GeoTerva Modülü açın

Teori · Zemin kütlesinde gerilmeler

Üçgen şerit yük altında gerilme: bir kenarda sıfırdan başlayarak artan yük

Bir kenarda sıfırdan diğerinde bir değere doğrusal olarak artan şerit yükün altında düşey gerilmenin nasıl arttığı: türetme, diyagram ve tablo; modülün sayılarıyla.

Modül çevrimiçi olarak tarayıcınızda; telefonda, tablette ya da bilgisayarda çalışır. Kurulum gerekmez, donanım kilidi yoktur.

Üçgen şerit yük · Sonuçlar
Üçgen şerit yük modülü, Analiz et düğmesinden sonra: çizim ve yanındaki sonuçlar
Bu sayfada · 5 bölüm
  1. 1Kapsam ve kabuller
  2. 2Türetim
  3. 3Diyagram ve tablo
  4. 4Çözümlü örnek
  5. 5Kaynaklar
GeoTerva mühendislik ekibi tarafındanUpdated 2026-10-183 dk okumaFree, no sign-up

Genişliği boyunca doğrusal olarak artan esnek bir şerit yükün altındaki düşey gerilme; çizgisel yük çözümünden türetilmiştir. Şekiller ve sayısal değerler denklemlerden hesaplanmıştır.

First slide of the lecture slides: Triangular strip loadPDF

Lecture slides

Ready-made slides for lectures and self-study

The mechanism, the derivation, the equations and the figures of this page, in teaching order. Every slide links back to its chapter.

28 slides · PDF · 982 KB

1Kapsam ve kabullerÜçgen şerit yük.

Bir dolgunun şevi, duvara dayalı bir yığın, bir dolgunun ayağı: şiddeti bir kenarda sıfırdan diğer kenarda q değerine kadar artan bir şerit yük. Bu modül, B genişliğinde ve sonsuz uzunlukta, bu tür doğrusal artan bir şeridin altındaki düşey gerilme artışını verir; düzgün şerit yükle birlikte dolgu yükünü oluşturur.

  • Esnek şerit; yük 0 ≤ x ≤ B aralığında q·x/B, diğer yerlerde sıfırdır.
  • Zemin, homojen, izotrop ve doğrusal elastik bir yarı sonsuz ortam olarak kabul edilmiştir; düzlem şekil değiştirme durumu söz konusudur.
  • Δσz, yalnızca yükün oluşturduğu gerilme artışıdır.
xzBrbirim alana qαδ (−)A (x, z)
x = 0 noktasında sıfırdan x = B noktasında q değerine doğrusal olarak artan düşey yük, r konumundaki dr elemanter şeridi ve A noktasındaki α ve δ açıları.

2Türetme(q/B) r dr şiddetindeki çizgisel yükün integrasyonu.

r konumundaki elemanter şerit, birim uzunluk başına (q/B) r dr yük taşır. A noktasından yatay x − r uzaklığında bir çizgisel yük olarak ele alınıp genişlik boyunca toplandığında:

Δσz=∫0B2(q/B)rdrz3π[(x−r)2+z2]2=(1B)(2qπ)∫0Bz3rdr[(x−r)2+z2]2

İntegral temel fonksiyonlarla alınabilir; şekildeki açılarla yazıldığında

Δσz=q2π(2xBα−sin2δ)

burada α radyan cinsindendir ve

α=tan−1xz−tan−1x−Bz,δ=tan−1x−Bz

δ, A noktasından geçen düşeyden yüksek kenara çizilen doğruya kadar olan açıdır. İşareti önemlidir: yüksek kenar, şekildeki gibi A noktasının +x tarafında kaldığında negatiftir. Denklemdeki arktanjant ifadeleriyle işaret kendiliğinden belirlenir ve sonuç her x için geçerlidir — şeridin yanında, altında ya da ötesinde.

