Bu sayfada · 21 bölüm
- 1Duvar modeli
- 2Modele genel bakış
- 3Koordinatlar, serbest cisim, kuvvet çizelgesi ve işaret düzeni
- 4Geometrinin parçalara ayrılması: parçalar, ağırlık merkezleri ve moment kolları
- 5Duvarla birlikte hareket eden zemin: topuk bloğu, bölgeler, nemli ve doygun birim hacim ağırlık
- 6Efektif gerilme ve yeraltı suyu
- 7Rankine aktif ve pasif toprak basıncı
- 8Düşey düzlemde Coulomb toprak basıncı
- 9Sükûnetteki basınç ve pasif direnç (basitleştirilmiş kayma dişi yöntemi)
- 10Sürşarj yükleri
- 11Her iki yanda hidrostatik su ve kaldırma kuvveti
- 12Mononobe–Okabe depremli toprak basıncı
- 13Hidrodinamik su basıncı
- 14Duvarın ve onunla birlikte hareket eden zeminin atalet kuvveti
- 15Hafifletme konsolları
- 16Kayma dişleri — basitleştirilmiş kayma dişi yöntemi
- 17Kayma, devrilme ve taşıma gücü
- 18Yapısal kesit tesirleri: gövde, burun, topuk, konsol ve diş
- 19Çözümlü örnek: adım adım hesaplanan bir duvar
- 20Değişkenler
- 21Kaynaklar
Duvar, birim uzunluk başına betonarme konsol istinat sistemi olarak ele alınmaktadır. Tutulan zemin tarafı tek bir zemin tabakasından oluşmakta olup eğimli dolgu, yayılı sürşarj ve yeraltı suyu içerebilmektedir. Duvar geometrisinde isteğe bağlı olarak bir basınç hafifletme konsolu ve taban plağının altında bir kayma dişi bulunabilmektedir.
1Duvar modeliNeyin analiz edildiği ve nasıl çizildiği.
Analiz yaklaşımı
Rankine · statik
Geleneksel aktif/pasif toprak basıncı idealleştirmesine uygundur. Klasik Rankine katsayısında duvar sürtünmesi açıkça kullanılmamaktadır.
Coulomb · statik
Topuk ucundaki düşey düzlemde (zemine karşı zemin) δ = β ile uygulanmaktadır; dolayısıyla beton–zemin duvar sürtünmesi kullanılmamaktadır; bu düzlem için (α = 90°, δ = β) Coulomb Kₐ değeri Rankine Kₐβ değerine tam olarak eşittir. Dış itki her zaman bu düşey düzlemde etkimektedir; yalnızca gövdenin yapısal etkilerinde gövde arka yüz açısı kullanılmaktadır (Bölüm 17).
Mononobe–Okabe · depremli
Depremli toprak basıncı her zaman Mononobe–Okabe psödo-statik itkisidir: kₕ·W ve ±kᵥ·W atalet kuvvetleri eklenmiş Coulomb kaması, statik durumla aynı basınç düzleminde (topuk ucundaki düşey düzlem, δ = β) çözülmektedir.
Yayılı sürşarj
Yüzeydeki yayılı sürşarj ek bir yanal basınç oluşturmaktadır. Bu basıncın dağılışı seçilen toprak basıncı formülasyonuna bağlıdır ve zemin öz ağırlığı bileşeninden ayrı olarak raporlanmaktadır.
Teori kılavuzu
Yukarıdaki genel bakış modeli özetlemektedir. Aşağıdaki kılavuz kendi içinde bütünlüklü bir kılavuz olarak yazılmıştır: Hesaplar sekmesinde yer alan her büyüklük fiziksel anlamından hareketle açıklanmakta, çizilmekte, türetilmekte ve ardından çözücünün onu tam olarak nasıl hesapladığına bağlanmaktadır. Eksiksiz bir sayısal örnek (Bölüm 18), modülü çalıştıran aynı motorla hesaplanmıştır; bu nedenle orada yazılan her yerine koyma işlemi elle kontrol edilebilir.
2Modele genel bakışYeraltı suyu, hafifletme konsolu, kayma dişi, üç stabilite kontrolü ve genel bakışın simgeleri.
Yeraltı suyu ve efektif gerilme
Yeraltı su seviyesinin altında efektif düşey gerilme batık birim hacim ağırlık kullanılarak hesaplanmakta, hidrostatik su basıncı ise ayrıca uygulanmaktadır. Tutulan taraf ve ön taraf su seviyeleri farklı olduğunda duvara net bir su basıncı bileşeni etkimektedir; bu durumda uygun hidrolik stabilite/sızma koşulunun da projede göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
İsteğe bağlı basınç hafifletme konsolu
Konsol, kullanıcı tarafından tanımlanan yükseklik, çıkıntı ve kalınlıkla betonarme geometrinin bir parçası olarak modellenmektedir. Konsol; duvarın öz ağırlığını, zemin örtü yükü geometrisini ve yanal yük aktarım düzenini değiştirmektedir. Konsolun üzerindeki zemin konsol tarafından taşınmaktadır. Konsol alt yüzünün altında gövde basıncı, R = min(Ls/bkr, 1) olmak üzere K·[σ′v(z) − R·σ′v(zL)] olarak yeniden başlamaktadır; sürşarj ve su azaltılmamaktadır. Azaltılmış basınç, gövde ve konsol kökü için ve aynı R ile dış stabilitede x = B sanal arka düzlemindeki zemin öz ağırlığı basıncı için kullanılmaktadır; deprem etkisinde konsolsuz duvarın artışının tamamı eklenmektedir (PAE,shelf = PA,shelf + ΔPAE,0). Konsol yükünün karşı momenti gövde lehine hesaba katılmamaktadır. Azaltma, Hesaplar sekmesinde yazdırılmaktadır.
İsteğe bağlı kayma dişi
Kayma dişi, kullanıcı tarafından tanımlanan genişlik, derinlik ve konumla tabanın altında modellenmektedir. Dişin ön yüzündeki (taban alt yüzü → diş ucu) direnç, p = Kmob·σ′v ve Kmob = w·Kp + (1 − w)·K0 (varsayılan w = 1/3: 1/3 pasif + 2/3 sükûnet) olmak üzere, Pkey olarak kayma direncine tamamen eklenmektedir.
Stabilite kontrolleri
Kayma
Direnç, taban sürtünmesi μb·N ile Ptoe ve Pkey toplamından oluşmaktadır; taban adezyonu kullanılmamaktadır.
Devrilme
Momentler genellikle belirleyici yük kombinasyonu için burun noktasına göre hesaplanmaktadır.
Taban basıncı
Sonuç, çekme oluşmaması/temas kriterlerine ve emniyetli ya da tasarım taşıma direncine göre kontrol edilmektedir.
Betonarme elemanlar
Gövde, burun, topuk, konsol ve diş ayrı yapısal elemanlardır. GeoTerva bu elemanların kesme kuvvetlerini ve eğilme momentlerini geoteknik stabilite hesabında kullanılan yükleme durumlarından elde etmektedir; donatı tasarımı modülün kapsamı dışındadır.
Değişkenler
3Koordinatlar, serbest cisim, kuvvet çizelgesi ve işaret düzeniSerbest cisim, kuvvet çizelgesi, M = x·Fz − z·Fx.
Stabilite bir denge problemidir; bu nedenle ilk adım, neyin dengede olduğuna ve kuvvetlerle momentlerin nasıl işaretleneceğine karar vermektir. İşaret kabullerinin karıştırılması (örneğin bazı momentlerin “saat yönünde pozitif”, diğerlerinin “devirici yönde pozitif” alınması) el hesaplarında en sık karşılaşılan hata kaynağıdır; bu nedenle GeoTerva her şey için tek bir Kartezyen koordinat sistemi kullanır.
Koordinatlar
Başlangıç noktası O, taban plağının alt yüzünde, burun ucunda yer alır. x geri dolguya doğru, z ise yukarı doğru yönelir. Taban üst yüzü z = tf, duvar tepesi z = tf + H, topuk ucu x = B = Lt + tb + Lh, kayma dişinin alt yüzü ise z = −dk konumundadır.
Kuvvetler ve buruna göre moment
Serbest cisme etkiyen bir kuvvet, bileşenleri (Fx, Fz) ve etki çizgisi üzerindeki bir nokta (x, z) ile tanımlanır. Kuvvetin O noktasına göre momenti, iki boyutlu r × F vektörel çarpımıdır:
Bu işaretin neden “devirici yönde pozitif” olduğu. x > 0 konumundaki bir W ağırlığı için Fz = −W olduğundan M = −x·W < 0 olur: ağırlık duvarı geride tutar. z yüksekliğinde öne doğru iten bir toprak itkisi için Fx < 0 olduğundan M = −z·Fx > 0 olur: itki duvarı burun etrafında devirir. Kaldırma kuvveti (Fz > 0) M > 0, ön direnç (Fx > 0) ise M < 0 verir. Hiçbir kuvvet kategorisi önceden “karşı koyan” olarak sabitlenmemiştir: x·Fz ve −z·Fx bileşenlerinin her biri kendi işaretine göre sınıflandırılır. Örneğin eğik bir toprak itkisinin düşey bileşeni doğru biçimde karşı koyan kuvvet olarak sayılır.
