evet. Her modül tabakalı zemini, yeraltı su seviyesini ve sürşarjı dikkate alır.