İntegral alındığında sin 2δ = 2z(x − B)/[(x − B)² + z²] bulunur; program ifadeyi bu biçimde hesaplar.

3Diyagram ve tabloΔσz/q değerlerinin 2x/B ve 2z/B ile değişimi.

0.00.10.20.30.40.5-3-2-10123452z/B = 0.52z/B = 12z/B = 22z/B = 42x / BΔσ/qyük
Doğrusal artan bir şerit yükün altında çeşitli derinliklerde Δσz/q değerinin 2x/B ile değişimi (denklemden). Gölgeli üçgen yükü göstermektedir.

Yüzeye yakın yerde gerilme yükün kendisini izler; derinde yayılır ve tepe değeri, yüksek kenardan yükün ağırlık merkezine doğru, sıfır kenardan genişliğin üçte ikisi kadar uzağa kayar.

Δσz/q değerinin 2x/B (satırlar) ve 2z/B (sütunlar) ile değişimi, denklemden
2x/B2z/B = 0.52z/B = 12z/B = 1.52z/B = 22z/B = 32z/B = 4
-20.00080.00530.01400.02490.04480.0567
-10.00410.02170.04470.06430.08540.0894
00.07490.12730.15280.15920.14690.1273
10.47970.40920.33410.27490.19790.1529
20.42200.35240.29520.25000.18720.1476
30.01520.06220.10100.12060.12590.1154
40.00190.01190.02850.04570.06910.0775

4Çözümlü örnekHer sayı modülün kendi kodu ile hesaplanmıştır.

q = 100 kN/m²2 mA (x = −1 m, z = 1.5 m)α = 29.7°δ = −63.4°
Çözümlü örnek: doğrusal artan şerit yük, B = 2 m, q = 100 kN/m² ve A noktası x = −1 m, z = 1.5 m konumunda.

Yüzeyden ölçüldüğünde açılar, yüksek kenara α₁ = tan⁻¹(1.5/3) = 26.57° ve sıfır kenara α₂ = tan⁻¹(1.5/1) = 56.31° olduğundan

α=α2−α1=29.74°,δ=−(90°−α2+α)=−63.43°

denklemin verdiği değerle aynıdır: tan⁻¹[(−1 − 2)/1.5] = −63.43°. Buna göre

Δσzq=12π[(−1)(0.5191)−sin(−126.87°)]=12π[−0.519+0.800]=0.0447
Δσz=(0.0447)(100)=4.47kN/m2

Yukarıdaki tablo (2x/B = −1, 2z/B = 1.5) aynı 0.0447 değerini vermektedir. Modül bu örnekle açılır. Bir şerit sağ kenarında da sıfır olabilir: bu durum, bu örnekteki şeridin ayna görüntüsüdür ve x sıfır kenardan yüksek kenara doğru ölçülerek aynı denklem kullanılır. Her biri kendi q değeri, genişliği, sol kenarı ve yönü ile tanımlanan diğer şeritler Şerit yük ekle ile tek tek girilir (en fazla sekiz); şeritler çakışamaz — ikisi bir kenarda birleşebilir — ve zemin elastik olduğundan gerilmeler toplanır.

5KaynaklarBaşvurulan kaynaklar.

  • Das, B.M. (2018). Principles of Geotechnical Engineering, 9th ed. Cengage Learning.

Teoriden kendi tasarımınıza

Kendi üçgen yükünüzün altındaki gerilmeyi dakikalar içinde bulun

  • Her iki yönde doğrusal olarak artan şeritlerin altındaki bir noktada düşey gerilme artışı
  • Eş gerilme eğrileri ve derinlik profili
  • Tek şerit ya da birden çok şerit
  • PDF olarak kaydedilen, derli toplu bir hesap raporu. Çevrimiçi: kurulum yok, donanım kilidi yok; telefonda, tablette ya da bilgisayarda

Zemin kütlesindeki gerilmeler hakkında daha fazlası