Serbest cisim
Serbest cisim, betonun yanı sıra onunla birlikte hareket eden zeminden (Bölüm 4 içinde tanımlanan topuk bloğu) oluşur. Taban alt yüzü ve dış basınç düzlemi boyunca kesilerek ayrılır. Bu kesitlerden geçerek etkiyen her kuvvet ve içlerindeki her hacim kuvveti, kuvvet çizelgesinin bir kalemidir. Üç kontrol aynı çizelgeyi okur; bu nedenle bir kuvvetin bir kontrolde unutulup bir diğerinde hesaba katılması mümkün değildir.
| Çizelge kodu | Kuvvet | Kayma | Devrilme | Taşıma gücü |
|---|---|---|---|---|
W_CONCRETE | Beton öz ağırlığı (tüm parçalar) | evet | evet | evet |
W_SOIL_HEEL | Duvarla birlikte hareket eden zemin (YASS üstünde γ, altında γsat) | evet | evet | evet |
Q_HEEL | Topuk zemini üzerindeki sürşarj — bulunmayabilecek olumlu bir yük; her zaman hesap dışı bırakılır | hayır | hayır | hayır |
W_SOIL_TOE | Burun üzerindeki ön dolgu — burun plağına oturur ve duvarla birlikte hareket eder | evet | evet | evet |
PA_STATIC, PA_Q | Zeminin ve sürşarjın statik aktif itkisi | evet | evet | evet |
PA_SP | Şerit ve tekil yüklerin yanal basıncı (rijit duvar elastik çözümleri), tüm durumlarda tam değeriyle | evet | evet | evet |
PAE_TOTAL | Toplam depremli aktif itki (zemin + sürşarj) | evet | evet | evet |
U_REAR, U_FRONT | Tutulan zemin tarafında ve ön tarafta hidrostatik su basıncı | evet | evet | evet |
UPLIFT | Taban alt yüzündeki su basıncı | evet | evet | evet |
HD_REAR, HD_FRONT | Depremli durumlarda hidrodinamik su basıncı (tutulan zemin tarafı ve ön taraf) | evet | evet | evet |
IH_W_…, IV_W_… | Betonun, topuk zemininin ve burun üzerindeki ön dolgunun yatay ve düşey atalet kuvvetleri | evet | evet | evet |
PP_FRONT, PP_KEY | Burun ön yüzünde ve dişte ön zemin direnci | evet | hayır | hayır |
Kontrollerin çizelgeyi okuma biçimi
PP_FRONT ve PP_KEY üzerindenÖn taraftaki su kuvveti Fx > 0 olduğundan ΣHdrive değerini azaltır. Üç güvenlik sayısı bu toplamlardan Bölüm 16 içinde türetilmektedir.
4Geometrinin ayrıştırılması: parçalar, ağırlık merkezleri ve moment kollarıTaban, gövde dikdörtgeni + üçgeni, konsol, diş; ağırlık merkezleri ve moment kolları.
Betonun öz ağırlığı ve bu ağırlığın buruna göre momenti, her iki stabilite kontrolünün de temelini oluşturur. El hesabında kesit, alanı ve ağırlık merkezi bilinen basit şekillere ayrılır; her biri için Wi = γc·Ai hesaplanır ve Wi·x̄i momentleri toplanır. GeoTerva da tam olarak aynı işlemi yapar (Hesaplar sekmesindeki bileşen tablosu) ve bağımsız bir kontrol olarak tüm dış hattı tek bir poligon olarak da hesaplar; iki sonucun 10⁻⁹ hassasiyetle uyuşması gerekir.
Parçalar
| Eleman | Şekil ve alan A | Burundan x̄ | Taban alt yüzünden z̄ |
|---|---|---|---|
| Taban plağı | dikdörtgen, B·tf | B/2 | tf/2 |
| Gövde, sabit kalınlık t | dikdörtgen, t·H | Lt + t/2 | tf + H/2 |
| Gövde, önde eğimli (arka yüz düşey) — dikdörtgen | tt·H | Lt + (tb − tt) + tt/2 | tf + H/2 |
| — üçgen | ½·(tb − tt)·H | Lt + 2(tb − tt)/3 | tf + H/3 |
| Gövde, geri dolgu tarafında eğimli (ön yüz düşey) — dikdörtgen | tt·H | Lt + tt/2 | tf + H/2 |
| — üçgen | ½·(tb − tt)·H | Lt + tt + (tb − tt)/3 | tf + H/3 |
| Basınç azaltma konsolu (düşey arka yüz) | dikdörtgen, Ls·ts | xroot + Ls/2 | tf + hs |
| Kayma dişi | dikdörtgen, bk·dk | xk + bk/2 | −dk/2 |
Konsol seviyeleri. Konsolun ortası taban üst yüzünden hs yukarıdadır: üst yüzü zU = tf + hs + ts/2, alt yüzü ise zL = tf + hs − ts/2 seviyesindedir. Konsolun kökü gövde arka yüzüdür (üstte xU, alt yüzde xL), ucu ise xtip = max(xU, xL) + Ls konumundadır. Arka yüz eğimli olduğunda kök de eğik olur ve konsol bir dörtgen hâline gelir; bu durumda alanı ve ağırlık merkezi poligon formüllerinden elde edilir.
Ağırlıklar ve momentler
Çizelgede beton, (x̄c, z̄c) noktasında Fz = −Wc olan tek bir kalemdir (W_CONCRETE); dolayısıyla momenti M = −Wc·x̄c = −ΣMi olur. z̄c yüksekliğine yalnızca Bölüm 13 içindeki kh·Wc yatay atalet kuvveti için gerek duyulur.
5Duvarla birlikte hareket eden zemin: topuk bloğu, bölgeler, nemli ve doygun birim hacim ağırlıkTopuk bloğu, basınç düzlemi, nemli ve doygun bölgeler.
Toprak basıncı neden doğrudan gövdenin arka yüzüne etkimez? Çünkü topuk üzerinde duran zemin topuğa göre kayamaz: duvar hareket ettiğinde bu zemin de duvarla birlikte hareket eder. Limit durumda bunun gerisindeki geri dolgu, gövdeden değil topuktan başlayan düzlemler boyunca göçme durumuna ulaşır. Mekanik açıdan tutarlı serbest cisim bu nedenle betonun yanı sıra bu topuk bloğunu da içerir ve dış yüzüne etkiyen toprak basıncıyla yüklenir — bu yüz dış basınç düzlemidir (çoğunlukla sanal sırt olarak da adlandırılır).
Düzlem, topuk ucunun üstündeki zemin yüzeyinden (x = B, z = zground(B)) taban alt yüzüne kadar uzanır. Eğimli geri dolguda düzlem bu nedenle zemin yüzeyinin topuk üzerindeki yükselmesini de içerir. Topuk üst yüzünün (z = tf) üstünde düzlem sanal bir zemin–zemin yüzeyidir; taban plağı kalınlığı boyunca (z = 0 … tf) ise topuk plağının uç yüzüdür ve standart el hesabında olduğu gibi (kaynak: Bowles) aynı basınç taban alt yüzüne kadar uygulanır. Düzlem ile gövde arasında kalan her şey — gövdenin yanındaki zemin, duvar tepesi seviyesinin üstündeki zemin (S_SLOPE), konsolun üzerindeki ve altındaki zemin — ağırlık olarak hesaba katılır. Gövde tepesinden topuk alt ucuna uzanan bir düzlem kullanılmaz: böyle bir düzlem topuk plağının betonunu keserdi.
Depremli durumda da aynı düzlem kullanılır: Mononobe–Okabe kaması, topuk ucundaki düşey düzlem üzerinde δ = β ile çözülür. Varsayılan olarak düzlem taban alt yüzünde sona erer: yüksekliği h = zground(B) = tf + H + şevin topuk üzerindeki yükselmesi olarak alınır (H gövde yüksekliğidir). Arka yüzü topuk ucunda bulunan (0.1 mm tolerans içinde) bir kayma dişi için “Topuk kayma dişinin arka yüzünde aktif toprak basıncını dahil et” seçeneği, toprak basıncı ve sürşarj için düzlemi diş ucuna kadar (h + dk) uzatır (tutulan su taban alt yüzünde son bulur); bu seçenek varsayılan olarak kapalıdır (basitleştirilmiş kayma dişi yöntemi, Bölüm 15).
Bölgeler
Bileşen tablosu için topuk bloğu adlandırılmış bölgelere ayrılır; her bölge, tutulan zemin tarafındaki su seviyesinde nemli bir kısma (birim hacim ağırlık γ) ve doygun bir kısma (γsat) bölünür:
| Bölge kodu | Kapsadığı alan |
|---|---|
S_HEEL | Taban üst yüzünden duvar tepesi seviyesine kadar topuk üzerindeki zemin (konsol yok) |
S_SHELF_TOP | Konsol üzerindeki zemin: gövde arka yüzü → konsol ucu, konsol üst yüzü → duvar tepesi seviyesi |
S_BESIDE_SHELF | Konsol ucunun ötesindeki zemin: konsol alt yüzü → duvar tepesi seviyesi |
S_BELOW_SHELF | Konsolun altındaki zemin: taban üst yüzü → konsol alt yüzü |
S_SLOPE | Duvar tepesi seviyesinin üstündeki eğimli zemin kaması |
Yeraltı su seviyesinin altında neden γ′ değil de γsat kullanılır? Serbest cisim toplam gerilmeler cinsinden yazılmıştır: zemin boşluk suyuyla birlikte tartılır ve serbest cismin sınırındaki su basıncı (basınç düzleminde U_REAR, taban alt yüzünde UPLIFT) ayrı kuvvetler olarak uygulanır. Arşimet ilkesine göre toplam ağırlıktan sınırdaki su basıncının bileşkesi çıkarıldığında efektif (batık) ağırlık elde edilir; dolayısıyla iki tanım özdeştir — ancak bunların karıştırılması (γ′ ve kaldırma kuvveti) suyun kaldırma etkisinin iki kez hesaba katılmasına yol açar.
Hesap dışı bırakılan düşey yük. Topuk bloğu üzerindeki sürşarj (Q_HEEL), yanal yük etkidiği sırada bulunmayabilecek olumlu bir düşey yüktür: çizelgede hesap dışı olarak listelenir ve hiçbir kontrole girmez, ancak düzlem üzerindeki itkisi korunur. Burun üzerindeki ön dolgu (W_SOIL_TOE) ise farklıdır: burun plağına oturur ve duvarla birlikte hareket eder; bu nedenle ağırlığı, topuk zemini gibi bir düşey yüktür — N kuvvetinde, karşı koyan momentte ve taban basıncı bileşkesinde, burun plağında ise bir yük olarak yer alır — ve ön zemin Bölüm 8 içindeki pasif direnci sağlamaya devam eder. Dolgunun kaldırılma olasılığı varsa hp = 0 girilir.
6Efektif gerilme ve yeraltı suyuσ′v, boşluk suyu basıncı, γ′ ve dolgunun gözenekliliği.
