Modülün hesapladıkları
Yatay çizgisel yük modülü, zemin yüzeyi boyunca iten uzun bir çizgisel yükün (uzun bir duvar tabanındaki sürtünme, bir demiryolu hattındaki fren kuvveti veya bir kemerin itkisi gibi) altında, zemindeki bir noktada düşey gerilme artışını Δσz verir. Modül ayrıca düşeyden eğik bir yükü de ele alır: yükü düşey ve yatay bileşenlere ayırır, her birinin gerilmesini yarı sonsuz ortam için elastisite teorisiyle (Boussinesq’nun 1885 tekil yük çözümünden türeyen çizgisel yük çözümleri) hesaplar ve toplar. Birden çok yük eklenebilir; gerilmeler toplanır.
Düşeyle α açısı yapan, birim uzunluğa etkiyen q yükü ve yüke x yatay uzaklığında, z derinliğindeki bir nokta için:
Zemin, homojen, izotrop ve doğrusal elastik yarı sonsuz bir ortam olarak kabul edilmiştir; yük esnektir ve çizgi boyunca sonsuz uzunluktadır, dolayısıyla her en kesit düzlem şekil değiştirme durumundadır. Δσz, yalnızca yükün oluşturduğu artıştır; örtü yükünü içermez. Yatay bir yük, itildiği tarafta (x > 0) düşey gerilmeyi artırır, diğer tarafta azaltır.
Tanımlayabilecekleriniz
- Bir ile sekiz arası çizgisel yük girilebilir; her birinin kendi büyüklüğü q (sıfır ya da daha büyük, kN/m cinsinden), düşeyden eğim açısı α (−90° ile 90° arası; 90° tamamen yatay bir yüktür, 0° ise düşey bir yüktür) ve x doğrultusunda konumu xL vardır. Hiçbir iki yük aynı konumda bulunamaz.
- Zemin yüzeyinin altında, yatay konumu xA ve derinliği z ile tanımlanan bir A noktası.
- A noktasının altındaki gerilmenin çizildiği ve tablolandığı profil derinliği zmax.
Modül, A noktasındaki gerilmeyi ve iki kısmını, birden çok yük varsa her yükün gerilmesini ve A noktasının altında derinliğe göre gerilmeyi verir. Eş gerilme çizgilerini, renkli kontürleri, profili ve 3B görünümü çizer, işlemleri adım adım yazar ve PDF ya da Word raporu hazırlar.
Hangi yük için hangi modül
- Bir çizgi üzerinde düşey doğrultuda etkiyen yük: Düşey çizgisel yük. Bu modül de bu durumu kapsar (α = 0°), ancak bu durum için doğrudan çözüm o modülde verilir.
- Bir nokta üzerindeki tekil yük: Tekil yük.
- Bir genişliğe yayılan yük: Düşey şerit yük, Yatay şerit yük, Üçgen şerit yük ya da Dolgu yükü.
- Yüklü alanlar: Daire, herhangi bir nokta, Dikdörtgen ve Etki diyagramı; Westergaard yaklaşımıyla tabakalı zemin: Westergaard tekil yük ve Westergaard yüklü alanlar.
- Modül, zemindeki düşey gerilme artışını verir. Düşey bir çizgisel yükün bir duvara uyguladığı yanal basınç için Sürşarj yükleri kılavuzlarına bakın.
Başlamadan önce: nelere ihtiyaç var
Tasarımınızdan şunları hazır bulundurun:
| Ne | Notlar |
|---|---|
| q yükü Tasarım yüklemeniz | Çizginin birim uzunluğuna etkiyen kuvvet; kN/m (diğer birim sistemlerinde tf/m veya kip/ft). Sıfır ya da daha büyük. Yükün kendi doğrultusundaki büyüklüğüdür. |
| Eğim açısı α Yükün doğrultusu | Düşeyden ölçülen açı, −90° ile 90° arasında. Yatay bileşen +x yönündeyse pozitiftir. |
| xL konumu Yerleşiminiz | x ekseni boyunca, m (veya ft) cinsinden. Herhangi bir değer; örnekteki ilk yük 0 konumundadır. |
| A noktası Gerilmeyi istediğiniz yer | Aynı eksen üzerindeki yatay konum xA ve zemin yüzeyinin altındaki derinlik z (en az 0.001 m). |
| Profil derinliği zmax Ne kadar derine bakmak istediğiniz | En az 0.1 m. Profilin ve tablosunun uzunluğunu belirler. |
Yedi adımda hızlı başlangıç
- Modülü açın ve birimleri seçin
Yatay çizgisel yük modülünü Zemin kütlesinde gerilmeler ailesinden açın. Başlıkta SI · kN, SI · tf ya da US seçeneğini belirleyin; bunu istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
- İlk yükü girin
Çizgisel yükler bölümünde Çizgisel yük 1 satırına basın ve büyüklüğünü q, eğim açısını α ve konumunu xL değiştirin. Tamamen yatay bir yük için α = 90 girin.
