GeoTerva Modülü açın

Teori · Zemin kütlesinde gerilmeler

Dairesel yük altında gerilme: dairenin altındaki ya da yanındaki herhangi bir nokta

Düzgün yayılı yüklü esnek bir dairenin, bir tankın ya da dairesel bir temelin eksen dışındaki bir noktada düşey gerilmeyi nasıl artırdığı: çözüm, programın hesapladığı integral ve modülün kendi kodundan çözümlü bir örnek.

Modül çevrimiçi olarak tarayıcınızda; telefonda, tablette ya da bilgisayarda çalışır. Kurulum gerekmez, donanım kilidi yoktur.

Daire, herhangi bir nokta · Sonuçlar
Daire, herhangi bir nokta modülü, Analiz et düğmesinden sonra: çizim ve yanındaki sonuçlar
Bu sayfada · 5 bölüm
  1. 1Kapsam ve kabuller
  2. 2Çözüm
  3. 3Programın hesaplama biçimi
  4. 4Çözümlü örnek
  5. 5Kaynaklar
GeoTerva mühendislik ekibi tarafındanUpdated 2026-10-183 dk okumaFree, no sign-up

Düzgün yayılı yüklü esnek dairesel bir alanın altındaki ya da yanındaki herhangi bir noktada düşey gerilme: Ahlvin ve Ulery'nin A′ + B′ ifadesi, Boussinesq çözümünün nokta etrafında integre edilmesiyle hesaplanır.

First slide of the lecture slides: Circle, any pointPDF

Lecture slides

Ready-made slides for lectures and self-study

The mechanism, the derivation, the equations and the figures of this page, in teaching order. Every slide links back to its chapter.

32 slides · PDF · 1.0 MB

1Kapsam ve kabullerDairenin ekseni dışında.

Düzgün yayılı yüklü bir dairenin merkezinin tam altında (r = 0) gerilme Δσz = q{1 − 1/[(R/z)² + 1]3/2} kapalı ifadesiyle verilir; nokta eksen üzerinde olduğunda modül önce bu ifadeyi gösterir. Diğer herhangi bir noktada — yükün altında fakat eksen dışında, kenarının altında ya da yanında — kapalı bir ifade bulunmamaktadır; Ahlvin ve Ulery (1962) integralleri hesaplamış ve sonucu A′ ve B′ olmak üzere iki kısım hâlinde tablolaştırmıştır.

  • Düzgün yayılı q basıncı taşıyan, R yarıçaplı esnek dairesel alan.
  • Zemin homojen, izotrop ve doğrusal elastik bir yarı sonsuz ortamdır.
  • Problem eksenel simetriktir: gerilme yalnızca merkezden olan yatay r uzaklığına ve z derinliğine bağlıdır.
RrzAΔσzρ1ρ2φbirim alana etkiyen yük = qA noktasının altındaki noktadan φ doğrultusunda çizilen ışın yükü ρ₁ ile ρ₂ arasında keser
Düzgün yayılı yüklü bir daire ve merkezinden yatay r uzaklığında, z derinliğindeki A noktası; aşağıda kullanılan, nokta etrafındaki ρ, φ kutupsal koordinatlarıyla birlikte.

2ÇözümΔσz = q(A′ + B′).

Gerilme şu şekilde ifade edilir:

Δσz=q(A′+B′)

Burada A′ ve B′, Ahlvin ve Ulery tablolarından okunan ve z/R ile r/R oranlarına bağlı fonksiyonlardır. Bu iki kısım integralin ayrıştırılma biçiminden kaynaklanır; Δσz için yalnızca toplamları gereklidir. Eksen üzerinde (r = 0) toplam, yukarıdaki kapalı ifadeye indirgenir.

0.00.10.20.30.40.50.60.70.80.91.00123456r/R = 0r/R = 0.5r/R = 1r/R = 1.5r/R = 2r/R = 3Δσ / q = A′ + B′z / R
Birkaç r/R değeri için z/R oranına karşı A′ + B′ = Δσz/q; aşağıda açıklandığı şekilde hesaplanmıştır. Kenarın altında (r/R = 1) değer yüzeyde 0.5 ile başlar; yükün yanında ise sıfırdan başlar, önce artar, sonra azalır.

