Modülün hesapladıkları
Elastik oturma — kohezyonlu zemin, yük uygulandıktan hemen sonra, sabit hacimde drenajsız şekil değiştiren kil ve silt tabakalarından oluşan bir profil üzerindeki esnek bir temelin ani oturmasını verir. Zemin elastik bir cisim olarak ele alınır: her tabakanın drenajsız elastisite modülü Eu ve Poisson oranı ν = 0.5 olup düşey birim şekil değiştirme, Steinbrenner etki faktörleriyle tabaka tabaka, dilim dilim toplanır.
qnet, temelin kendi seviyesinde zemine eklediği gerilmedir; α ve B′ temelin merkezini ya da köşesini seçer; Is ise uzunluk/genişlik oranına ve derinliğe bağlı Steinbrenner şekil faktörüdür. Oturma, temel seviyesinden hesap derinliği zlim değerine kadar toplanır.
Tanımlayabilecekleriniz
- Zemin yüzeyinden aşağıya her tabakanın adı, birim hacim ağırlıkları ve drenajsız elastisite modülü Eu ile tanımlandığı kohezyonlu tabakalardan oluşan katmanlı bir profil.
- Genişliği, boyu ve brüt gerilmesi ile, yüklemeden önce kazılı ya da kazısız dikdörtgen (radye) veya şerit temel.
- Zemin altındaki bir derinlikte yeraltı suyu; kazıyla kaldırılan efektif örtü yükünü belirler.
- Hesap derinliği: gerilme artışının gerilmenin p oranına düştüğü etki derinliği ya da profil tabanı (altında rijit bir taban).
Modül; esnek temelin merkezindeki ve köşesindeki (şeritte kenardaki) oturmayı ve rijit temelin oturmasını, her tabakanın payını, gerilmesi ve birim şekil değiştirmesiyle her dilimi, herhangi bir dilimin hesap adımlarını ve bir PDF ya da Word raporunu verir. Gerilmeler, birim şekil değiştirme ve oturma kesit üzerinde renk bantları olarak çizilir.
Hangi amaç için hangi modül
- Kil iki kez oturur: hemen, drenajsız olarak (bu modül) ve daha sonra, su çıkarken konsolidasyonla. Kil tabakalarının konsolidasyonu ve oturma–zaman eğrisi için Konsolidasyon oturması modülünü kullanın.
- Yük uygulanırken drenajlı oturan kum ve çakıl tabakaları için Elastik oturma — granüler zemin modülünü kullanın.
- Ani oturma ile konsolidasyon oturmasının toplandığı, her iki türden tabakası olan tek bir profil için 2B oturma modülünü kullanın.
- Yalnızca bir temel altındaki gerilme artışına ihtiyacınız varsa Zemin kütlesinde gerilmeler modülleri onu herhangi bir noktada verir. Aynı temelin taşıma gücü Taşıma gücü ailesine aittir.
Başlamadan önce: nelere ihtiyaç var
Zemin etüdünüzden ve tasarımınızdan şu bilgileri hazır bulundurun:
| Ne | Notlar |
|---|---|
| Zemin profili | Zemin yüzeyinden itibaren tabaka derinlikleri; her tabaka için yeraltı su seviyesinin üzerinde birim hacim ağırlık γ, altında γsat. Her tabaka kohezyonludur: seçilecek bir tür yoktur. |
| Her tabakanın drenajsız elastisite modülü Eu | MPa cinsinden (ya da seçtiğiniz sistemin biriminde). Oturma Eu ile ters orantılıdır; bu nedenle en çok dikkat edilmesi gereken sayı budur. Rijitlik derinlikle artıyorsa kalın bir tabakayı birkaç tabakaya bölün. Temel seviyesinin altındaki tabakalar için girin. |
| Yeraltı suyu derinliği zw | Zemin yüzeyinin altında. Kazının kaldırdığı efektif örtü yükü aracılığıyla önem taşır. |
| Temel | Genişlik B, boy L (ya da şerit) ve temel seviyesindeki brüt gerilme qgross. |
| Kazı | Zeminin temel yüklenmeden önce kazılıp kazılmadığı ve ne kadar derin kazılacağı. Temel seviyesi kazının tabanıdır. |
| Derinlik kuralı | p oranıyla etki derinliği (10 % başlangıç değeridir) ya da hemen altında rijit bir tabaka varsa profil tabanı. |
Yedi adımda hızlı başlangıç
- Modülü açın ve birimleri seçin
Oturma ailesinden Elastik oturma — kohezyonlu zemin modülünü açın. Başlıkta SI · kN, SI · tf ya da US seçeneğini ve yerdeğiştirmelerin işaret kabulünü seçin (İşaret: oturma + başlangıç seçimidir). İkisini de istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
- Zemin profilinin tanımlanması
Zemin profili bölümünde her tabakanın taban derinliğini, adını ve birim hacim ağırlıklarını girin. Daha fazla tabaka için + Tabaka ekle, bir tabakayı silmek için × düğmesine basın.
- Elastik parametreleri girin
Elastik parametreler bölümüne her tabakanın drenajsız elastisite modülü Eu değerini yazın. ν değeri 0.50 olarak sabittir.
- Yeraltı su seviyesinin ve kazının tanımlanması
Yeraltı suyu bölümüne yeraltı suyu derinliğini girin. Kazı bölümünde Evet seçip derinliği girin ya da Hayır seçin.
- Temeli tanımlayın
Temel bölümünde Dikdörtgen / radye ya da Şerit seçeneğini seçin; genişliği, boyu (yalnızca dikdörtgende) ve brüt gerilmeyi girin. Net gerilme altta gösterilir.
- Ne kadar derine hesap yapılacağını seçin
Analiz ayarları bölümünde p = 10 % ile Etki derinliği (Δσ = p · q) seçeneğini koruyun ya da Profil tabanı seçeneğini seçin.
- Analiz et düğmesine basın
Model sekmesinin altındaki Analiz et düğmesine basın. Girdiler kilitlenir ve çizim kesitin oturmasını gösterir. Sayılar Sonuçlar sekmesindedir; Hesaplar ve Rapor sekmeleri bunu izler.
Ekran: kesitin üç görünümü
Düzen, çalışma alanı kılavuzunda anlatılan ve her GeoTerva modülünün paylaştığı düzendir. Bu modülün çizimin üstünden seçilen, temelin merkezinden geçen kesitin üç görünümü ve sağda beş sekmesi vardır: Model, Sonuçlar, Hesaplar, Rapor ve Teori.