- Başka yükler varsa ekleyin
Yeni çizgisel yük formunu doldurun ve + Çizgisel yük ekle düğmesine basın; yük tabloya eklenir. En fazla sekiz yük girilebilir; hiçbir ikisi aynı konumda olamaz.
- A noktasının yerleştirilmesi
A noktası bölümüne xA ve z değerlerini yazın ya da A noktasını Kesit veya Kontürler çiziminde sürükleyin.
- Profil derinliğinin belirlenmesi
Derinlik profili bölümüne zmax değerini yazın ya da çizim üzerindeki kesikli çizgiyi sürükleyin.
- Analiz et düğmesine basın
Model sekmesinin altındaki Analiz et düğmesine basın. Çubukta Analiz edildi yazar ve yükler kilitlenir; A noktası serbest kalır.
- Sonucu okuyun ve raporu alın
Sonuçlar sekmesi A noktasındaki Δσz değerini ve kısımlarını verir, Hesaplar sekmesi işlemleri adım adım yazar, Rapor sekmesi ise PDF ya da Word dosyası olarak kaydeder.
Ekran: dört görünüm, seçenek düğmeleri ve sürükleme
Düzen, her GeoTerva modülünde ortak olandır ve çalışma alanı kılavuzunda açıklanmıştır. Çizimin, üzerindeki düğmelerle seçilen dört görünümü vardır ve her görünüm girdilerinizi izler.
- Kesit, zeminin yük ya da yüklerin oklarla gösterildiği en kesitidir; A noktası x ve z uzaklıklarıyla ve profil derinliğindeki kesikli çizgiyle birlikte yer alır. Analiz et işleminden sonra Δσz eş gerilme çizgileri ile A noktasındaki değeri gösteren bir etiket eklenir; mavi çizgi A noktasından geçen çizgidir.
- Kontürler, aynı düzlemin logaritmik ölçekte renk bantlarıyla gösterilmesidir; sağda bir gösterge bulunur. En üst bandın üzerindeki değerler onun rengini, en alt bandın altındaki değerler ise en alt bandın rengini alır.
- Profil, A noktasının altında gerilmenin derinliğe göre değişimidir: toplam Δσz sürekli çizgiyle, düşey ve yatay kısımları kesikli çizgilerle gösterilir; A noktasındaki değerler işaretlenir. Analiz et işleminden sonra görünür.
- 3B, zeminin çizgisel yükle birlikte eğik bir görünümüdür; A noktasının koordinatlarını ve A noktasındaki, üzerinde gerilme gösterilen küçük bir elemanı içerir. Analiz et işleminden sonra Δσz değerini gösterir; bir not, negatif değerin elastik çözümde bir azalma (çekme) olduğunu belirtir.





Göster düğmeleri
Kesit görünümünde iki seçenek düğmesi vardır: Eş gerilme çizgileri ve Ölçüler. Kontürler görünümünde aynı iki düğme Göster etiketinin altında yer alır. Ölçüler başlangıçtan itibaren açıktır. Eş gerilme çizgileri Analiz et işlemine kadar soluk görünür; ardından Kesit görünümünde açılır, Kontürler görünümünde ise işaretleyene kadar kapalı kalır. Analiz et işleminden önce Kesit görünümünde “Gerilme ve eş gerilme çizgileri, Analiz et düğmesine basıldıktan sonra gösterilir”, Kontürler görünümünde ise “Gerilmenin renkli kontürleri, Analiz et düğmesine basıldıktan sonra gösterilir” yazar. Profil ve 3B görünümlerinde seçenek düğmesi yoktur.

Çizim üzerinde sürükleme
- Bir yük, Kesit, Kontürler ve 3B görünümlerinde, Analiz et işleminden önce, x doğrultusunda sürüklenir. Konumu xL 0.05 m adımlarla değişir. Yükü bir başkasının üzerine getirecek bir sürükleme son boş konumda durur ve “Bu konumda zaten başka bir çizgisel yük var — değer önceki hâlinde bırakıldı.” iletisi görüntülenir. Çizimde ne kadar uzağa sürükleyebileceğinize sınır yoktur; resim yeniden ölçeklenir.
- A noktası, Kesit ve Kontürler görünümlerinde, Analiz et işleminden önce ve sonra sürüklenir. xA ve z 0.05 m adımlarla değişir; sürükleme A noktasını 0.05 m derinliğin üzerine çıkarmaz. Analiz et işleminden sonra yeni konumdaki gerilme hemen hesaplanır.
- Kesit ve Kontürler görünümlerinin altındaki kesikli çizgi, profil derinliğini zmax belirler. zmax daha derinse Kesit görünümünde çizimin alt kenarında durur (örnekte yaklaşık 7 m derinlikte); Kontürler görünümü gerçek derinliği gösterir. 0.05 m adımlarla hareket eder (sürükleme onu 0.5 m derinliğin üzerine çıkaramaz) ve Analiz et işleminden sonra serbest kalır.