Zeminin dayanımı ve dolayısıyla toprak basıncı efektif gerilme ile, yani toplam gerilmenin dane iskeleti tarafından taşınan kısmıyla belirlenir. Suyun kayma dayanımı yoktur: her doğrultuda eşit olarak iter ve yanal basınca katsayısı bir alınarak eklenir. Bu nedenle GeoTerva'daki her yanal basınç iki ayrı katmandan oluşturulur: zeminden gelen K·σ′v ve sudan gelen u.
Temel denklemler
ddry yeraltı su seviyesinin üstündeki, dsub ise altındaki derinliktir; her ikisi de basınç düzleminin üst ucundan, yani topuk ucunun üstündeki zemin yüzeyinden ölçülür. Yayılı sürşarj her derinlikte σ′v değerine q ekler.
Geri dolgunun porozitesi
Depremde boşluk suyuna ilişkin kabul (Bölüm 12), girdi olarak verilmeyen kuru (dane iskeleti) birim hacim ağırlığı gerektirir. Bu değer, faz bağıntılarından danelerin özgül ağırlığı Gs = 2.65 kullanılarak elde edilir; özgül ağırlık bir girdi değil, modülün bir iç sabitidir. Boşluk oranı e ile γsat = (Gs + e)·γw/(1 + e) yazılır; porozite n = e/(1 + e) ile bu ifade γsat = [Gs(1 − n) + n]·γw biçimini alır ve n için çözülerek:
γsat = 20 kN/m³, γw = 9.81 kN/m³ ve Gs = 2.65 için: n = (2.65·9.81 − 20)/(1.65·9.81) = (25.9965 − 20)/16.1865 = 0.370 ve γd = 20 − 0.370·9.81 = 16.37 kN/m³ bulunur; bunlar çözücünün kabul notunda yazdırdığı değerlerdir. γd > γ′ = 10.19 kN/m³ olduğuna dikkat edilmelidir: kaldırma kuvveti danelerin kütlesini değil, ağırlığını azaltır.
7Rankine aktif ve pasif toprak basıncıAktif ve pasif durumlar, eğimli dolgu.
Duvarın gerisinde, z derinliğindeki bir zemin elemanı henüz hiçbir hareket olmadan ele alınsın. Düşey efektif gerilme σ′v, yatay efektif gerilme ise K0·σ′v değerindedir (Bölüm 8). Duvar zeminden uzaklaşırsa düşey gerilme aynı kalırken yatay gerilme azalır; Mohr dairesi göçme zarfına değinceye kadar sola doğru büyür. Bu limit yatay gerilme aktif basınçtır. Duvar zemine doğru itilirse yatay gerilme σ′v değerini aşarak artar ve daire sağ tarafta zarfa değer: bu da pasif basınçtır. Aktif durum yalnızca küçük bir dışa doğru hareket gerektirir (granüler zeminlerde yüksekliğin binde birkaçı mertebesinde); tam pasif direnç ise yaklaşık bir mertebe daha büyük bir hareket gerektirir.
Mohr–Coulomb ölçütünden türetme
τ = σ′·tan φ′ zarfına (granüler zemin için başlangıç noktasından geçen bir doğru) teğet olan bir dairenin yarıçapı, merkezin başlangıç noktasına uzaklığının sin φ′ katına eşittir:
burada (1 + sin φ′)/(1 − sin φ′) = tan²(45° + φ′/2) bağıntısı kullanılmıştır. Aktif durumda σ′1 = σ′v ve σ′3 = σ′a, pasif durumda ise σ′3 = σ′v ve σ′1 = σ′p olur:
Kuru, homojen ve h yüksekliğindeki bir geri dolguda basınç üçgen biçimlidir; bu nedenle itki ve itkinin tabandan yüksekliği Pa = ½·Ka·γ·h² ve h/3 olarak bulunur. Su ve sürşarj katsayıyı değil, σ′v değerini değiştirir (Bölüm 5 ve 9).
Eğimli geri dolgu
β açısıyla eğimli bir zemin yüzeyi için Rankine'in yarı sonsuz şev çözümü, düşey bir düzlemdeki gerilmenin yüzeye paralel olduğunu gösterir. Gerilmenin büyüklüğü σ′a = Kaβ·σ′v ifadesiyle verilir; burada
Düzlemdeki yatay bileşen Kaβ·cos β·σ′v, düşey bileşen ise Kaβ·sin β·σ′v olup yükselen şevde aşağı yönlüdür. β = 0 için ifade Ka değerine indirgenir. Karekök β < φ′ koşulunu gerektirir; β ≥ φ′ durumunda şevin kendisi stabil değildir ve hesap engellenir.
Uygulama
Noktanın üstündeki gerçek zemin yüzeyinden itibaren oluşturulur — YASS üstünde γ, altında γ′ — ve buna q eklenir (Bölüm 5).
σ′a = Kaβ·σ′v; Kaβ·cos β·σ′v yatay bileşenine ve Kaβ·sin β·σ′v düşey bileşenine ayrılır.
Düzlem boyunca bileşik Simpson kuralı; YASS ve taban üst yüzü seviyelerinde bölünerek hiçbir aralığın bir kırılma noktasını içine almaması sağlanır.
PA_STATIC (zemin) ve PA_Q (q dahil ve q hariç değerlerin farkı); her biri z = −Mx/Fx bileşke yüksekliğiyle.
Ön pasif direnç, yatay ön zemin yüzeyi ve pürüzsüz yüz için Rankine Kp katsayısıyla hesaplanır (duvar sürtünmesi alınmaz; bu, pasif direnç için güvenli taraftadır); Bölüm 8, pasif durumun K0 ile karışımını açıklamaktadır.
8Düşey düzlemde Coulomb toprak basıncıDeneme kaması, kapalı biçim; δ = β olan düşey düzlemde.
Coulomb (1776) gerilmeleri hiç ele almamıştır. Duvar sırtı, zemin yüzeyi ve duvar tabanından başlayan bir deneme düzlemiyle sınırlanan rijit bir zemin kaması almış ve bu kamayı limit dengede tutabilmek için duvarın ne kadar kuvvet sağlaması gerektiğini araştırmıştır. Kamaya üç kuvvet etkir: bilinen W ağırlığı; kama aşağı kaymak üzere olduğundan düzlem normaline φ′ açısıyla eğik olan, deneme düzleminin altındaki zeminin R tepkisi; ve duvar normaline duvar sürtünme açısı δ ile eğik olan duvar tepkisi P. R ve P kuvvetlerinin doğrultuları bilindiğinden kuvvet üçgeni kapatılabilir.
Düşey duvar ve yatay zemin için türetme
Düşey sırt (α = 90°) ve β = 0 durumunda kama ağırlığı W = ½·γ·H²·cot ρ olur. Kuvvet üçgenine sinüs teoremi uygulanarak (W ile R arasındaki açı ρ − φ′, W karşısındaki açı 90° + δ − (ρ − φ′)):
Duvar en tehlikeli kamaya karşı koymalıdır; bu nedenle Pa, dP/dρ = 0 koşulundan bulunan, P(ρ) değerlerinin en büyüğüdür. δ = 0 için bu koşul ρ = 45° + φ′/2 ve Pa = ½·γ·H²·tan²(45° − φ′/2) sonucunu verir: Coulomb ve Rankine çözümleri çakışır.
Genel kapalı çözüm
Bileşkenin yatay ve düşey bileşenleri vardır; düşey bileşen serbest cisme aşağı doğru etkir ve N kuvvetine ve dengeleyici momente eklenir. GeoTerva itkiyi düzlem boyunca p = Ka·σ′v olarak dağıtır; σ′v topuk ucunun üstündeki zemin yüzeyinden itibaren oluşturulur (yeraltı su seviyesinin üstünde γ, altında γ′).
GeoTerva'nın kullandığı düzlem. Coulomb sırtı, topuk ucundan geçen düşey düzlemdir (α = 90°) ve Rankine'deki düzlemle aynıdır. Bu düzlemin iki yanında zemin bulunduğundan gerçek beton duvar sürtünmesi bu düzlemde etkimez; itki geri dolgu yüzeyine paralel alınır, δ = β. Bu düzlem için (α = 90°, δ = β) Coulomb Ka katsayısı her β değerinde Rankine Kaβ katsayısına tam olarak eşittir; dolayısıyla iki yöntem bu düzlemde aynı basıncı verir.
9Sükûnetteki basınç ve pasif direnç (basitleştirilmiş kayma dişi yöntemi)Rankine Kp, Jaky K0, karışım Kmob = w·Kp + (1 − w)·K0, hignore, burun pasifi.
Sükûnet durumu, yanal yönde şekil değiştirmesine izin verilmemiş bir zeminin gerilme durumudur; normal konsolide granüler bir zemin için K0 = 1 − sin φ′ olur. Tutulan zemin tarafında GeoTerva her zaman aktif durumu kullanır (konsol duvar bu duruma ulaşacak kadar esnektir). Ön tarafta K0, aşağıdaki pasif durum karışımının alt sınırıdır.
Pasif basınç
Ön zemin, c′ = 0 ve jeostatik efektif düşey gerilme (ön su seviyesinin altında γ′) ile Rankine pasif ve Jaky sükûnet katsayılarının bir karışımıyla tanımlanır. Ön zemin yüzeyi taban alt yüzünden Df = hp + tf yukarıdadır. Üstteki hignore kalınlığındaki tabaka duvarın kullanım ömrü boyunca kazılabilir, yumuşayabilir ya da örselenebilir; bu nedenle derinlik indirilmiş zemin yüzeyinden ölçülür:
Burun pasif direnci (isteğe bağlı, varsayılan olarak açık)
Tam pasif direnç, kullanılabilir durumdaki bir duvarda olması gerekenden çok daha büyük bir yerdeğiştirme gerektirir; bu nedenle katsayı, sükûnet durumu (hareket yok, w = 0) ile tam Rankine pasif durumu (w = 1) arasında enterpolasyonla belirlenir ve karma direncin tamamı hesaba katılır. Burun pasif direnci devre dışı bırakılabilir; burun üzerindeki ön dolgunun ağırlığı ise her zaman bir düşey yüktür (Bölüm 4).