- Kesit zemin profilidir: adlarıyla tabakalar, yeraltı su seviyesi, kazı, gerilmesiyle temel, derinlik ölçeği, hesap dilimleri ve hesap derinliği zlim. Siz yazarken girdileri izler.
- Kontürler bir büyüklüğü kesit üzerinde lejantlı renk bantları olarak boyar: Δσz (net gerilmeden kaynaklanan gerilme artışı), E (tabakaların modülü), εz (düşey birim şekil değiştirme) ya da S (o derinlikteki bir noktanın oturması, yani noktayla hesap derinliği arasındaki zeminin sıkışması).
- Oturma renk bantları olarak Oturma S ya da Birim şekil değiştirme εz değerini, temel seviyesinin abartılı oturma çanağını ve merkez eksendeki her dilim için bir çubuğu gösterir. Analiz et işleminden sonra modül bu görünümde açılır.




Göster düğmeleri
Her görünümde çizimin parçalarını açıp kapatan düğmelerden oluşan bir Göster çubuğu vardır. Yalnızca çizimi değiştirirler, hesabı hiçbir zaman değiştirmezler ve Analiz et işleminden önce de sonra da kullanılabilirler.
- Kesit: Dilimler, Ölçüler, Tabaka etiketleri.
- Kontürler: Temel ve Tabaka etiketleri ile Alan düğmeleri Δσz, E, εz, S.
- Oturma: Oturma çanağı, Etiketler ve Dilim çubukları ile Alan düğmeleri Birim şekil değiştirme εz ve Oturma S.



Modelin bölüm bölüm girilmesi
Model sekmesinin yedi bölümü vardır. Model verileri tek başına durur ve açık kalabilir; diğer altısı birer birer ilerlenerek geçilir: biri açıldığında öncekini kapatır ve her birinin altındaki İleri ve Geri düğmeleri ilerletir. Analiz et son bölümün altında bekler. Kutular seçtiğiniz sistemin birimini gösterir (m · ft, kPa · ksf vb.); modelin kendisi SI biriminde saklanır. Birim sistemini değiştirdiğinizde bir kutu öncekinden daha fazla hane gösterebilir; çünkü saklanan değerin dönüştürülmüş halini gösterir.
Model verileri
Modeli kaydedin, başka birini açın ya da baştan başlayın. Model adı modelin etiketidir. Dosyaya kaydet… bir .gtrv dosyası yazar (bir dosya penceresi açılır ya da dosya indirilenler klasörüne gider). Dosya aç… bir dosyayı okur. Hızlı kayıt… bir ad sorar ve bu sürümü tarayıcıda o ad altındaki listede saklar; onu seçip Yükle düğmesine basın ya da Sil düğmesiyle silin. Varsayılanlara dön örneğe geri döner.
Yaptığınız her değişiklik bu tarayıcıda otomatik olarak saklanır; böylece sayfa, analiz edilmişse sonuçlarla birlikte, en son üzerinde çalıştığınız modelle açılır: düğmelerin altındaki bir satır bunu belirtir. Birimler ve işaret kabulü de hatırlanır.