- Analiz et işleminden sonra yükler kilitlenir: tutamaçları yoktur. Girdileri düzenle kilitlerini açar ve sonuçları siler.
Yakınlaştır
Her görünümün sağ altında −, bir yüzde değeri ve + ile çizimin tamamını bölmeye sığdıran bir düğme bulunur. Fare tekerleği de yakınlaştırır.
Modelin bölüm bölüm girilmesi
Model sekmesinin dört bölümü vardır: Model verileri, Çizgisel yükler, A noktası ve Derinlik profili. Her bölüm başlığına tıklandığında açılır; alttaki İleri ve Geri düğmeleri bölümler arasında yol gösterir, Analiz et düğmesi ise bunların altında yer alır. Bir birim iki ya da üç kez gösteriliyorsa (örneğin m · ft), birimler sırasıyla SI · kN, SI · tf ve US sistemlerine aittir ve eşit olanlar birleştirilmiştir. Varsayılanlar SI sisteminde gösterilir; US sisteminde kutular dönüştürülmüş değerleri gösterir: örneğin 0.685218 kip/ft değeri 10 kN/m yüke, 16.4042 ft değeri ise 5 m uzunluğa karşılık gelir.
Model verileri
İlk bölüm model adını, Dosyaya kaydet…, Dosya aç…, listesiyle birlikte Hızlı kayıt… ile Yükle ve Sil düğmelerini ve Varsayılanlara dön düğmesini içerir. Çalışma alanı kılavuzunda açıklandığı gibi çalışır. Bu düğmeler Analiz et işleminden sonra da kullanılabilir.

Çizgisel yükler
Bölüm, bir tablonun üzerinde yer alan bir formdan oluşur. Yeni çizgisel yük formu bir yükün büyüklüğünü, eğim açısını ve konumunu alır; + Çizgisel yük ekle düğmesi yükü tablonun sonuna ekler, düğmenin yanındaki sayaç ise sekiz yükten kaçının bulunduğunu gösterir. Çizgisel yükler tablosu her yükü üç değeriyle listeler. Bir yükü formda değiştirmek için satırına basın (form bu durumda Düzenleniyor · Çizgisel yük 1 yazar, Tamam ve Çizgisel yükü sil düğmelerini sunar ve “Değişiklikler girildikçe uygulanır.” notunu gösterir); × bir yükü kaldırır. Tek yük kaldığında her iki silme düğmesi de soluk görünür. Yeni bir yük formu 10 kN/m, 20° ve −5 m değerleriyle başlar; örnekteki ilk yük 0 m konumundadır.

| Alan | Varsayılan | Girilecekler |
|---|---|---|
| Çizgisel yük (büyüklük) q kN/m · tf/m · kip/ft | 10 (form: 10) | Sıfır ya da daha büyük. Yükün kendi doğrultusundaki değeri; çizginin birim uzunluğuna düşer. |
| Düşeyden eğim açısı (90° = yatay) α ° | 20 (form: 20) | −90° ile 90° arasında. Yatay bileşen +x yönündeyse pozitiftir; 0° düşey, 90° tamamen yatay yüktür. |
| x boyunca konum xL m · ft | 0 (form: −5) | Herhangi bir değer. Hiçbir iki yük aynı konumda bulunamaz. |

İki yük aynı konumda bulunamaz. Bir yükün başka bir yükün konumuna eklenmesi “Bu konumda zaten bir çizgisel yük var. Yenisine başka bir konum verin.” iletisini, bir konumun dolu bir konuma değiştirilmesi ise “Bu konumda zaten başka bir çizgisel yük var — değer önceki hâlinde bırakıldı.” iletisini verir.
A noktası
Gerilmeyi istediğiniz nokta. Yatay konumu yüklerle aynı eksen üzerindedir ve +x yönünde pozitiftir; bir yüke uzaklığı xA − xL değeridir. Noktayı değerleri yazarak yerleştirin ya da Kesit veya Kontürler çiziminde sürükleyin.

| Alan | Varsayılan | Girilecekler |
|---|---|---|
| A noktasının yatay konumu xA m · ft | 5 | Herhangi bir değer; yüklerle aynı eksen üzerindedir, bir yüke uzaklığı xA − xL değeridir. |
| A noktasının derinliği z m · ft | 4 | En az 0.001 m. Gerilme yüzeyde değil, zemin içinde hesaplanır. |
Derinlik profili
Profil görünümü ve tablosu, A noktasının altında yüzeyden zmax derinliğine kadar uzanır. Tablo zmax derinliğine kadar (daha derinse z derinliğine kadar) iner ve A noktasının satırı işaretlenir; A noktası zmax değerine yakınsa çizim biraz daha derine uzanabilir.