Yalnızca kaymada kullanılır
PP_FRONT ve PP_KEY yalnızca kayma direncine girer. Devrilme momentinde ya da taban basıncı bileşkesinde kullanılmaz.
Depremli durumlar
Depremli pasif katsayı kullanılmaz. Tek bir ηp,E katsayısı (varsayılan 0 = pasif direnç katkısı yok) aynı statik karma burun ve diş dirençleriyle çarpılır.
10Sürşarj yükleriDüzgün yayılı q, yanal basıncı ve düşey yükü.
Tüm geri dolgu yüzeyine yayılmış düzgün bir q yükü, her derinlikte düşey gerilmeyi q kadar artırır (sonsuz genişlikteki bir yük azalmadan yayılır). Bu nedenle basit durumda yanal basınca sabit bir K·q terimi, itkiye ise düzlemin orta yüksekliğinde etkiyen K·q·h eklenir.
GeoTerva'nın sürşarj etkisini ayırma biçimi. İtki aynı düzlem üzerinde q ile ve q olmadan iki kez hesaplanır; PA_Q bu ikisinin farkıdır. Bu tanım eğimli zeminde de kesinliğini korur.
Düşey etki. Topuk bloğu üzerindeki sürşarj (Q_HEEL = q × blok üzerindeki zemin yüzeyinin yatay uzunluğu) olumlu bir düşey yüktür ve tüm kontrollerin dışında tutulur — bu, modülün bir kabulüdür. Yanal etkisi ise her zaman korunur: var olduğunda duvarı iten bir yükün var olduğu kabul edilmelidir.
Depremli durumlar. Mononobe–Okabe kamasında kama üstündeki sürşarj, kendi kh·Q ve (1 ± kv)·Q atalet kuvvetlerine sahip bir Q kuvvetidir (Bölüm 11).
Şerit ve tekil yükler
Duvardan x1 ve x2 uzaklıkları arasındaki bir q şerit yükü ile duvardan x uzaklığındaki bir Q tekil yükü, zemin aracılığıyla duvara basınç uygular ve etkileri derinlikle azalır. GeoTerva bu yüklerin yanal basıncını rijit duvar için elastik çözümlerle hesaplar — palplanş modüllerinde ve Sürşarj yükleri modüllerinde olduğu gibi: duvar nedeniyle iki katına çıkan Boussinesq gerilmesi (ayna yöntemi). z, duvar tepesindeki zemin yüzeyinin altındaki derinlik; x ise duvar tepesinde duvar arka yüzünden ölçülen yatay uzaklıktır.
Etkidiği yer. Basınç, duvar tepesindeki zemin yüzeyinden basınç düzleminin alt ucuna kadar (D = düzlemin duvar tepesinin altındaki yüksekliği) alınır; kesit tesirleri için gövde arka yüzüne, stabilite için basınç düzlemine uygulanır ve statik ile depremli durumlarda zemin basıncına tam değeriyle eklenir (kombinasyon katsayısı yoktur: yayılı sürşarjda olduğu gibi yüklerin mevcut olduğu kabul edilir). Bileşkesi PA_SP çizelge kalemidir: momentinin dengelendiği derinlikte öne doğru etkiyen yatay bir kuvvet olup yukarıdaki integrallerin kapalı çözümleriyle bulunur.
Kabuller. Duvara uzaklığı 0.30 m değerinden küçük olan bir tekil yük 0.30 m uzaklıkta kabul edilir (elastik çözüm duvar yüzünde sonsuza gider). Tekil yükün basıncı, duvarın yükten geçen kesitindeki — en çok yüklenen bir metrelik duvar bölümündeki — basınçtır ve güvenli tarafta kalınarak tüm duvar için kullanılır. Yükler, geri dolgunun eğimli olduğu durumda da duvar tepesi seviyesindeki zemin yüzeyinde kabul edilir. Yalnızca yanal basınç hesaba katılır: yüklerin topuk üzerindeki zemine aktardığı ağırlık hesaba katılmaz (topuk üzerindeki yayılı sürşarjda olduğu gibi, bulunmayabilecek olumlu bir düşey yük olarak hesap dışı bırakılır).
11Her iki yanda hidrostatik su ve kaldırma kuvvetiHer iki yanda su, taban altında doğrusal kaldırma kuvveti.
Su basıncı izotroptur ve temas ettiği her yüzeye dik olarak etkir. Bölüm 4 içindeki serbest cisim, üç sınırında suyla çevrilidir: tutulan zemin tarafındaki basınç düzlemi, ön yüz ve taban alt yüzü. Her biri bir çizelge kalemidir.
Tutulan zemin tarafı, U_REAR
zw,rear = tf + H − zw tutulan zemin tarafındaki su seviyesinin kotu (zw = yeraltı suyunun duvar tepesinden itibaren derinliği, girdi), zbottom taban alt yüzü (z = 0), zPw ise Pw kuvvetinin yüksekliğidir. Topuk dişinde aktif basınç seçeneği açık olduğunda düzlem yalnızca toprak basıncı ve sürşarj için diş ucuna kadar uzanır: tutulan su taban alt yüzünde son bulur ve dişin iki yan yüzündeki su eklenmez (birinci mertebede birbirini götürür). Düşen bir şev nedeniyle su seviyesi düzlemin üst ucunda zemin yüzeyinin üstünde kalırsa, su sütununun yalnızca düzlemin üst ucunun altında kalan kısmı düzlemi yükler: Pw = ½·γw·(hw² − h0²), yamuk biçimli bir dağılım.
Ön taraf, U_FRONT
Ön su yüksekliği hwf taban üst yüzünden yukarı doğru girilir; su burun ön yüzüne taban alt yüzüne kadar etkir, dolayısıyla su sütunu zwf = tf + hwf olur ve Pwf = ½·γw·zwf² kuvveti zwf/3 yükseklikte etkir. Bu kuvvet geri dolguya doğru iter (Fx > 0) ve net itici kuvveti azaltır.
Kaldırma kuvveti, UPLIFT
Taban altındaki boşluk suyu basıncının burundaki su yükünden topuktaki su yüküne doğrusal olarak değiştiği kabul edilmiştir (taban boyunca doğrusal yük kaybı):
xU ifadesinin çıkarılışı. Yamuk, burundan B/2 uzaklıkta etkiyen utoe·B dikdörtgenine ve burundan 2B/3 uzaklıkta etkiyen ½·(uheel − utoe)·B üçgenine ayrılmaktadır. Momentler alındığında U·xU = utoe·B²/2 + (uheel − utoe)·B²/3 = B²(utoe + 2uheel)/6 bulunur ve U değerine bölünerek formül elde edilir. Kaldırma kuvveti yukarı doğru etkidiğinden (Fz = +U) N değerini — ve onunla birlikte taban sürtünmesini — azaltmakta ve U·xU büyüklüğünde bir devirme momenti eklemektedir.
U_REAR teriminin uygulanmasıdır (Bölüm 4).12Mononobe–Okabe depremli toprak basıncıθ, aktif kama, depremli pasif direnç katkısı ηp,E, artışın etkidiği nokta.
Deprem, duvarı ve geri dolguyu ileri geri sarsar. Psödo-statik yöntemde bu geçici yükleme sabit kütle kuvvetleriyle temsil edilmektedir: her m kütlesine yatay kh·m·g ve düşey ±kv·m·g kuvveti etkir; burada kh ve kv deprem katsayılarıdır (g'nin kesri olarak). Duvar için kritik yatay doğrultu, atalet kuvvetlerinin duvarı öne doğru ittiği, yani toprak basıncıyla aynı olan doğrultudur. Düşey katsayının işareti belirsiz olduğundan GeoTerva her iki durumu da çözmektedir: ağırlıklar (1 − kv) ve (1 + kv) ile çarpılmaktadır.
Yerçekimi ve atalet birlikte, düşeyden θ kadar döndürülmüş bir yerçekimi alanı gibi etkimektedir. Bu nedenle depremli durumda Coulomb kaması, atalet kuvvetleri kuvvet poligonuna eklenerek çözülmektedir; bu, Mononobe–Okabe yöntemidir ve modülde kullanılan tek deprem toprak basıncı teorisidir.
11.1 Mononobe–Okabe aktif itkisi
Okabe (1926) ile Mononobe ve Matsuo (1929), Coulomb kamasını atalet kuvvetlerini ekleyerek uygulamıştır. P değerinin ρ açısına göre maksimize edilmesiyle aşağıdaki kapalı ifade elde edilir (ψ = arka yüzün düşeyle yaptığı açı, δ = itkinin eğimi — topuk ucundaki düşey düzlemde δ = β, β = geri dolgu eğimi):
θ = 0 için ifade Coulomb Ka katsayısına indirgenir. Karekökün tanımlı olması için φ′ − θ − β ≥ 0 olmalıdır: döndürülmüş yerçekimi sürtünme açısının izin verdiğinden daha dik olduğunda hiçbir kama dengede olamaz; göçme düzlemi geri dolgu yüzeyine yaklaştıkça itki artmaya devam eder, yükleme durumu “çözüm yok” olarak raporlanır ve bu duruma ait kontroller sağlanmamış sayılır. GeoTerva aynı kamayı, ilgili durumun basınç düzlemi üzerinde sayısal olarak çözmektedir: kamaya etkiyen kuvvetler; kamanın ağırlığı W, üst yüzündeki sürşarj Q, yatay atalet (W + Q)·kh, düşey kuvvet (W + Q)(1 ± kv), göçme düzlemiyle φ′ açısı yapan tepki R ve düzlem normaliyle δ açısı yapan itki P'dir; kama YASS seviyesinde bölünmektedir (ağırlık için üstte γ, altta γ′; atalet için Bölüm 12), böylece batık geri dolgu ve sürşarj hesaba katılabilmektedir. Kuru ve homojen bir kama için kapalı ifade tam olarak elde edilmektedir (test edilmiştir). Depremli bir durumun statik referansı PA, aynı düzlemdeki statik durum itkisidir (Bölüm 6–7 kapsamında verilen Rankine ya da Coulomb kapalı ifadesi, zemin + sürşarj); dolayısıyla ΔPAE = PAE − PA,static olur. kh = kv = 0 alınarak çözülen kama bu değerden biraz farklı çıkabilir (örneğin eğimli geri dolgunun altında yeraltı suyu bulunduğunda); bu değer yalnızca bilgi amacıyla gösterilmektedir. Tüm yöntemlerde düzlem, topuk ucundan geçen düşey düzlemdir ve itki δ = β eğimindedir (zemine karşı zemin; duvar sürtünmesi girdisi yoktur).