Zemin profili
Zemin yüzeyinden aşağıya her tabaka için bir satır: Üst (salt okunur, üstteki tabakanın tabanı; ilki için 0), Alt (tabakanın taban derinliği), Ad, yeraltı su seviyesinin üzerindeki birim hacim ağırlık γ ve altındaki doygun birim hacim ağırlık γsat. Alt değerini değiştirmek sonraki tabakanın Üst değerini taşır; bu nedenle profilde boşluk ya da çakışma olamaz. Kendi Üst değerinin altında olmayan bir Alt değeri yok sayılır ve kutu önceki değerine döner.

| Alan (birim) | Başlangıç değerleri |
|---|---|
| Alt (m · ft) | 1.00 · 5.00 · 12.00 · 25.00 |
| Ad | Dolgu, killi (CL) · Kil-1 (CL, katı) · Kil-2 (CH, orta katı) · Kil-3 (CL, çok katı) |
| γ (kN/m³) | 18.0 · 19.0 · 18.5 · 19.5 |
| γsat (kN/m³) | 19.0 · 19.5 · 19.0 · 20.0 |
- + Tabaka ekle son tabakanın altına 2 m kalınlığında, “Tabaka” ve numarası adıyla, γ = 19.0 ve γsat = 20.0 kN/m³ ve Eu = 25 MPa değerleriyle bir tabaka ekler. Gerekenleri değiştirin.
- × bir tabakayı siler ve altındaki tabakalar yukarı kayar; kalan son tabaka silinemez.
- Etki derinliği kuralında profil hesap derinliğinden kısaysa son tabaka hesap derinliğine kadar devam eder (aşağıdaki Analiz ayarlarına bakın).
Elastik parametreler
Sıkışan her tabakanın drenajsız elastisite modülü E (SI · kN biriminde MPa; aksi halde seçilen sistemin birimi) ve Poisson oranı ν (sabit ve salt okunur, 0.50). Temel seviyesinin üzerinde kalan bir tabakanın kutusu yoktur: tablo, onun kazıyla kaldırıldığını ve yalnızca birim hacim ağırlığının kullanıldığını belirtir. Hesap derinliğinin altındaki bir tabaka için sıkışmadığı belirtilir. Örnekte dolgunun birinci nedenle, Kil-3 tabakasının ikinci nedenle kutusu yoktur. Başlığın yanındaki ? E ve ν seçimine ilişkin bir yardım penceresi açar.

| Alan (birim) | Başlangıç değerleri |
|---|---|
| E (MPa) | Kil-1 25.0 · Kil-2 15.0 (örnekte dolgu ve Kil-3 için değer girilmez; saklanan modelde modülleri 8 ve 45 MPa olarak tutulur) |
| ν | Her tabaka için 0.50 |
Yeraltı suyu
Tek bir sayı, zw: yeraltı su seviyesinin zemin yüzeyinden itibaren derinliği. Modül bunu kazıyla kaldırılan efektif örtü yükü için kullanır; kazı yeraltı su seviyesini değiştirmez. Negatif bir derinlik 0 olarak alınır (yeraltı su seviyesi yüzeyde); boş bir kutu önceki değeri korur.

| Alan (birim) | Başlangıç değeri |
|---|---|
| zw (m · ft) | 2.50 |
Kazı
Hayır ya da Evet. Evet durumunda kazının Dexc derinliğini girersiniz; bu aynı zamanda temel seviyesidir: temel yükü tabanında etkir ve üstündeki zemin kaldırılır (üstünde biten bir tabaka hesaba girmez; onun kestiği tabaka temel seviyesinden aşağıya kullanılır). Kazı, tabanındaki efektif örtü yükünü kaldırır; böylece net gerilme brüt gerilmeden küçüktür. Hayır durumunda gerilme zemin yüzeyinde etkir.