| Alan | Varsayılan | Girilecekler |
|---|---|---|
| Profil derinliği zmax m · ft | 12 | En az 0.1 m. Profil ve tablosu, A noktasının altında yüzeyden zmax derinliğine kadar uzanır (daha derinse z derinliğine kadar). |
Eğim açısının ve noktanın bulunduğu tarafın seçimi
Sonucu iki karar belirler: her yükün doğrultusu ve A noktasının yükün hangi tarafında bulunduğu. İkisi de işaretlere dayanır.
| Girdi | Etki | Kural |
|---|---|---|
| α = 0° | Düşey yük | Yalnızca düşey bileşen etkir ve gerilme yüke göre simetriktir. Örnekteki yük, A noktasında Δσz = 0.2424 kPa verir. |
| α 0° ile 90° arasında | Yük +x yönüne eğiktir | Yatay kısım Δσz(H) , x > 0 için pozitiftir; dolayısıyla o tarafta düşey kısma eklenir, diğer tarafta ise düşey kısımdan çıkarılır. 45° için A noktasında Δσz = 0.3856 kPa bulunur. |
| α = 90° | Tamamen yatay yük | Düşey kısım sıfırdır. A noktasında Δσz = 0.3030 kPa olur; yükün hemen altında (x = 0) ise sıfırdır. |
| α negatif | Yük −x yönüne eğiktir | Yatay kısmın işareti değişir. −20° için A noktasında Δσz = 0.1241 kPa, −90° için ise -0.3030 kPa olur. |
Noktanın bulunduğu taraf da aynı şekilde önemlidir. Örnekteki yük için A noktasını aynı derinlikte x = 5 m konumundan x = −5 m konumuna taşımak, Δσz(H) değerini 0.1036 değerinden -0.1036 kPa değerine, Δσz değerini ise 0.3314 değerinden 0.1241 kPa değerine getirir; 0.2278 kPa olan düşey kısım her iki tarafta aynıdır.


Hangisi seçilmeli?
- Yükün doğrultusunu tasarımınızdan alın. +x yönüne iten bir yükün α değeri pozitiftir; x eksenini bu koşul sağlanacak biçimde yerleştirin.
- Sonuçta işareti kontrol edin. Negatif bir Δσz, elastik çözümde düşey gerilmede bir azalmadır. 3B görünüm bunu çizimin altında belirtir; Sonuçlar kartlarının altındaki not ise yatay bir yükün gerilmeyi hangi tarafta azalttığını belirtir.
- Aynı yerde α = 0 olan bir yük ile α = 90 olan bir yük girilemez, çünkü iki yük aynı konumda bulunamaz. Bunun yerine tek bir eğik yük kullanın; aynı gerilmeyi verir.
Analiz edin ve sonuçları okuyun
Analiz et düğmesine basın. Çubuk Analiz edildi — noktadaki gerilme hesaplandı durumuna geçer ve “Girdiler kilitlidir. Girdileri düzenle düğmesi sonuçları siler; birim sistemi ise değiştirilebilir. A noktası serbest kalır: çizim üzerinde sürükleyin ya da koordinatlarını değiştirin; o noktadaki gerilme anında hesaplanır.” iletisini gösterir. Model sekmesi ekranda kalır; sonuç için Sonuçlar sekmesini açın; çizimler çizgileri, kontürleri, profili ve elemanı gösterir.

| Kart | Simge | Örnek |
|---|---|---|
| A noktasında düşey gerilme artışı | Δσz | 0.3314 kPa |
| Düşey bileşenden (bileşenlerden) | Δσz(V) | 0.2278 kPa |
| Yatay bileşenden (bileşenlerden) | Δσz(H) | 0.1036 kPa |
| Düşey bileşen (yalnızca tek yük) | qV | 9.397 kN/m |
| Yatay bileşen (yalnızca tek yük) | qH | 3.420 kN/m |
Birden çok yükte kartlarda “Düşey bileşenlerden” ve “Yatay bileşenlerden” yazar ve her yük için k çizgisel yükünden kartı eklenir (en çok üç yük için; her yükün işlemleri Hesaplar sekmesindedir). Kartların altında Adım adım değerler her adımı listeler; A noktasının altında düşey gerilme artışı ise z, Δσz(V) , Δσz(H) ve Δσz değerlerini zmax derinliğine kadar on eşit derinlikte veren bir tablodur; A noktasının satırı işaretlenir.
Sayıların kullanımı
- Δσz, yüklerin oluşturduğu artıştır; kPa cinsindendir (diğer birim sistemlerinde t/m² veya ksf). Toplam için zeminde zaten bulunan gerilmeyi ona ekleyin.
- Yükler birim uzunluk başınadır: gerilme çizginin tamamı boyunca, her en kesitte aynıdır.
- Profil derinliği, A noktasındaki sonucu değiştirmez.