11.2 Deprem etkisinde pasif direnç
Depremli pasif katsayı kullanılmamaktadır. Ön dolgu zemini yer hareketiyle birlikte ivmelendiğinden ve direnci belirsiz olduğundan, depremli bir durumda burun ve diş pasif direnç katkısı, statik karma direncin (Bölüm 8) tek bir ηp,E katsayısıyla çarpımı olarak alınmaktadır. Varsayılan ηp,E = 0 değeri pasif katkı vermez; sıfırdan büyük bir değer projeye özgü bir kabuldür. Taban sürtünmesinde her depremli durumun kendi Neff değeri kullanılmaktadır.
11.3 Deprem kaynaklı artışın etki yeri — bu modülün bir kabulü
Kama, PAE itkisinin büyüklüğünü verir, ancak dağılımını vermez. Model deneyleri, deprem kaynaklı artışın statik itkiden daha yukarıda etkidiğini göstermektedir. GeoTerva, ΔPAE = PAE − PA artışını (PAE kamadan, PA aynı düzlemdeki statik durum itkisi, Bölüm 11.1) esas almakta ve bu artış için düzlem yüksekliği he boyunca, üstte 1.6·ΔP/he ve altta 0.4·ΔP/he değerli bir ters yamuk dağılım kabul etmektedir; burada u, düzlem tabanından itibaren yüksekliktir. Statik kısım ise kendi statik biçimini korumaktadır:
Pozitif olmayan bir artışta statik biçim korunur (bu durumda statik dağılım PAE değerine ölçeklenir). Gövde kesit tesirlerinde de aynı kabul kullanılmaktadır: statik gövde basıncına, ΔPE,0 = PAE,stem,0 − PA,stem,0 kuvvet farkı (hafifletme konsolu olmayan duvarın gövde arka yüzündeki deneme kaması, δ = β, ataletli ve ataletsiz; zemin + sürşarj; yatay bileşen) gövde yüksekliği H boyunca aynı ters yamuk biçiminde dağıtılarak eklenmektedir; bileşke 0.6·H yüksekliğindedir (Bölüm 17).
13Hidrodinamik su basıncıSu sütunları üzerindeki parabolik basınç; dolgudaki serbest boşluk suyu.
Bir duvar serbest suya karşı ivmelendiğinde su bu harekete anında uyamaz ve ek bir basınç oluşur. GeoTerva, rijit düşey bir yüz ve sıkışmaz su için klasik parabolik basıncı kabul etmekte ve bu basıncı tutulan zemin tarafındaki su kolonunun düşey izdüşümüne (HD_REAR) ve ön taraftaki suya (HD_FRONT) uygulamaktadır. Su bulunduğunda bu basınç depremli durumlarda her zaman hesaba katılır — kapatma seçeneği yoktur; stabilite kuvvet çizelgesine ve gövde kesit tesirlerine girmektedir.
Bileşkenin ve etki yüksekliğinin çıkarılışı
Su kolonu, yeraltı su seviyesinden basınç düzleminin tabanına kadar uzanır. Yeraltı su seviyesi düzlem üstündeki zemin yüzeyinin üzerindeyse (yüzeyin üzerinde h0 yüksekliğinde su), yalnızca düzlem üstünün altında kalan kısım uygulanır: P = 7/12·kh·γw·√hw·(hw1.5 − h01.5). Ön yüzde duvar, kritik yarım çevrim sırasında sudan uzaklaştığından basınç azalır; bu azalma öne doğru, yani arka taraftaki artışla aynı yönde etkir. Gövde kesit tesirlerinde stabilite durumundakiyle aynı su kolonu kullanılmaktadır.
Deprem etkisinde boşluk suyu: serbest — bu modülün bir kabulü
Yeraltı su seviyesinin altında geri dolgu su içerir. Modülde bu suyun serbest, yani danelere göre hareket edebilir olduğu kabul edilmiştir: zemin iskeleti yalnızca danelerin ataletini taşır, γd = γsat − n·γw (porozite n, Bölüm 5); ağırlık γ′ ile hesaplanmaya devam eder ve serbest su yukarıda verilen hidrodinamik basıncı ekler. Bu nedenle kamada yeraltı su seviyesinin altındaki yatay atalet kh·γd·Asub, ağırlık ise γ′·Asub olarak alınmaktadır. Bazı formülasyonlarda hidrodinamik basınç porozite ile azaltılmaktadır; GeoTerva tam γw değerini korumaktadır ve bu yaklaşım güvenli taraftadır.
Duvarla birlikte hareket eden zemin farklıdır. Topuk bloğu içindeki boşluk suyu gövde ve taban tarafından çevrelenmiştir ve duvarla birlikte hareket etmek zorundadır; bu nedenle topuk bloğunun yatay ataletinde toplam kütlesi kullanılmaktadır (yeraltı su seviyesinin üstünde γ, altında γsat). Suyun kaldırma etkisi ağırlığı azaltır, kütleyi asla azaltmaz: yatay atalette hiçbir zaman γ′ kullanılmaz (aktif kamada γd, topuk bloğunda γsat); kamanın düşey kuvveti ise (1 ± kv)·γ′·A olarak alınmaktadır.
14Duvarın ve onunla birlikte hareket eden zeminin atalet kuvvetiAğırlık merkezlerinde kh·W ve kv·W.
Bölüm 11 kapsamındaki Mononobe–Okabe kaması, basınç düzleminin arkasındaki zemini tanımlar. Serbest cismin kendisinin — beton ve topuk bloğu — de kütlesi vardır ve psödo-statik modelde aynı kütle kuvvetlerine maruz kalır. Topuk zemini ağır ve ağırlık merkezi yüksek olduğundan bu kuvvetler çoğu zaman itkiden sonraki en büyük deprem yüküdür.
Wh, kütleyi temsil eden ağırlıktır: beton için Wc; topuk bloğu ve ön dolgu için γ·Amoist + γsat·Asat (Bölüm 12). Kuvvet çizelgesinde beton, topuk zemini ve burun üzerindeki ön dolgu birer kalem olarak yer alır (IH_W_CONCRETE, IH_W_SOIL_HEEL, IH_W_SOIL_TOE ve kv > 0 olduğunda IV_…). Hesaplar sekmesinde her beton parçasının ve her zemin bölgesinin ataleti de ayrıca listelenmektedir; bunların toplamı çizelge kalemlerine eşittir ve bu eşitlik elle kontrol olanağı sağlar.
Yüksekliklerin önemi. Yatay atalet, devirme momentine z̄ kuvvet koluyla girer. Yüksek bir gövdenin beton ağırlık merkezi ile topuk zemininin ağırlık merkezi yükseklik ortasına yakın, yani tabanın çok üzerinde yer aldığından bu momentler deprem itki artışının momentini aşabilir. Düşey atalet hem N değerini (kayma) hem de karşı koyan momenti değiştirir; kayma ve devrilmede genellikle “kv yukarı” durumu, taşıma gücünde ise “kv aşağı” durumu belirleyici olabilir.
Serbest cismin dışında kalanlar. Serbest cisme dahil edilmeyen tek düşey yük topuk üzerindeki sürşarjdır; bu nedenle bu yük için atalet kalemi yoktur; kayan kama üzerindeki sürşarjın ataleti PAE içinde yer almaktadır. Burun üzerindeki ön dolgu (W_SOIL_TOE) bir düşey yüktür ve IH_W_SOIL_TOE / IV_W_SOIL_TOE kalemlerini alır. Kesit tesirleri için her kesitin üzerindeki gövdenin, hafifletme konsolunun ve konsol üzerindeki zeminin ataleti (toplam kütle, sürşarjsız) eklenmektedir (Bölüm 17); düşey katsayı burada da dikkate alınmaktadır: incelenen yükleme durumunda gövde, burun, topuk ve konsol ağırlıkları, bunların üzerindeki zemin kütleleri ve sürşarj (1 ± kv)·W olarak alınmakta, dolayısıyla iki kv yönü farklı plak momentleri vermektedir. Su basınçları, x = B düzlemindeki itkinin düşey bileşeni ve taban temas basıncı ölçeklenmez; bunlar zaten o yükleme durumunun dengesinden elde edilmektedir.
15Hafifletme konsollarıKonsolun taşıdığı yük, kritik açı ve genişlik, tam ve kısmi hafifletme, gövde momenti, deprem, dış stabilite.
Hafifletme konsolu, gövdenin arka yüzünden geri dolgunun içine doğru konsol olarak uzanan betonarme bir plaktır. Duvarı üç şekilde etkiler. (1) Üzerindeki zemini taşır: bu ağırlık konsol kökü aracılığıyla gövdeye aktarılır. (2) Altındaki gövdeyi rahatlatır: konsol alt yüzünün altında zeminin öz ağırlığından doğan toprak basıncı tamamen ya da kısmen yeniden başlar. (3) Duvara ağırlık ekler. Hafifletme konsolları, gövde momentinin H³ ile arttığı yüksek duvarlarda ve yetersiz olduğu belirlenen duvarların güçlendirilmesinde kullanılmaktadır.
14.1 Konsolun taşıdığı yük
xc, incelenen kesitteki gövde eksenidir; ΔM, konsol yükünün bu eksene göre ters momentidir (bu momentin nasıl ele alındığı Bölüm 14.4 kapsamında açıklanmaktadır). Depremli durumlarda konsola ve üzerindeki zemine ayrıca, her biri kendi ağırlık merkezinde olmak üzere kh·(Wsoil,m + Wself) etkir: Wsoil,m, konsol üzerindeki zeminin toplam kütlesidir (YASS altında γsat, q sürşarjı hariç) ve alt yüzdeki kaldırma kuvveti düşülmez. Konsolun kendisi, aynı yükler altında kökünden ankastre bir konsol olarak çözülmektedir (Bölüm 17).
14.2 Kritik kayma düzlemi açısı ve kritik genişlik
Konsol, yalnızca ucu gövde arka yüzünün tabanından yükselen kritik kayma düzlemine ulaştığında tam etkilidir. Bu düzlemin yatayla yaptığı α açısı, kullanılan statik yöntemden elde edilir. Coulomb yönteminde α, kritik kamanın kapalı ifadesinden (Zarrabi-Kashani, Kramer 1996 içinde) θ = 0 alınarak elde edilir:
βw işareti. GeoTerva'da βw, gövde arka yüzünün düşeyle yaptığı eğim açısıdır ve yüzün üst ucu geri dolguya doğru yattığında + alınır (bkr ifadesinde, Denklem 8 içinde kullanılan işaret). Yayımlanmış kapalı ifade ise eğimi, üst uç öne doğru yattığında (zemin yüzün üzerine taştığında) + almaktadır; bu nedenle (6) burada bu açı yerine −βw konularak yazılmıştır.
Rankine yönteminde, i eğimli bir geri dolgu için:
Her iki ifade de 45° + φ′/2 değerini i = δ = βw = 0 için verir; (6) ifadesi βw = 0 ve δ = i alındığında (7) ifadesini yeniden üretir. Konsolun alt yüzü seviyesinde geçmesi gereken genişlik, düzlemin bu seviyedeki yatay uzaklığından eğimli arka yüzün yatay kaymasının çıkarılmasıyla bulunur:
H gövde yüksekliği, z1 konsol alt yüzünün duvar üstünden itibaren derinliği, βw ise gövde arka yüzünün eğimidir (üst ucu geri dolguya doğru yattığında +; (6) altındaki işaret notuna bakınız). Düşey arka yüz için bkr = (H − z1)/tan α olur.
14.3 Tam ve kısmi hafifletme
Hafifletme oranı, konsol çıkıntısı Ls ile kritik genişliği karşılaştırır:
Konsol alt yüzünün altında, öz ağırlıktan doğan toprak basıncını oluşturan efektif düşey gerilme, alt yüz seviyesindeki örtü yükünün R kadarlık kısmı düşülerek yeniden başlar:
R = 1 (Ls ≥ bkr) olduğunda diyagram iki ayrı üçgene ayrılır. R < 1 olduğunda konsol altındaki basınç σ0 artık gerilmesinden başlar ve konsol altındaki her bileşen, konsolsuz duvar (P0) ile tam hafifletme (P1) arasında doğrusal enterpolasyonla elde edilir:
Yalnızca zeminin öz ağırlığından doğan statik basınç azaltılmaktadır. Sürşarj basıncı, hidrostatik su ve hidrodinamik su basınçları konsoldan bağımsız olarak kendi bağıntılarıyla hesaplanmakta ve azaltılmış zemin basıncına eklenmektedir. Konsol kalınlığı boyunca basınç konsol ucuna etkir ve kök aracılığıyla gövdeye ulaşır. “Konsolsuz” durum, R = 0 alınan aynı duvardır; dolayısıyla raporlanan azalma yalnızca konsoldan kaynaklanmaktadır.
14.4 Gövde momenti: konsolun ters momenti hesaba katılmaz
Konsolun taşıdığı yük (Bölüm 14.1) gövde ekseninin arkasında etkir ve momenti toprak basıncı momentine ters yöndedir. GeoTerva bu ters momenti gövde lehine hesaba katmamaktadır: gövde kesit tesirleri yalnızca azaltılmış basınç için hesaplanmakta (bu yaklaşım güvenli taraftadır), konsol kesit tesirleri ise kendi yükü altındaki bir konsol olarak ayrıca hesaplanmaktadır (Mroot, Bölüm 17). Gövdeye yalnızca net bir istem — yükten büyük bir alt yüz kaldırma kuvveti — uygulanmaktadır.
SHELF_SOIL, SHELF_SELF, SHELF_UPLIFT) gövde tabanı tablosunda yer aldığından bu ihmal denetlenebilmektedir.14.5 Deprem etkisinde konsol: deprem katkısı yoktur
Konsol, gövdeye depremde herhangi bir katkı sağlamamaktadır. Statik gövde basıncı azaltılmış basınçtır; deprem kaynaklı artış ise aynı duvar için konsol olmaksızın hesaplanmakta ve Bölüm 11.3 kapsamındaki dağılımla tamamen eklenmektedir.
Azaltılmış basınç profili hiçbir zaman bir deprem oranıyla ölçeklenmez; aksi hâlde konsol deprem etkisini de azaltmış olurdu. Hidrostatik ve hidrodinamik su basınçları ayrıca eklenir ve azaltılmaz. Konsol ve üzerindeki zemin, toplam kütleleri üzerinden kendi yatay ataletleri kh·(Wsoil,m + Wself) ile yüklenir (YASS altında γsat, sürşarj yok, alt yüz kaldırma kuvveti düşülmez); her parça kendi ağırlık merkezinde etkir ve ağırlıkları (1 ± kv) düşey katsayısıyla çarpılır.
14.6 Dış stabilite: sanal sırtta aynı hafifletme
Dış stabilitede Bölüm 4 kapsamındaki sanal sırt serbest cismi korunmaktadır: gövde ile basınç düzlemi arasındaki, içinde konsol bulunan zemin duvarla birlikte hareket eder; konsol ve üzerindeki zemin, serbest cisimde ağırlık olarak kalır. x = B konumundaki düşey sanal sırtta zemin öz ağırlığı basıncı, gövdedekiyle aynı biçimde, aynı α, bkr ve R ile azaltılmaktadır (bu modülün bir tasarım kabulü: konsol, alt yüzünün altındaki tutulan zemini perdelemektedir):
Düzlemdeki K·q sürşarj basıncı ile hidrostatik ve hidrodinamik su basınçları azaltılmaz. Kayma, devrilme, eksantrisite ve taşıma gücü kontrollerinde azaltılmış statik zemin itkisi PA,shelf kullanılmaktadır. Depremli durumlarda konsola düzlemde de deprem katkısı verilmez: artış, hafifletme olmaksızın aynı düzleme ait artıştır ve Bölüm 11.3 kapsamındaki ters yamuk dağılımla (bileşke 0.6·he yüksekliğinde) tamamen eklenir; PA,shelf ise azaltılmış statik diyagramını korur:
PAE,0 düzlemdeki Mononobe–Okabe deneme kaması itkisi, PA,0 ise aynı düzlemdeki azaltılmamış statik kapalı ifade itkisidir. Sonuçlar sekmesi ve raporlar, aynı duvar için hafifletmesiz ve hafifletmeli olarak Pa,H, kaymaya ve devrilmeye karşı FS, e ve qmax değerlerini vermektedir.
Raporlanan karşılaştırma. Hesaplar sekmesinde α, bkr, R, σ′v(zL) ve artık gerilme; konsollu ve konsolsuz durum için gövde basıncı ile gövde tabanındaki kesme kuvveti ve moment, yüzde azalmaları ve konsol yüküyle birlikte; ayrıca hafifletmesiz ve hafifletmeli dış stabilite büyüklükleri verilmektedir.
16Kayma dişleri — basitleştirilmiş kayma dişi yöntemiBasitleştirilmiş kayma dişi yöntemi: karma diş direnci, brüt Kp tasarım diyagramı, dönme noktası, topuk dişinin aktif basıncı.
Taban altındaki sürtünme yeterli olmadığında, tabanın altında örselenmemiş zemine dökülen bir diş, önündeki zeminin pasif direncini ekler. GeoTerva bilinçli olarak basit bir yöntem kullanmaktadır (GeoTervaStudio basitleştirilmiş kayma dişi yöntemi): diş yüzüne Kmob·σ′v karma basıncı etkir (Bölüm 8) ve bu basınç kaymada tamamen hesaba katılır; dişin kesit tesirleri ise brüt tam pasif diyagramdan hesaplanır.
15.1 Diş direnci
15.2 Kayma
Pasif direnç yalnızca kayma kontrolünde kullanılmaktadır. Deprem etkisinde her iki pasif terim bunun yerine ηp,E ile çarpılmaktadır (varsayılan 0, pasif katkı yok; Bölüm 11.2). ΔFS = Pkey/Hdrive her durum için raporlanmaktadır; diş ağırlığı her iki durumda da Neff içinde tutulmaktadır.
15.3 Kontrol örneği
γ = 18 kN/m³, φ′ = 30°, Df = 1.0 m, dk = 0.6 m, hignore = 0, kuru zemin, 1/3 Pasif + 2/3 Sükûnet (w = 1/3):
15.4 Diş kesit tesirleri
Diş, taban alt yüzünden uzanan bir konsoldur; kesme kuvveti ve eğilme momenti brüt tam pasif diyagramdan (Kp, w = 1 — hesaba katılan karma değer değil) hesaplanmakta, bu diyagram ptop·deff dikdörtgenine ve ½·(pbottom − ptop)·deff üçgenine ayrılmaktadır:
Kontrol örneği (Kp = 3.00: ptop = 54.0, pbottom = 86.4 kPa, Pp,gross = 42.12 kN/m): Prect = 54.0·0.6 = 32.40, Ptri = ½·32.4·0.6 = 9.72 kN/m; Vkey = 42.12 kN/m, Mkey = 32.40·0.30 + 9.72·0.40 = 13.61 kN·m/m.
Burun ucundaki diş: devrilme noktası
Varsayılan: taban plağının ön alt köşesine göre devrilme. İsteğe bağlı: kayma dişinin ön alt köşesine göre devrilme; bu durumda her yatay kuvvetin kolu dk kadar artar ve FSo daha düşük çıkar (Bölüm 16.2).
Topuk ucundaki diş: aktif basınç
Varsayılan: aktif basınç, topuk ucunun üzerindeki zemin yüzeyinden taban alt yüzüne kadar olan düzleme, h = zground(B) yüksekliği boyunca etkir (basitleştirilmiş yöntem). İsteğe bağlı: “Topuk kayma dişinin arka yüzüne aktif toprak basıncı uygula” seçeneği, toprak basıncını ve sürşarjı diş ucuna kadar, h + dk boyunca uzatır; tutulan zemin tarafındaki su taban alt yüzünde sona erer.
17Kayma, devrilme ve taşıma gücüKısmi taban temasını da içeren türetimler.
16.1 Kayma
Taban alt yüzünde duvar sürtünmeyle tutulmaktadır. Serbest cisme etkiyen yatay kuvvetler toplandığında, tabanın sağlaması gereken kesme kuvveti T = ΣHdrive − ΣPresist, mevcut kesme dayanımı ise μb·N olarak bulunur (adezyon kullanılmamaktadır). Tüm dirençler paya yazıldığında
μb = tan δb taban sürtünme katsayısıdır; temel zemini üzerine dökülen beton için δb genellikle bu zeminin 2/3·φ′ ile φ′ değerleri arasında alınır. Kaldırma kuvveti N'nin bir parçası olduğundan N efektif bir normal kuvvettir. Pasif direncin paya yazılmasının, kaydırıcı kuvvetten çıkarılmasından farklı bir sayı verdiği belirtilmelidir; tanımın, gerekli güvenlik sayısının kalibre edildiği tanımla uyumlu olması gerekir.
16.2 Devrilme
Devrilme noktası. Varsayılan olarak duvar taban plağının ön alt köşesi (x = 0, z = 0) etrafında devrilir. Burun ucundaki bir kayma dişi için “Kayma dişi devrilme noktası” seçeneği, devrilme noktasını kayma dişinin ön alt köşesine (x = 0, z = −dk) taşıyabilir: bu durumda her yatay kuvvetin kolu dk kadar artar, düşey kuvvetler ise x kollarını korur. Varsayılan, taban plağı köşesidir; diş köşesi seçeneği daha düşük FSo verir, çünkü dişin pasif direnci devrilmede hiçbir zaman kullanılmaz. Seçeneğin burun ucundan uzaktaki bir diş için etkisi yoktur. Taban basıncı her zaman taban alt yüzünde hesaplanır.
Kuvvet çizelgesindeki her kalem iki moment bileşeniyle, −z·Fx ve x·Fz ile katkıda bulunur; pozitif bileşenler ΣMoverturning toplamına, negatif bileşenler (mutlak değerce) ΣMresisting toplamına eklenir. Ağırlıklar ve eğik bir itkinin düşey bileşeni karşı koyar; yatay itkiler, kaldırma, yatay atalet ve yukarı yönlü düşey atalet devirir. Ön direnç hesaba katılmaz. Bir kuvvet her iki tarafta da sayılabildiğinden FSo tek anlamlı bir güvenlik ölçüsü değildir; taşıma gücü hesabındaki eksantrisite kontrolü aynı mekanizmanın daha sağlam bir göstergesidir.
16.3 Taban basıncı
Düşey yük V = Σ(−Fz) ve buruna göre toplam moment ΣM, bileşkenin taban üzerindeki yerini belirler. Bileşkenin burundan uzaklığı V·xR = −ΣM bağıntısını sağlar:
Tam temas. Temas basıncı doğrusal olan rijit bir taban için q(x) = V/B + (V·e)·(B/2 − x)/I olup metre başına I = B³/12 alındığında
|e| ≤ B/6 olduğu sürece topuktaki basınç bası olarak kalır; bileşke tabanın orta üçte birlik bölgesindedir.
Kısmi temas. Zemin çekme alamadığından, orta üçte birlik bölgenin ötesinde tabanın yalnızca bir kısmı temastadır. a uzunluğundaki üçgen basıncın bileşkesi burundan a/3 uzaklıktadır ve bu nokta xR ile çakışmalıdır; üçgenin alanı da V yüküne eşit olmalıdır:
| Kontrol edilir | Koşul | Not |
|---|---|---|
| TAŞIMA GÜCÜ | qmax ≤ qall | qall kullanıcı tarafından girilen emniyetli gerilmedir |
| EKSANTRİSİTE | |e| ≤ B/6 | tam taban teması |
| QMIN | V/B·(1 − 6|e|/B) ≥ 0 | kırpılmamış doğrusal değer; negatif değer tabanın zeminden ayrıldığını gösterir. |e| ≤ B/6 ile aynı koşul olduğundan ayrı bir kontrol değil, yalnızca bilgi amaçlıdır |
| Bileşke taban dışında | xR ≤ 0 veya xR ≥ B | duvar devrilir; taşıma gücü değerlendirilmez |
18Yapısal kesit tesirleri: gövde, burun, topuk, konsol ve dişGövde, burun, topuk, konsol ve diş kesme kuvvetleri ve momentleri.
Duvarın stabilitesi sağlandıktan sonra her betonarme elemanın kendi iç kuvvetlerini taşıması gerekir. GeoTerva, statik durum ve her depremli durum için kritik kesitlerdeki kesme kuvveti V ve eğilme momenti M değerlerini ve bunların zarfını vermektedir; donatı tasarımı modülün kapsamı dışındadır.
Gövde
Gövde, dış basınç düzlemi olmayan kendi arka yüzünde yüklenir: Coulomb yönteminde gövdenin kendi duvar açısına ait kendi katsayısı vardır ve itki yüze, normalle δ = β açısı yaparak etkir (beton duvar sürtünmesi girdisi yoktur). Yatay bileşen gövdeyi eğer; yüz boyunca olan bileşen ise gövdeye aşağı doğru bastırır. Eğimli geri dolguda Rankine gerilmesi de zemin yüzeyine paralel olduğundan aynı etkiyi yapar.
Bir gövde kesitinin eksenel kuvveti; kesitin üzerindeki bu düşey bileşen, kesitin üzerindeki gövde ağırlığı ve bir hafifletme konsolunun aktardığı net yükün toplamıdır (depremli durumda tümü 1 ± kv ile ölçeklenir). Sonraki bir N–M etkileşim tasarımında kullanılabilmesi için V ve M ile birlikte N olarak raporlanmaktadır; eğilme kontrolünün kendisinde N kullanılmamaktadır.
ph, gövde arka yüzündeki yatay basınçtır: toprak basıncı (hafifletme konsolu varsa Bölüm 14.3 kapsamındaki azaltılmış basınç), hidrostatik su ve depremli durumlarda hidrodinamik su (stabilite durumundakiyle aynı kolon) ile ΔPE,0 = PAE,stem,0 − PA,stem,0 artışı; bu artış Bölüm 11.3 kapsamındaki gibi dağıtılmaktadır (konsolsuz duvarın gövde arka yüzündeki deneme kaması, yatay bileşen; bileşke 0.6·H yüksekliğinde). Kesitin üzerindeki gövde ataleti kh·γc·t(z) ile Bölüm 14.5 kapsamındaki konsol ataleti kh·(Wsoil,m + Wself) eklenmektedir. Sürşarjlı, konsolsuz, homojen ve kuru bir Rankine geri dolgusu için gövde tabanındaki değerler aşağıdaki gibidir:
Çekme gövdenin arka yüzünde oluştuğundan ana donatı bu yüze yerleştirilir. Kesit taban üstünde kontrol edilir; yüksek duvarlarda moment yükseklikle hızla (H³ ile) azaldığından gövde kalınlığı yukarı doğru azaltılır ya da donatı kademeli olarak kesilir.
Burun
σc(x), Bölüm 16 kapsamındaki temas basıncı (yalnızca bası), u(x) ise kaldırma basıncıdır (diş izdüşümü üzerinde γw·dk terimini de içerir). Burun plağı üzerindeki ön dolgu aşağı yönlü bir yük olarak hesaba katılmaktadır: wfill = γ·hdry + γsat·hsat (ön taraftaki su seviyesinin üstünde γ, altında γsat). Wkey,toe = γc·dk·b, kayma dişinin burun altında kalan kısmının ağırlığıdır (b = x = 0 ile Lt arasındaki diş genişliği) ve x̄key ağırlık merkezinde etkir. Depremli durumlarda γc·tf, wfill ve Wkey,toe değerleri (1 ± kv) ile çarpılır. Çekme burnun alt yüzünde oluşur.
Topuk
wsoil = γ·hdry + γsat·hsat, topuk üzerindeki zemin kolonudur; konsol bulunan kesimde bu kolon yalnızca konsol alt yüzüne kadar uzanır, alt yüzdeki boşluk suyu basıncı ayrı bir su yükü wu = γw·(zw,rear − zL) olarak eklenir (diğer kesimlerde sıfırdır) ve sürşarj qs, konsolun ötesinde q, konsolun altında ise 0 alınır. σc(x) temas basıncını, u(x) ise kaldırma basıncını göstermektedir. Pv, x = B konumundaki sanal sırta etkiyen toprak itkisinin düşey bileşenidir (statik durumda Pa,v, depremli durumda toplam itkinin PAE,v bileşeni; zemin + sürşarj; yükselen şevde aşağı yönlü, yatay dolguda sıfır): bu kuvvet topuk serbest cismine topuk kenarında etkir ve N içindeki kuvvetle aynıdır. Wkey,heel, kayma dişinin topuk altında kalan kısmının ağırlığıdır. Depremli durumlarda wsoil, qs, γc·tf ve Wkey,heel (1 ± kv) ile çarpılır; su (wu, u), Pv ve temas basıncı çarpılmaz. Topuk kenarı yakınında zemin yükü temas basıncını aştığından topukta çekme genellikle üst yüzde oluşur.
Konsol ve kayma dişi
Konsol, kökünden ankastre bir konsol olarak ele alınmaktadır: V = Wsoil + Wself − U ve Mroot = Wsoil·(x̄soil − xU) + Wself·(x̄self − xU) − U·(x̄U − xU) (Bölüm 14.1). Kayma dişi, taban alt yüzünden ankastre ve brüt pasif diyagramla yüklenmiş bir konsoldur: V = Pp,key,gross, M = Prect·(dk − deff/2) + Ptri·(dk − deff/3); deff = dk olduğunda bu ifade Prect·dk/2 + Ptri·2dk/3 biçimini alır (Bölüm 15.4).
19Çözümlü örnek: adım adım hesaplanan bir duvarHesap motorunun sayılarıyla adım adım hesaplanan bir duvar.
Aşağıdaki örnek, bu sayfa her açıldığında modülü çalıştıran hesap motorunun kendisi tarafından çözülmektedir. Her satırda elle hesap formülü, yerine konan girdi değerleri ve hesap motorunun verdiği sonuç gösterilmektedir; yeşil onay işareti, sayfa içinde bağımsız olarak değerlendirilen elle hesap formülünün aynı sayıyı verdiğini doğrulamaktadır. Her adımın elle izlenebilmesi için duvar basit tutulmuştur: su, konsol ve kayma dişi yoktur, dolgu yüzeyi yataydır. Örnek, seçilen gösterim birimlerinden bağımsız olarak SI birimlerinde (kN, m, kPa) verilmiştir.
| Girdi | Değer | Girdi | Değer |
|---|---|---|---|
| Tutulan yükseklik H | 4.00 m | Nemli birim hacim ağırlık γ | 18.00 kN/m³ |
| Gövde üst / alt kalınlığı tt / tb | 0.30 / 0.50 m (arka yüz düşey) | İçsel sürtünme açısı φ′ | 30.0° |
| Burun Lt, topuk Lh | 1.00, 2.00 m | Yayılı sürşarj q | 10.00 kPa |
| Taban kalınlığı tf | 0.60 m | Taban sürtünme katsayısı μb | 0.55 |
| Ön dolgu hp; w, ηp,E, hignore | 0.80 m; 1/3, 0.00, 0.00 m | Beton γc | 24.00 kN/m³ |
| Statik yöntem | Rankine (topuktan geçen düşey düzlem) | Deprem | Mononobe–Okabe, kh = 0.15, kv = 0 |
| Gerekli FS (statik) | kayma 1.50, devrilme 2.00 | Gerekli FS (depremli) | kayma 1.10, devrilme 1.10 |
Statik durum
Taban genişliği ve yükseklikler (başlangıç noktası burunda, taban alt yüzünde).
Taban dikdörtgeni, sabit kalınlıklı gövde dikdörtgeni ve ön taraftaki değişken kalınlıklı üçgen.
| Eleman | A (m²) | W (kN/m) | x̄ (m) | z̄ (m) | W·x̄ (kN·m/m) |
|---|---|---|---|---|---|
| Taban plağı | 2.100 | 50.40 | 1.750 | 0.300 | 88.20 |
| Gövde — sabit kalınlıklı kısım tₜ (arka yüz düşey) | 1.200 | 28.80 | 1.350 | 2.600 | 38.88 |
| Gövde — ön taraftaki değişken kalınlıklı kısım | 0.400 | 9.60 | 1.133 | 1.933 | 10.88 |
| Toplam | 3.700 | 88.80 | 1.554 | 1.223 | 137.96 |
Yatay zemin yüzeyi ve düşey arka yüz: topuk üzerindeki zemin bloğu Lh × H boyutlarında bir dikdörtgendir ve tamamı nemlidir.
φ′ = 30.0°, sin φ′ = 0.5000.
σ′v topuktaki zemin yüzeyinden itibaren alınmıştır; dolgu kurudur.
Zemin için üçgen, sürşarj için dikdörtgen dağılım; kuvvet kolları taban alt yüzünden itibaren ölçülmüştür.
Kmob, c′ = 0, hignore = 0: ön zemin yüzeyinden taban alt yüzüne uzanan üçgen dağılım; tamamı hesaba katılmıştır.
Her kuvvet, bileşenleri, etki noktası ve buruna göre momentiyle birlikte verilmiştir.
| Kuvvet | Fx (kN/m) | Fz (kN/m) | x (m) | z (m) | M (kN·m/m) | Kullanım |
|---|---|---|---|---|---|---|
W_CONCRETEBeton öz ağırlığı (gövde, taban) | 0.00 | −88.80 | 1.554 | 1.223 | −137.96 | SOB |
W_SOIL_HEELDuvarla birlikte hareket eden zemin (topuk tarafı, topuktaki düşey düzleme kadar) | 0.00 | −144.00 | 2.500 | 2.600 | −360.00 | SOB |
Q_HEELTopuk üzerindeki zemine etkiyen sürşarj (hesaba katılmaz: değişken yük) | 0.00 | −20.00 | 2.500 | 4.600 | −50.00 | – |
W_SOIL_TOEBurun üzerindeki ön dolgu (burun plağına oturur, duvarla birlikte hareket eder) | 0.00 | −14.69 | 0.510 | 1.003 | −7.49 | SOB |
PA_STATICStatik aktif toprak basıncı — zemin (Rankine) | −63.48 | 0.00 | 3.500 | 1.533 | 97.34 | SOB |
PA_QSürşarjdan gelen yanal basınç | −15.33 | 0.00 | 3.500 | 2.300 | 35.27 | SOB |
PP_FRONTBurun pasif direnci Ptoe (Kmob = 1.3333, w = 0.333) | 23.52 | 0.00 | 0.000 | 0.467 | −10.98 | S |
Momentler taban plağının ön alt köşesine göre alınmıştır; pasif direnç kullanılmamıştır.
Depremli durum
Düşey düzlem, δ = β = ψ = 0, kv = 0; dolayısıyla cos θ·cos(δ + ψ + θ) = cos²θ olur.
Statik kısım biçimini korumaktadır (zemin üçgeni h/3, sürşarj dikdörtgeni h/2 yüksekliğinde); artış 0.6·h yüksekliğinde etkimektedir.
Yatay atalet kuvvetleri ağırlık merkezlerinde etkimektedir; düşey atalet yoktur (kv = 0).
Depremli durum pasif katsayısı kullanılmamıştır.
| Kuvvet | Fx (kN/m) | Fz (kN/m) | x (m) | z (m) | M (kN·m/m) | Kullanım |
|---|---|---|---|---|---|---|
W_CONCRETEBeton öz ağırlığı (gövde, taban) | 0.00 | −88.80 | 1.554 | 1.223 | −137.96 | SOB |
W_SOIL_HEELDuvarla birlikte hareket eden zemin (topuk tarafı, topuktaki düşey düzleme kadar) | 0.00 | −144.00 | 2.500 | 2.600 | −360.00 | SOB |
Q_HEELTopuk üzerindeki zemine etkiyen sürşarj (hesaba katılmaz: değişken yük) | 0.00 | −20.00 | 2.500 | 4.600 | −50.00 | – |
W_SOIL_TOEBurun üzerindeki ön dolgu (burun plağına oturur, duvarla birlikte hareket eder) | 0.00 | −14.69 | 0.510 | 1.003 | −7.49 | SOB |
PAE_TOTALSürşarj dahil toplam depremli aktif toprak basıncı (Mononobe–Okabe) | −102.36 | 0.00 | 3.500 | 1.930 | 197.60 | SOB |
IH_W_CONCRETEYatay atalet kₕ·W — beton | −13.32 | 0.00 | 1.554 | 1.223 | 16.28 | SOB |
IH_W_SOIL_HEELYatay atalet kₕ·W — topuk zemini | −21.60 | 0.00 | 2.500 | 2.600 | 56.16 | SOB |
IH_W_SOIL_TOEYatay atalet kₕ·W — burun üzerindeki ön dolgu | −2.20 | 0.00 | 0.510 | 1.003 | 2.21 | SOB |
Bileşke buruna doğru kaymakta ve orta üçte birlik bölgenin dışına çıkmaktadır.
Gövde tabanında, burunda ve topukta yapısal etkiler
Basınç duvar tepesinden itibaren alınmıştır; su yoktur.
Statik gövde basıncı + deprem kaynaklı artış (Bölüm 11.3) + gövde ataleti.
Doğrusal temas basıncı qtoe = 100.22 kPa değerinden q(Lt) = 83.36 kPa değerine değişmektedir; plak ağırlığı γc·tf = 14.40 kPa.
Aşağı yönlü γH + q + γctf = 96.40 kPa; yukarı yönlü temas basıncı gövde arka yüzünde 74.93 kPa, topuk kenarında 41.20 kPa.
| Kontrol edilir | Statik | Gerekli | Deprem | Gerekli |
|---|---|---|---|---|
| Kayma FS | 2.026 | 1.50 | 0.976 | 1.10 |
| Devrilme FS | 3.812 | 2.00 | 1.857 | 1.10 |
| qmax (kPa) | 100.22 | 200.00 | 175.10 | 200.00 |
| |e| (m) | 0.243 | 0.583 | 0.808 | 0.583 |
20DeğişkenlerModülde kullanılan her simge.
21KaynaklarÜç kuram ve kullanılan kaynak.
Modülün dayandığı üç teori ve bu teorilerin kapalı ifadelerinin (Ka, Kp, KAE) sunumunda kılavuzun izlediği kaynak. Bunlardan türetilmeyen her şey bu modülün bir kabulüdür ve metinde bu şekilde belirtilmiştir.
- Coulomb C.A. (1776) Essai sur une application des règles de maximis et minimis à quelques problèmes de statique relatifs à l'architecture. Mémoires de l'Académie Royale des Sciences 7, Paris.
- Das B.M. (2016) Principles of Foundation Engineering, 8th ed. Cengage Learning, Boston.
- Mononobe N., Matsuo H. (1929) On the determination of earth pressures during earthquakes. Proceedings of the World Engineering Congress, Tokyo, 9:177–185.
- Okabe S. (1926) General theory of earth pressure. Journal of the Japanese Society of Civil Engineers 12(1).
- Rankine W.J.M. (1857) On the stability of loose earth. Philosophical Transactions of the Royal Society of London 147:9–27.
Teoriden kendi tasarımınıza
Kendi konsol duvarınızı dakikalar içinde kontrol edin
- Kayma ve devrilme güvenlik sayıları, taban basıncı ve eksantrisite
- Su, sürşarj, konsol ya da kayma dişi içeren statik ve depremli durumlar
- Gövdede ve plaklarda kesme kuvveti ve moment
- PDF olarak kaydedilen, derli toplu bir hesap raporu. Çevrimiçi: kurulum yok, donanım kilidi yok; telefonda, tablette ya da bilgisayarda

PDF