| Alan (birim) | Başlangıç değeri |
|---|---|
| Yüklemeden önce kazı | Evet |
| Dexc (m · ft) | 1.50 |
Temel
Dikdörtgen / radye ya da Şerit: temel seviyesinde düzgün gerilmeli esnek temel. Şeritte boy kutusu yoktur. Girdileri üç gösterge izler: Temel seviyesi, kaldırılan örtü yükü qremoved ve net gerilme qnet = qgross − qremoved. Oturma net gerilmeyi izler.

| Alan (birim) | Başlangıç değeri |
|---|---|
| Şekil | Dikdörtgen / radye |
| B, genişlik (m · ft) | 4.00 |
| L, boy (m · ft) | 6.00 (yalnızca dikdörtgen) |
| qgross, brüt gerilme (kPa · t/m² · ksf) | 180 |
Analiz ayarları
Sıkışabilir bölgenin nerede bittiği ve dilim kalınlığı. Başlığın yanındaki ? etki derinliğini bir kroki ile açıklayan bir pencere açar. Etki derinliği (Δσ = p · q), merkez altındaki gerilme artışının q değerinin p oranına düştüğü zlim derinliğine kadar oturmayı toplar; Profil tabanı ise hemen altında rijit bir taban bulunan durumdaki gibi oturmayı son tabakaya kadar toplar. Üç gösterge Hesap derinliği zlim değerini, temel seviyesinin altındaki derinliği ve zemin profilinin bittiği yeri verir; bunların altındaki bir not hangi durumun geçerli olduğunu belirtir.

| Alan (birim) | Başlangıç değeri |
|---|---|
| Derinlik kuralı | Etki derinliği |
| p (%) | 10 (5 ile 50 arası; bu aralığın dışında yazılan değer aralığa geri getirilir) |
| Δz (m · ft) | 0.50 (0.05 ile 2 arası) |
Δz dilim kalınlığı yalnızca tabakaların tablolar ve renk bantları için ne kadar ince bölüneceğini belirler. Her tabaka, Δz değerinden kalın olmayan en az sayıda eşit dilime bölünür; bir tabakanın oturması bu değere bağlı değildir (Δz = 0.25 ve 1.0 m değerlerinin her ikisi de 24.1 mm sonucunu verir; bu, başlangıçtaki 0.5 m ile elde edilen sonuçla aynıdır).
Aralığa geri getirilen değerler
Bazı kutular, girilen değeri reddetmek yerine kendi aralığı içinde tutar: 5 altındaki ya da 50 üzerindeki p değeri sırasıyla 5 veya 50 olur; 2 üzerindeki Δz değeri 2 olur; 0.1 altındaki bir genişlik ya da uzunluk 0.10 olur; negatif bir basınç 0 olur; negatif bir su derinliği 0.00 olur. Boş bırakılan kutu önceki değerini geri alır. Analiz edilmiş bir modelin girdileri Girdileri düzenle düğmesine basılana kadar kilitlidir.
Seçeneklerin belirlenmesi
Etki derinliği ya da profil tabanı
Bir temelin altındaki gerilme artışı derinlikle azalır ancak hiçbir zaman sıfıra ulaşmaz; bu nedenle toplamın bir alt sınırı bulunmalıdır.
- Etki derinliği (başlangıç kuralı), merkez altında Δσz değerinin q değerinin p oranına düştüğü derinlikte durur. Daha küçük bir p daha derine iner ve toplama biraz daha katkı ekler. Zemin profili bu derinlikten kısaysa son tabakanın aynı özelliklerle bu derinliğe kadar devam ettiği kabul edilir; uzunsa aşağıdaki zemin sıkışmaz.
- Profil tabanı, oturmayı son tabakanın tabanına kadar toplar. Profilin hemen altında rijit bir tabaka (kaya, çok sıkı çakıl) bulunduğunda kullanılır: o derinlikte kalan gerilme artışı ne olursa olsun oturma orada durur. Göstergelerin altındaki not bu payı verir; örnekte q değerinin 2 % kadarıdır.