3Programın hesaplama biçimiNoktaya göre integral.

Program tablolar arasında enterpolasyon yapmaz. Boussinesq çözümünü, A noktasının altındaki noktayı merkez alan ρ, φ kutupsal koordinatlarında doğrudan daire üzerinde integre eder (şekil). ρ dρ dφ elemanına etkiyen yük q ρ dρ dφ olup

dσz=3q2πz3ρ(ρ2+z2)5/2dρdφ

Her φ doğrultusunda ışın yüklü daireyi ρ1 ile ρ2 arasında keser (A yükün altındaysa ρ1 = 0). ρ integrali kapalı biçimde alınabilir:

∫ρ1ρ23z3ρ(ρ2+z2)5/2dρ=z3(ρ12+z2)3/2−z3(ρ22+z2)3/2

böylece

A′+B′=12π∫02π[z3(ρ12+z2)3/2−z3(ρ22+z2)3/2]dφ

burada ρ1,2 = −r cos φ ∓ √(R² − r² sin² φ) şeklindedir. Kalan φ integralinin integrandı düzgündür ve 2880 doğrultu üzerinden sayısal olarak toplanır. r = 0 için her φ değerinde ρ1 = 0 ve ρ2 = R olur ve denklem tam olarak yukarıdaki kapalı ifadeye dönüşür.

Denklemden elde edilen, çeşitli z/R ve r/R değerleri için A′ + B′
z/Rr/RA′ + B′
110.33224
11.50.12664
20.40.26781
220.07334
0.50.80.64625
41.50.06487

4Çözümlü örnekHer sayı modülün kendi kodu ile hesaplanmıştır.

Esnek bir daire, R = 3 m, q = 100 kN/m². Δσz değerleri 1.5, 3, 4.5, 6 ve 12 m derinliklerde (a) eksen üzerinde, r = 0 ve (b) r = 4.5 m uzaklıkta (r/R = 1.5), yani yüklü alanın dışında belirlenecektir.

Çözümlü örnek: kN/m² cinsinden Δσz
z (m)z/R(a) r = 0(b) r = 4.5 m
1.50.591.16.04
31.064.612.66
4.51.542.413.79
62.028.412.65
124.08.76.49

Yükün dışında gerilme yüzeye yakın kesimde küçüktür, bir en büyük değere ulaşır ve ardından azalır: yük derinlikle yanlara doğru yayılır. r/R = 1.5 için en büyük değer yaklaşık z = 1.4R derinliğindedir (4.2 m, 13.8 kN/m²); nokta dışarıya doğru uzaklaştıkça en büyük değer daha derinde oluşur. Modül, (b) şıkkının z = 3 m derinliğindeki değeriyle açılır: Δσz = 12.66 kN/m². Her biri kendi q değeri, yarıçapı ve zemin yüzeyindeki merkeziyle tanımlanan ek daireler Dairesel yük ekle komutuyla tek tek girilir (en fazla sekiz); iki daire birbirine değebilir ancak örtüşemez — merkezleri arasındaki uzaklık en az R1 + R2 olmalıdır — ve zemin elastik olduğundan her dairenin gerilmesi, A noktasının o dairenin merkezine olan kendi r uzaklığıyla bulunur ve gerilmeler toplanır.

5KaynaklarBaşvurulan kaynaklar.

  • Das, B.M. (2018). Principles of Geotechnical Engineering, 9th ed. Cengage Learning.
  • Ahlvin, R.G. and Ulery, H.H. (1962). Tabulated values for determining the complete pattern of stresses, strains, and deflections beneath a uniform circular load on a homogeneous half space. Highway Research Bulletin 342, 1–13.

Teoriden kendi tasarımınıza

Kendi dairesel yükünüzün altındaki gerilmeyi dakikalar içinde bulun

  • Bir ya da birkaç dairenin altındaki ya da yanındaki herhangi bir noktada düşey gerilme artışı
  • Eş gerilme eğrileri ve derinlik profili
  • Kesit üzerinde bir daireyi ya da noktayı sürükleyin
  • PDF olarak kaydedilen, derli toplu bir hesap raporu. Çevrimiçi: kurulum yok, donanım kilidi yok; telefonda, tablette ya da bilgisayarda

Zemin kütlesindeki gerilmeler hakkında daha fazlası