- Analiz et işleminden sonra birim sistemini değiştirmek, yeni bir çalıştırma gerektirmeden kartları yeniden ifade eder. Girdileri düzenle yüklerin kilidini açar ve sonuçları siler.
Uyarılar
Yeşil çubukta bir Uyarılar (0) düğmesi bulunur. Bu düğme “Uyarı yok — çözümün varsayımları bu girdiler için geçerlidir.” iletisini içeren bir pencere açar. Bu çözümün kendine ait bir uyarısı yoktur: gerilme negatif olduğunda da düğmede Uyarılar (0) yazar.
Hesaplar sekmesi, rapor ve Teori sekmesi
Hesaplar sekmesi Verilenler ve istenenler bölümüyle açılır, ardından işlemleri numaralı adımlar hâlinde yazar. Tek yükte beş adım vardır:
- Yükün bileşenleri — qV = q cos α ve qH = q sin α, sayılarınızla.
- Düşey bileşenden gelen gerilme — x/z, Δσz(V) / (qV/z) oranı ve Δσz(V) .
- Yatay bileşenden gelen gerilme — Δσz(H) için aynı işlemler.
- Toplam düşey gerilme artışı — Δσz = Δσz(V) + Δσz(H) .
- Derinliğe göre gerilme artışı — A noktasının altındaki tablo (A noktasının satırı işaretli) ve sonuç.
Birden çok yükte her yükün kendi adımı vardır (“k çizgisel yükünden gelen gerilme”; uzaklığı x = xA − xL); ardından bunları toplayan Süperpozisyon adımı ve derinlik adımı gelir.

Rapor
Rapor sekmesinde kapağı doldurun (proje, konum, işveren, rapor numarası, tarih, hazırlayan, unvan veya yeterlilik, kontrol eden ve isteğe bağlı notlar). Bilgiler bu tarayıcıda saklanır ve model dosyasıyla birlikte kaydedilir. PDF olarak kaydet ve Word indir (.docx) özet raporu üretir; düğmelerin altındaki önizleme raporun kendisidir.
Rapor altı bölümden oluşur: 1 Giriş ve kapsam, 2 Girdi verileri, 3 Hesap (3.1 Yükün bileşenleri, 3.2 ve 3.3 her bileşenin gerilmesi, 3.4 toplam ve 3.5 derinliğe göre gerilme), 4 Sonuçlar, 5 Özet ve 6 Kaynaklar. Kesit, profil ve 3B çizimlerini içerir ve kullanılan birimleri belirtir.

Teori sekmesi
Teori sekmesi dört bölümden oluşur: Kapsam ve kabuller, Düşey gerilme, Eğik çizgisel yük ve Kaynaklar. Her bölüm başlığına tıklandığında açılır ve içindeki şekiller denklemlerden hesaplanmıştır; üçüncü bölüm örneği adım adım çözer.
Çözümlü örnek: modülün kendi örneği
Modül bu örnekle açılır; böylece sayıları kendi ekranınızda izleyebilirsiniz.
| Kesit | Girdi | Değer |
|---|---|---|
| Çizgisel yükler | Çizgisel yük 1 | q = 10 kN/m; α = 20° (düşeyden); xL = 0 |
| A noktası | Konum ve derinlik | xA = 5 m; z = 4 m |
| Derinlik profili | Derinlik | zmax = 12 m |
Adım 1: bileşenler
qV = 10 × cos 20° = 9.397 kN/m ve qH = 10 × sin 20° = 3.420 kN/m.
Adım 2: her bileşenin gerilmesi
A noktasının yüke uzaklığı x = 5 − 0 = 5 m olduğundan x/z = 1.250 bulunur. Düşey kısım için Δσz(V) / (qV/z) = 2 / {π[(1.25)² + 1]²} = 0.09695, dolayısıyla Δσz(V) = 0.09695 × 9.397 / 4 = 0.2278 kPa. Yatay kısım için Δσz(H) / (qH/z) = 2 × 1.25 / {π[(1.25)² + 1]²} = 0.1212, dolayısıyla Δσz(H) = 0.1212 × 3.420 / 4 = 0.1036 kPa.
Adım 3: toplam
Bunlar Sonuçlar sekmesinin üç kartıdır. A noktasının altındaki diğer derinliklerde aynı toplam, profil tablosunu verir; örneğin 0.3314 kPa (4.000 m), 0.4526 kPa (6.000 m) ve 0.4168 kPa (12.00 m); A noktasının altındaki gerilme yaklaşık 0.47 kPa olan en büyük değerine 7 ile 8 m arasında ulaşır ve ardından azalır.
İki yük
Formun varsayılan değerleriyle (10 kN/m, 20°, −5 m konumunda) ikinci bir yük ekleyin. A noktasına uzaklığı 10 m olup 0.05434 kPa verir; birinci yükün 0.3314 kPa değeriyle toplam 0.3857 kPa olur (düşey kısımlar 0.2562 kPa, yatay kısımlar 0.1295 kPa). Kesit görünümü bu durumda iki yükü, her birini kendi renginde, birleşik eş gerilme çizgileriyle birlikte gösterir.

Diğer birim sistemleri
Varsayılan örnek SI · tf sisteminde Δσz = 0.03379 t/m² verir (yük 1.01972 tf/m), US sisteminde ise 0.006921 ksf verir (yük 0.685218 kip/ft): aynı problem, farklı birimlerde. Modülden bağımsız, elle yapılan üç kontrol:
- Düşey yük, A noktası yükün altında. q = 10 kN/m, α = 0, A noktası xA = 0 ve z = 4 m: Δσz = 2q/(πz) = 2 × 10 / (π × 4) = 1.592 kPa. Modül 1.592 kPa verir.
- US. q = 2 kip/ft, α = 0, A noktası yükün altında, 10 ft derinlikte: 2 × 2 / (π × 10) = 0.1273 ksf. Modül 0.1273 ksf verir.
- SI · tf. q = 5 tf/m, α = 90°, x = 3 m, z = 3 m: Δσz = 2 × 5 × 3 × 3² / [π (3² + 3²)²] = 270 / (π × 324) = 0.2653 t/m². Modül 0.2653 t/m² verir.
Her girdi yanıtı nasıl değiştirir
Her satır örnekte yalnızca bir şeyi değiştirir (10 kN/m büyüklüğünde, 20° eğimli ve xL = 0 konumunda tek yük; A noktası xA = 5 m ve z = 4 m) ve modülü yeniden çalıştırır. Sayılar modülün verdiği sayılardır; böylece herhangi bir satır yeniden üretilebilir. Δσz kPa cinsindendir; kısımlar her satırın altında verilmiştir.
| Değişiklik | Δσz (kPa) |
|---|---|
| Örnek: 10 kN/m, 20°, xL = 0; A noktası 5 m ve 4 m Referans Düşey kısım 0.2278 · yatay kısım 0.1036 kPa | 0.3314 |
| q = 20 kN/m Yük iki katına çıkınca gerilme de iki katına çıkar Düşey kısım 0.4555 · yatay kısım 0.2072 kPa | 0.6628 |
| α = 0° (düşey) Yalnızca düşey kısım Düşey kısım 0.2424 · yatay kısım 0 kPa | 0.2424 |
| α = 45° Yatay kısım artar, düşey kısım azalır Düşey kısım 0.1714 · yatay kısım 0.2142 kPa | 0.3856 |
| α = 90° (yatay) Yalnızca yatay kısım Düşey kısım 0 · yatay kısım 0.3030 kPa | 0.3030 |
| α = −20° Yatay kısmın işareti değişir ve çıkarılır Düşey kısım 0.2278 · yatay kısım -0.1036 kPa | 0.1241 |
| α = −90° A noktasından uzağa iten yatay yük: azalma Düşey kısım 0 · yatay kısım -0.3030 kPa | -0.3030 |
| A noktası xA = 10 m Yükten daha uzak: çok daha küçük Düşey kısım 0.02845 · yatay kısım 0.02589 kPa | 0.05434 |
| A noktası xA = 2 m Yüke daha yakın Düşey kısım 0.9572 · yatay kısım 0.1742 kPa | 1.131 |
| A noktası xA = 0 (yükün altında) Yatay kısım sıfırdır Düşey kısım 1.496 · yatay kısım 0 kPa | 1.496 |
| A noktası xA = −5 m (diğer taraf) Düşey kısım aynıdır; yatay kısım negatiftir Düşey kısım 0.2278 · yatay kısım -0.1036 kPa | 0.1241 |
| A noktası z = 2 m Daha sığ: bu uzaklıkta daha küçük Düşey kısım 0.05691 · yatay kısım 0.05178 kPa | 0.1087 |
| A noktası z = 8 m Daha derin: bu uzaklıkta daha büyük Düşey kısım 0.3867 · yatay kısım 0.08796 kPa | 0.4746 |
| Yük xL = 2 m konumuna taşındı A noktası yüke 3 m uzaklıkta: daha büyük Düşey kısım 0.6126 · yatay kısım 0.1672 kPa | 0.7798 |
| Yük xL = 5 m konumuna taşındı Yük A noktasının üzerinde: yatay kısım sıfırdır Düşey kısım 1.496 · yatay kısım 0 kPa | 1.496 |
| α = 90°, A noktası xA = −5 m Düşey gerilmede azalma Düşey kısım 0 · yatay kısım -0.3030 kPa | -0.3030 |
| 10 kN/m, 20°, xL = −5 m olan ikinci bir yük Gerilmeler toplanır Düşey kısım 0.2562 · yatay kısım 0.1295 kPa | 0.3857 |
| İki yük daha: (10 kN/m, 20°, −5 m) ve (5 kN/m, 0°, 8 m) Üç yükün gerilmeleri toplanır Düşey kısım 0.5822 · yatay kısım 0.1295 kPa | 0.7117 |
Örüntü, formüllerle uyumludur. Gerilme yükle orantılıdır; yük iki katına çıkarsa gerilme de iki katına çıkar. Varsayılan 20° değerinde yükün altında ve yakınında düşey kısım daha büyüktür, ancak denge α ve x/z oranına bağlıdır; yatay kısmın işareti x ile değişir. Yükten uzakta her ikisi de azalır. Yatay bir yükün diğer tarafındaki bir nokta ya da noktadan uzağa iten bir yük azalma verir. Noktayı daha derine taşımak gerilmeyi her zaman artırmaz: bu uzaklıkta A noktasının altındaki gerilme derinlikle birlikte yaklaşık 7 ile 8 m derinliğe kadar artar ve ardından azalır.
İletiler: modülün ne zaman durduğu ve nelere dikkat çektiği
Modül, hesap yapmadan önce gereksinim duyduğu değerleri denetler. Bunlardan biri kullanılamıyorsa durur ve hiçbir hesap yapılmaz.
- Analiz et düğmesine basıldığında Analiz yapılamıyor — 1 girdi hatası (veya 2 girdi hatası …) başlıklı bir pencere her iletiyi numaralandırarak listeler.
- Sınırlar, seçilen birim sisteminin birimlerinde gösterilir.

| Ne zaman | İleti ve yapılacaklar |
|---|---|
| Durur. Bir büyüklük boş | “Çizgisel yük 1 (büyüklük) (q1) girilmedi.” q değerini girin ya da yükü kaldırın. |
| Durur. Bir büyüklük negatif | “Çizgisel yük 1 (büyüklük) (q1) en az 0 kN/m olmalıdır.” Sıfır ya da daha büyük bir değer girin; ters yöne etkiyen bir yük için bunun yerine negatif bir α verin. |
| Durur. Bir eğim açısı −90° ile 90° aralığının dışında | “Çizgisel yük 1 için düşeyden eğim açısı (90° = yatay) (α1) en çok 90° olmalıdır.” ya da “… en az -90° olmalıdır.” Bu aralıkta bir açı girin. |
| Durur. Bir konum boş | “Çizgisel yük 1 konumu (x1) girilmedi.” |
| Durur. Noktanın konumu ya da derinliği yok | “A noktasının yatay konumu (xA) girilmedi.” ya da “A noktasının derinliği (z) girilmedi.” |
| Durur. Noktanın derinliği 0.001 m değerinin altında | “A noktasının derinliği (z) en az 0.001 m olmalıdır.” Zeminin içinde bir derinlik girin. |
| Durur. Profil derinliği 0.1 m değerinin altında | “Profil derinliği (zmax) en az 0.1 m olmalıdır.” |
Birden fazla değer hatalıysa pencere bunları birlikte listeler; örneğin “2 girdi hatası”: negatif bir yük ve 100° eğim açısı. Simgeden sonraki sayı yükün numarasıdır: q1, α1 ve x1, Çizgisel yük 1 için geçerlidir.
Modeli kurarken notlar
- Aynı konumda iki yük. Yük eklerken “Bu konumda zaten bir çizgisel yük var. Yenisine başka bir konum verin.”, bir konumu değiştirirken ya da dolu bir konuma sürüklerken ise “Bu konumda zaten başka bir çizgisel yük var — değer önceki hâlinde bırakıldı.” yazan kısa bir ileti görüntülenir.
- Sonuçlar silindi. Girdileri düzenle işleminden sonra “Sonuçlar silindi — girdiler düzenlenebilir.” yazan kısa bir ileti görüntülenir.
İyi uygulama ve sık yapılan hatalar
- Üst üste iki yük yerine tek bir eğik yük kullanın. İki yük aynı konumda bulunamaz ve α eğimli, q büyüklüğündeki tek bir yük, iki bileşeninin gerilmesini tam olarak verir.
- α ve x işaretlerine dikkat edin. Yatay kısım, yükün itildiği tarafta eklenir, diğer tarafta çıkarılır; negatif bir Δσz bir hata değil, azalmadır.
- Δσz değerini bir artış olarak okuyun. Yalnızca yüklerin oluşturduğu değerdir; zeminde zaten bulunan gerilmeyi ekleyin.
- Yükler sonsuz uzunlukta çizgilerdir. Gerilme her en kesitte aynıdır; sınırlı uzunluktaki bir yük için tekil yük, şerit ya da alan modülünü kullanın.
- Zemin tek bir elastik yarı sonsuz ortamdır. Tabakalı zemin için Westergaard modüllerini kullanın.
- zmax değerini yeterince derin seçin; böylece A noktasının altındaki gerilmenin nerede en büyük değere ulaştığı ve azaldığı görülür; bu değer A noktasındaki sonucu değiştirmez.
- Sistemi değiştirdikten sonra birimleri kontrol edin: değerleri kutuların yanında gösterilen birimlerde yazın.
- Kayıt tutun. Rapor bir analizin kaydıdır; modeli saklamak için Hızlı kayıt… ya da Dosyaya kaydet… düğmesini kullanın. Sayfa değerlerinizi hatırlar, ancak analiz edilmiş durumu hatırlamaz.
Sık sorulan sorular
Yatay çizgisel yük altındaki gerilme nasıl hesaplanır?
Yarı sonsuz ortam için elastisite teorisiyle: Δσz = 2q x z² / [π(x² + z²)²]; burada x, yükten noktaya yatay uzaklık, z ise noktanın derinliğidir. Yükün itildiği tarafta pozitif, diğer tarafta negatiftir. Örnekte 10 kN/m büyüklüğündeki yatay bir yük 0.3030 kPa verir (x = 5 m, z = 4 m noktasında).
Eğik yükü nasıl ele alır?
Yükü qV = q cos α ve qH = q sin α bileşenlerine ayırır, her birinin gerilmesini hesaplar ve toplar. 10 kN/m büyüklüğünde, 20° eğimli yük için kısımlar 0.2278 ve 0.1036 kPa, örnek noktadaki toplam ise 0.3314 kPa olur.
Eğim açısına hangi işareti vermeliyim?
Yatay bileşen +x yönündeyse pozitif, −x yönündeyse negatiftir. Eğim açısı −90° ile 90° arasında değişir; 90° tamamen yatay, 0° ise düşey bir yüktür.
Gerilme noktamda neden negatif?
Nokta, yatay bileşenin uzaklaştığı taraftadır; bu nedenle elastik çözümde oradaki düşey gerilme azalır. 3B görünüm bunu çizimin altında belirtir; Sonuçlar kartlarının altındaki not ise yatay bir yükün gerilmeyi hangi tarafta azalttığını belirtir.
Kaç yük ekleyebilirim?
Sekize kadar; her birinin kendi büyüklüğü, eğim açısı ve konumu vardır. Hiçbir iki yük aynı konumda bulunamaz ve hepsinin gerilmeleri toplanır.
Yükleri ve noktayı sürükleyebilir miyim?
Evet. Yükler, Analiz et işleminden önce Kesit, Kontürler ve 3B görünümlerinde x doğrultusunda sürüklenir; A noktası Kesit ve Kontürler görünümlerinde Analiz et işleminden önce ve sonra sürüklenir ve yeni konumdaki gerilme hemen hesaplanır; Kesit ve Kontürler görünümlerindeki kesikli çizgi profil derinliğini belirler. Her şey 0.05 m adımlarla hareket eder. Analiz et işleminden sonra yükler, Girdileri düzenle düğmesine basana kadar kilitlidir.
Profil derinliği sonucu değiştirir mi?
Hayır. Profilin ve tablosunun ne kadar derine gideceğini belirler; A noktasındaki sonuç aynı kalır.
Modül hangi değerleri kabul eder?
Sıfır ya da daha büyük bir büyüklük, −90° ile 90° arasında bir eğim açısı, herhangi bir konum, en az 0.001 m olan bir nokta derinliği ve en az 0.1 m olan bir profil derinliği. Bunların dışındaki her değer, değeri adıyla belirten bir iletiyle analizi durdurur.
Hangi birimleri kullanır ve sonucun birimleri nelerdir?
SI · kN, SI · tf ya da US; başlıktan her zaman, Analiz et işleminden sonra bile değiştirilebilir. Yük kN/m, tf/m veya kip/ft, gerilme kPa, t/m² ya da ksf, uzunluklar ise m veya ft cinsindendir. Örnek 0.3314 kPa, 0.03379 t/m² ya da 0.006921 ksf verir.
Kontürler ve eş gerilme çizgileri neyi gösterir?
Noktadan geçen düşey düzlemde aynı Δσz alanı: Kesit görünümünde sabit düzeylerdeki çizgiler olarak (A noktasındaki değerden geçen mavi çizgiyle), Kontürler görünümünde ise logaritmik ölçekte renk bantları olarak. Çizgiler, Eş gerilme çizgileri düğmesiyle renklerin üzerine bindirilebilir.
Rapor neleri içerir?
Proje bilgilerinizi ve sonucu içeren bir kapak, ardından altı bölüm: giriş ve kapsam, girdi verileri, adım adım hesap, sonuçlar, özet ve kaynaklar; kesit, profil ve 3B çizimleri de yer alır.
Modül girdilerimi hatırlar mı?
Evet, yükler, nokta ve profil derinliği tarayıcıda saklanır ve sayfa bunlarla yeniden açılır. Analiz edilmiş durum saklanmaz: Analiz et düğmesine yeniden basın. Varsayılanlara dön örneği geri getirir; Dosyaya kaydet ve Hızlı kayıt kopyaları saklar.