Dikdörtgen ya da şerit
Uzun bir temel (duvar temeli, uzun bir radye) için Şerit seçeneğini seçin: uzunluk kutusu kaybolur ve modül katsayıların düzlem sınır durumunu kullanır. Gerilme soğanı daha derine indiğinden etki derinliği daha büyüktür: örnekte şerit temel için zlim = 26.86 m bulunur (11.69 m değerine karşılık) ve profil (25 m) tabanının altında son tabakanın özellikleriyle devam ettirilir. Sonuç kartında bu durumda Köşe yerine Kenar yazar.
Kazı var mı, yok mu
Kazı, temel seviyesini düşürür ve zemin ağırlığını kaldırır: Hayır seçildiğinde qgross değerinin tamamı zemini yükler (örnekte 180 kPa; buna karşılık net basınç 152.5 kPa) ve oturma 29.8 mm bulunur; kazılı durumda ise 24.1 mm. Temel gerçekten bir kazının tabanında yer alıyorsa Evet seçeneğini kullanın.
Merkez, köşe ve rijit temel
Esnek bir temel en çok merkezde, en az köşede oturur. Modül her ikisini ve aralarındaki farkı verir. Rijit bir temelin oturması, esnek temelin merkez oturmasının 0.93 katı olarak alınır. Temelinizin rijitliğine uyan değeri esas alın ya da köşe ve merkez değerlerini sınır değerler olarak yorumlayın.
Analiz edin ve sonuçları okuyun
Analiz et düğmesine basın. Durum çubuğu kısa süre içinde dört adımı (net basınç, hesap derinliği, Steinbrenner katsayıları, tabaka oturmaları) sırayla sayar ve ardından Analiz edildi — 2 tabaka, 21 dilim, 11.69 m derinliğe kadar ifadesini gösterir; bunu “Girdiler kilitlidir. Girdileri düzenle sonuçları siler; birim sistemi yine de değiştirilebilir.” iletisi izler. “Analiz edildi — kesitin oturması; ayrıca Kontürler ve Sonuçlar sekmesine bakın.” iletisi kısa süre görünür. Modül Model sekmesinde kalır, çizimi Oturma görünümüne geçirir ve sayılar Sonuçlar sekmesinde yer alır. Çalıştırmada bir uyarı varsa Uyarılar penceresi kendiliğinden açılır (bkz. İletiler).

Kartlar ve tabaka tablosu
| Kart | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Merkez — esnek temel | Esnek temelin merkezi altındaki oturma. | 24.1 mm |
| Köşe — esnek temel (şerit temelde Kenar) | Köşedeki oturma; altında fark (merkez − köşe) verilir. | 9.5 mm; fark 14.7 |
| Rijit temel | Esnek temelin merkez oturmasının 0.93 katı. | 22.4 mm |
Kartların altındaki bir satır, qgross, qremoved, qnet değerlerini, temel seviyesini ve hesap derinliğini kullanılan kuralla birlikte verir. Tabloda sıkışan her tabaka yer alır: türü, sıkışan kalınlığı H (temel seviyesinden ya da tabakanın üstünden tabanına veya zlim derinliğine kadar), E, ν, merkezdeki ve köşedeki oturma ve toplam içindeki payı. Adın altındaki bir not, bir tabakanın bir kısmının kazıyla kaldırıldığını (Kil-1: “kazıyla 0.50 m kaldırıldı”), yalnızca zlim derinliğine kadar sıkıştığını (Kil-2) ya da profilin devam ettirildiğini (“… ile … arasında devam ettirildi (kabul)”) belirtir.
Örnekte merkezde Kil-1 tabakası 9.5 mm (39 %), Kil-2 tabakası 14.7 mm (61 %) oturma verir.
Dilim dilim

İkinci tablo her dilimi verir: orta derinliği z, tabakası, Δσz, εz (% olarak) ve merkez oturması ΔS. Tüm sütunlar kalınlığı, E, ν ve köşe oturmasını ekler. O dilimin hesabını Hesaplar sekmesinde görmek için bir satıra tıklayın.
Birimler ve işaret
Analiz et işleminden sonra birim sisteminin ya da işaret kabulünün değiştirilmesi, yeni bir çalıştırma gerektirmeden kartları, tabloları, çizimleri ve raporu yeniden düzenler. İşaret: oturma − seçildiğinde her yerdeğiştirme ters işaretle yazılır (düşey yerdeğiştirme yukarı doğru pozitiftir); birim şekil değiştirmelerde ve gerilmelerde basınç pozitif kalır. US sisteminde başlangıç örneği merkezde +0.95 in, köşede 0.37 in ve rijit temel için 0.88 in verir; bunlar 24.1, 9.5 ve 22.4 mm değerleriyle aynıdır.


Hesaplar sekmesi, rapor ve Teori sekmesi
Hesaplar sekmesi, hesabı her seferinde bir dilim için ayrıntılı olarak yazar. Dilimi Dilim listesinden seçin (ya da Sonuçlar sekmesinde bir satıra tıklayın). Her biri kendi denklemlerini ve sizin sayılarınızı içeren beş adım vardır; 1, 2, 3 ve 5 numaralı adımlar açıktır, 4 numaralı adım siz açana kadar kapalıdır:
- Temel seviyesinde net basınç: qremoved = σ′v0(Dexc) ve qnet = qgross − qremoved (örnekte 27.50 ve 152.50 kPa).
- Dilim: derinlikleri, Eu değeri ve ν = 0.50 (“hacim değişimi yok”) ile temel seviyesinin altındaki derinlikleri z′top ve z′bottom.
- Dilimin merkez altındaki oturması: dilimin üstü ve altı için B′, m′ ve n′, A0, A1, A2 terimleri, F1 ve F2 katsayıları, Is ve ΔScentre.
- Temelin köşesi (şerit temelde Kenar): köşe için aynı hesap; α = 1 ve B′ = min(B, L) ya da şerit temelin kenarı için α = 2.
- Tabaka ve toplam: hesap derinliği, dilimin bulunduğu tabaka ve oturmaları ile Scentre, Scorner ve Srigid = 0.93 × Scentre toplamları.

İşaret: oturma − seçildiğinde bir not, türetmenin klasik işaret kabulüne (oturma +) göre yazıldığını, sonuçların, tabloların ve çizimlerin ise seçtiğiniz işareti izlediğini belirtir. Analiz et işleminden önce sekme “Önce Model sekmesinde Analiz et düğmesine basın.” ifadesini gösterir.
Rapor
Rapor sekmesinde kapağı doldurun: Proje, Konum, İşveren, Rapor no., Tarih, Hazırlayan (ad), Unvan / nitelik, Kontrol eden ve isteğe bağlı Notlar (yalnızca doldurulduğunda basılır). Bu bilgiler bu tarayıcıda saklanır ve model dosyasıyla birlikte kaydedilir. Analiz et işleminden sonra PDF olarak kaydet (bir yazdırma penceresi açar: yazdırma iletişim kutusunda “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin) ve Word indir (.docx) kullanılabilir; öncesinde soluk (devre dışı) görünür. Aşağıdaki önizleme raporun kendisidir.
Rapor sekiz bölümden oluşur: 1 Giriş ve kapsam, 2 Zemin profili ve elastik parametreler, 3 Temel, yükleme ve hesap derinliği, 4 Yöntem ve kabuller, 5 Ani oturma, 6 Dilim dilim, 7 Özet ve 8 Kaynaklar. Çalıştırmada bir uyarı varsa 7 Uyarılar bölümü eklenir ve son iki bölümün numaraları 8 ve 9 olur. Raporda kesit ile gerilme ve oturma renk bandı çizimleri yer alır; birimler dönüşüm sabitleriyle birlikte belirtilir.



Teori sekmesi
Teori sekmesi on üç bölümden oluşur; her biri en üstteki içindekiler listesinden açılır: Kapsam; Elastisite kuramı; Steinbrenner etki faktörleri; Tabakalı profil; Kohezyonlu tabakalar; Net basınç; Oturma hesabının derinliği; Esnek ve rijit temeller; Gömme derinliği; Renk bandı alanları; İşaret kabulü ve kabuller; Kapsam dışı kalanlar ve Kaynaklar.
Çözümlü örnek: modülün kendi örneği
Modül bu örnekle açılır; böylece sayıları kendi ekranınızda izleyebilirsiniz.
| Kesit | Girdi |
|---|---|
| Zemin profili | Dolgu 0–1 m (γ 18.0 / γsat 19.0), Kil-1 1–5 m (19.0 / 19.5), Kil-2 5–12 m (18.5 / 19.0), Kil-3 12–25 m (19.5 / 20.0) |
| Elastik parametreler | Eu: dolgu 8, Kil-1 25, Kil-2 15, Kil-3 45 MPa; ν = 0.5 |
| Yeraltı suyu | zw = 2.5 m |
| Kazı | Evet, Dexc = 1.5 m |
| Temel | Dikdörtgen, B = 4 m, L = 6 m, qgross = 180 kPa |
| Analiz ayarları | Etki derinliği, p = 10 %, Δz = 0.5 m |
Adım 1: net gerilme
Kazı (1.5 m) yeraltı su seviyesinin (2.5 m) üzerinde kalmaktadır: qremoved = 18.0 × 1.0 + 19.0 × 0.5 = 27.5 kPa ve qnet = 180 − 27.5 = 152.5 kPa bulunur. Dolgu (0–1 m) ile üstteki 0.5 m kalınlığındaki Kil-1 kısmı temel seviyesinin üzerinde kaldığından sıkışmaz.
Adım 2: hesap derinliği
4 × 6 m boyutlu dikdörtgen için merkez altındaki gerilme artışı, temel seviyesinin altında q değerinin 10 % kadarına, z′ = 10.19 m derinlikte düşer; dolayısıyla zlim = 1.5 + 10.19 = 11.69 m olur. Bu derinlik Kil-2 içinde kalır; altındaki Kil-3 sıkışmaz. Sıkışan kalınlık 3.50 m Kil-1 (1.5 ile 5.0 m arası) ve 6.69 m Kil-2 (5.0 ile 11.69 m arası) olup 21 dilim, 2 tabakada yer alır.
Adım 3: bir dilimin elle hesabı
İlk dilim için (1.50–2.00 m, Kil-1): tabanında B′ = B/2 = 2.00 m, m′ = 1.500 ve n′ = 0.50 / 2.00 = 0.250; F1 = 0.0116 ve F2 = 0.0508 olup ν = 0.5 olduğundan F2 içeren terim sıfırlanır: Is = 0.0116 (üstünde 0). Böylece ΔS = 152.5 × 4 × 2.00 × (1 − 0.5²) / 25000 × 0.0116 = +0.425 mm bulunur; bu, dilim tablosunun ilk satırıdır.
Adım 4: tabakalar ve toplamlar
Dilimlerin toplanmasıyla Kil-1 için 9.5 mm, Kil-2 için 14.7 mm ve merkez oturması 24.1 mm elde edilir. Köşede aynı toplamlar 2.0 + 7.5 = 9.5 mm, rijit temelde ise 0.93 × 24.1 = 22.4 mm değerini verir. Bunlar Sonuçlar sekmesindeki sayılardır. Tekil yükün birim şekil değiştirmelerinin yüklü alan ve derinlik boyunca bağımsız sayısal integrasyonu, iki tabaka için merkezde 9.46 mm ve 14.65 mm değerlerini vermiş olup sonuçlar gösterilen basamak sayısına kadar aynıdır.
Aynı model diğer birimlerde
SI · tf birimine geçildiğinde kartlar mm cinsinden kalır (24.1, 9.5, 22.4) ve basınçlar qgross 18.4, qremoved 2.8 ve qnet 15.6 t/m² olarak okunur. US biriminde: +0.95 in, 0.37 in ve 0.88 in; qgross 3.76 ksf, qnet 3.19 ksf, temel seviyesi 4.92 ft ve zlim 38.34 ft.
Her girdi yanıtı nasıl değiştirir
Her satır örnekte tek bir şeyi değiştirir (B × L = 4 × 6 m, qgross = 180 kPa, Dexc = 1.5 m, zw = 2.5 m, p = 10 %, sıkışan iki tabakada Eu = 25 ve 15 MPa, γ örnekteki gibi) ve modülü yeniden çalıştırır. Sayılar modülün verdiği sayılardır. Oturmalar mm cinsindendir.
| Değişiklik | Merkez | Köşe |
|---|---|---|
| Örnek qnet = 152.5 kPa · zlim = 11.69 m | 24.1 | 9.5 |
| Kil-2 için Eu = 30 MPa (önceden 15) Kil-2 tabakasının payı yarıya iner. qnet = 152.5 kPa · zlim = 11.69 m | 16.8 | 5.7 |
| Kil-2 için Eu = 7.5 MPa Kil-2 tabakasının payı iki katına çıkar. qnet = 152.5 kPa · zlim = 11.69 m | 38.8 | 16.9 |
| Kil-1 için Eu = 50 MPa (önceden 25) qnet = 152.5 kPa · zlim = 11.69 m | 19.4 | 8.5 |
| qgross = 100 kPa qnet = 72.5 kPa · zlim = 11.69 m | 11.5 | 4.5 |
| qgross = 300 kPa qnet = 272.5 kPa · zlim = 11.69 m | 43.1 | 16.9 |
| B = 2 m daha dar bir temel: etki derinliği daha sığdır. qnet = 152.5 kPa · zlim = 8.51 m | 13.9 | 5.3 |
| B = 5 m qnet = 152.5 kPa · zlim = 12.92 m | 27.5 | 10.5 |
| L = 4 m (kare) qnet = 152.5 kPa · zlim = 9.85 m | 19.0 | 7.5 |
| L = 12 m qnet = 152.5 kPa · zlim = 15.52 m | 30.0 | 10.7 |
| Şerit, B = 4 m son tabaka 25 m derinliğinin altında da devam ettirilir. qnet = 152.5 kPa · zlim = 26.86 m | 32.7 | 23.2 |
| Kazı: Hayır qnet = 180. qnet = 180.0 kPa · zlim = 10.19 m | 29.8 | 10.7 |
| Dexc = 3 m daha derin bir kazı daha fazla ağırlığı kaldırır. qnet = 128.7 kPa · zlim = 13.19 m | 22.2 | 8.1 |
| zw = 0.5 m su seviyesi kazı tabanının üzerinde: daha az ağırlık kaldırılır. qnet = 161.6 kPa · zlim = 11.69 m | 25.5 | 10.0 |
| zw = 8 m yeraltı su seviyesi kazının altında: 2.5 m ile aynı sonuç. qnet = 152.5 kPa · zlim = 11.69 m | 24.1 | 9.5 |
| p = 20 % qnet = 152.5 kPa · zlim = 8.32 m | 19.4 | 6.4 |
| p = 5 % qnet = 152.5 kPa · zlim = 16.28 m | 25.4 | 10.5 |
| Profil tabanı 25 m derinliğe kadar. qnet = 152.5 kPa · zlim = 25.00 m | 26.3 | 11.3 |
| Δz = 0.25 m daha çok dilim, aynı oturma. qnet = 152.5 kPa · zlim = 11.69 m | 24.1 | 9.5 |
| Kil-3 silindi, Kil-2 tabakasının bittiği derinlik 9 m Kil-2 tabakası 11.69 m derinliğe kadar devam ettirilir: örnekle aynı. qnet = 152.5 kPa · zlim = 11.69 m | 24.1 | 9.5 |
| Aynısı, Profil tabanı ile toplama 9 m derinlikte son verilir. qnet = 152.5 kPa · zlim = 9.00 m | 20.6 | 7.1 |
Satırların gösterdikleri
- Modül, kendi tabakasının oturmasını böler: Kil-2 için Eu iki katına çıkarıldığında bu tabakanın payı 14.7 mm değerinden 7.3 mm değerine iner.
- Basınç net basınç üzerinden etki eder: 100 kPa, qnet = 72.5 kPa değerini verir ve oturma bununla orantılıdır (11.5 mm; 300 kPa için 43.1 mm).
- Temelin boyutu gerilme soğanını ve dolayısıyla etki derinliğini de değiştirir: daha geniş ya da daha uzun bir temel daha çok oturur ve daha derine iner.
- Kazı ve yeraltı su seviyesi yalnızca net basınç yoluyla etki eder: kazı tabanının altındaki bir yeraltı su seviyesi (8 m) örnekteki sonucu aynen verir.
- Derinlik kuralı profilin ne kadarının hesaba katılacağını değiştirir: daha küçük bir p daha fazlasını hesaba katar.
- Dilim kalınlığı sonucu değiştirmez.
Mesajlar: durdurmalar ve uyarılar
Durdurma durumu: modül analiz edemez
Hesap için gerekli bir girdi eksik olduğunda Analiz et, Analiz yapılamıyor — 1 girdi hatası (hata sayısı arttıkça 2 girdi hatası biçiminde) başlıklı bir pencere gösterir; bu pencere hataları listeler ve hiçbir hesap yapılmaz. Durum çubuğu Analiz edilmedi durumunda kalır. Model sekmesindeki kutular aracılığıyla ortaya çıkabilecek tek durdurma nedeni eksik bir elastisite modülüdür; çünkü diğer kutular aralığa geri getirilir ya da önceki değerlerini korur:
| Ne zaman | İleti ve yapılacaklar |
|---|---|
| Sıkışan bir tabakanın Eu değeri boş ya da sıfırdır | “Kil-2 (CH, orta katı): Eu girilmedi — temel seviyesinin altında gereklidir.” Tabaka adıyla belirtilir; modülü girin. Her tabaka için ayrı bir satır verilir. |

Uyarı: modül analizi yapar ve nelere bakılacağını belirtir
Bir uyarı analizi durdurmaz. Durum çubuğunda Analiz edildi — … — 1 uyarı yazar (birden çok uyarı olduğunda uyarılar); Sonuçlar ve Rapor sekmelerinde ilk uyarıyı gösteren bir şerit ile Uyarılar (N) düğmesi görünür ve Uyarılar penceresi, Analiz et işleminden sonra kendiliğinden açılır. