GeoTerva Module openen

Theorie · Gronddruk

Rankine-gronddruk: actieve en passieve gronddruk op een verticale muur

Hoe de actieve en passieve gronddruk op een verticale, gladde muur met een horizontaal maaiveld worden bepaald, van het plastisch evenwicht van de grond tot lagen, grondwater, bovenbelasting en de trekzone, met alle figuren getekend op basis van dezelfde rekenwaarden die de module gebruikt.

De module werkt online in uw browser, op smartphone, tablet of pc. Niets te installeren, geen dongle nodig.

Rankine · Resultaten
De Rankine-module na Berekenen: de wand met het gronddrukdiagram en de resultanten daarvan, met daarnaast de resultaten
Op deze pagina · 5 hoofdstukken
  1. 1Actieve en passieve toestand
  2. 2Cohesieloze aanvulling
  3. 3Cohesieve aanvulling
  4. 4Rekenvoorbeelden
  5. 5Literatuur
Door het ingenieursteam van GeoTervaUpdated 2026-10-184 min leestijdFree, no sign-up

Rankine's actieve en passieve gronddruk op een verticale wrijvingsloze wand met een horizontaal maaiveld: de plastische-evenwichtstoestanden, cohesieloze en cohesieve gronden, bovenbelasting, water en trekscheuren. De waarden worden berekend uit de vergelijkingen.

First slide of the lecture slides: RankinePDF

Lecture slides

Ready-made slides for lectures and self-study

The mechanism, the derivation, the equations and the figures of this page, in teaching order. Every slide links back to its chapter.

33 slides · PDF · 1.1 MB

1Actieve en passieve toestandHet plastisch evenwicht van Rankine.

Rankine (1857) beschouwde een grondmassa in plastisch evenwicht — waarbij elk punt op het punt van bezwijken staat. Achter een wrijvingsloze verticale wand die van de grond weg beweegt, daalt de horizontale spanning vanaf de neutrale waarde K₀σ′ₒ totdat de cirkel van Mohr de bezwijkomhullende raakt: de actieve toestand. Wanneer de wand in de grond wordt geduwd, stijgt de horizontale spanning tot boven σ′ₒ totdat de cirkel de omhullende aan de andere zijde raakt: de passieve toestand.

σ′ττf = c′ + σ′ tan φ′neutraalactiefpassiefσ′ₚσ′ₒσ′ₐK₀σ′ₒ
Figuur 1. Mohr-cirkels van een element achter de wand: in rust, actief (de horizontale spanning is de kleinste hoofdspanning) en passief (het is de grootste hoofdspanning); c′ = 6 kPa, φ′ = 30°, σ′ₒ = 60 kPa.

Uit de geometrie van de cirkel die de omhullende τf = c′ + σ′ tan φ′ raakt:

σ′a=σ′o1−sinφ′1+sinφ′−2c′cosφ′1+sinφ′=σ′otan2(45−φ′2)−2c′tan(45−φ′2)(1)
σ′p=σ′otan2(45+φ′2)+2c′tan(45+φ′2)(2)

Met de coëfficiënten

Ka=tan2(45−φ′2)=1−sinφ′1+sinφ′,Kp=tan2(45+φ′2)=1Ka(3)

luiden de vergelijkingen σ′ₐ = Kₐσ′ₒ − 2c′√Kₐ en σ′ₚ = Kₚσ′ₒ + 2c′√Kₚ.

0.10.20.512510200°5°10°15°20°25°30°35°40°45°KₐKₚK₀ (Jaky)φ′K (logaritmische schaal)
Figuur 2. Kₐ en Kₚ uitgezet tegen φ′, met Jaky's K₀ er tussenin.
actief: glijvlakken onder 45° + φ′/2 met het horizontale vlakpassief: glijvlakken onder 45° − φ′/2φ′ = 30°: 60°φ′ = 30°: 30°
Figuur 3. De glijvlakken van de twee toestanden: onder 45° + φ′/2 met het horizontale vlak in de actieve toestand en 45° − φ′/2 in de passieve toestand.

Een wand van beperkte hoogte bereikt deze toestanden wanneer deze voldoende om zijn voet roteert (de module voor neutrale gronddruk vermeldt de typische vereiste verplaatsingen): de grond in de driehoekige spie erachter, begrensd door een glijvlak, bevindt zich dan in plastisch evenwicht, en de druk op de wand volgt uit de bovenstaande vergelijkingen.

2Cohesieloze aanvullingBovenbelasting, grondwater, lagen.

Cohesieloze grond, horizontaal maaiveld. Met c′ = 0 nemen de spanningen lineair toe met de diepte, en de krachten per lengte-eenheid van de wand grijpen aan op H/3 boven de basis:

Pa=12KaγH2,Pp=12KpγH2(4)

Bovenbelasting en water. Een gelijkmatige bovenbelasting q voegt qKₐ toe op elke diepte (een rechthoek). Onder de grondwaterstand gebruikt de effectieve spanning γ′ = γsat − γw, en de waterspanning u = γw(z − H₁) telt volledig mee:

Pa=KaqH+12KaγH12+KaγH1H2+12(Kaγ′+γw)H22(5)

en Pₚ op dezelfde manier met Kₚ. In een gelaagde aanvulling neemt elke laag zijn eigen K, dus het diagram vertoont een sprong bij elke laagovergang waar φ′ verandert; σ′ₒ zelf is continu.

3Cohesieve aanvullingTrekzone en trekscheuren.

Kₐγz−2c′√Kₐ=z₀H − z₀−2c′√KₐKₐγ H − 2c′√Kₐtrek
Figuur 4. Een cohesieve aanvulling: de actieve gronddruk Kₐγz minus de constante 2c′√Kₐ is negatief tot op z₀.

In een c′–φ′-grond is de actieve gronddruk nabij het bovenoppervlak negatief. Deze wordt nul op

zo=2c′γKa,for φ=0:zo=2cuγ(6)

Grond kan niet trekken aan de wand: na verloop van tijd openen trekscheuren zich tot op z₀ en verliest de grond daar contact. De kracht is dan alleen het oppervlak van het positieve deel:

Pa=12(KaγH−2Kac′)(H−2c′γKa)(7)

Vóór scheurvorming telt het gehele diagram mee, Pₐ = ½KₐγH² − 2√Kₐ c′H — een kleinere kracht; de module biedt beide opties, waarbij scheurvorming de gebruikelijke ontwerpaanname is. Met een bovenbelasting of meerdere lagen verschuift het nulpunt; de module bepaalt dit waar het diagram de nullijn snijdt.

Passief geval. Cohesie telt overal positief op: σ′ₚ = 2c′√Kₚ aan de bovenzijde en

Pp=12KpγH2+2Kpc′H,for φ=0:Pp=12γH2+2cuH(8)

4RekenvoorbeeldenZand en c′–φ′-grond, lagen en grondwaterstand, actief en passief.

De tabel geeft de kracht per lengte-eenheid van de wand voor zes wanden, zoals de module deze berekent; de module opent met geval 3 (twee zandlagen, grondwaterstand op 3 m), dat onder de tabel stapsgewijs is uitgewerkt.

Tabel 1. Krachten per lengte-eenheid van de wand (kN/m) voor zes gevallen
Nr.GevalCoëfficiëntKracht
1zand, H = 6 m, γ = 16 kN/m³, φ′ = 36°, actiefKₐ = 0.259674.77
2dezelfde wand, passiefKₚ = 3.8521109.3
3twee zandlagen, H = 6 m: 3 m met γ = 16 kN/m³, φ′ = 30° boven 3 m met γsat = 18 kN/m³, φ′ = 35°; grondwaterstand op 3 m; actiefKₐ = 1/3, 0.271117.15 (z̄ 1.78)
4c′–φ′-grond, H = 4 m, γ = 15 kN/m³, φ′ = 26°, c′ = 8 kPa, q = 10 kPa; actief, trekscheurenz₀ = 1.04 m25.65
5dezelfde wand, passiefKₚ = 2.561512.2
6US-eenheden: 2 ft kleiachtige grond (γ = 110 pcf, φ′ = 20°, c′ = 300 psf) boven 3 ft zand (γ = 108 pcf, φ′ = 30°); actief, trekscheurengehele bovenlaag onder trek5.575 (382.0 lb/ft)

Geval 3 stapsgewijs. Kₐ₁ = (1 − sin 30°)/(1 + sin 30°) = 1/3 voor het bovenste zand en Kₐ₂ = 0.271 voor het onderste. Op 3 m is σ′ₒ = 48 kN/m², dus σ′ₐ = 16 kN/m² net boven het scheidingsvlak en 13.0 kN/m² net eronder; op 6 m is σ′ₒ = 48 + 3(18 − 9.81) = 72.57 kN/m², σ′ₐ = 19.67 kN/m² en u = 29.43 kN/m²:

Pa=12(3)(16)+(3)(13.0)+12(3)(36.1)=24+39.0+54.15=117.15kN/m
z‾=24(3+33)+39.0(32)+54.15(33)117.15=1.78m

5LiteratuurBronnen.

  • Das, B.M. (2018). Principles of Geotechnical Engineering, 9th ed. Cengage Learning.
  • Rankine, W.M.J. (1857). On the stability of loose earth. Philosophical Transactions of the Royal Society of London, 147, 9–27.

Van theorie naar uw eigen ontwerp

Bepaal binnen enkele minuten de Rankine-gronddruk op uw eigen keermuur

  • De actieve of passieve gronddruk laag per laag, met de resulterende krachten en hun aangrijpingspunten, stap voor stap
  • Een cohesieve grond met een trekzone, een grondwaterstand en een bovenbelasting
  • De gronddrukdiagrammen op schaal getekend naast de muur
  • Een overzichtelijk berekeningsrapport, opgeslagen als pdf. Werkt op uw smartphone en in uw browser

Meer over gronddruk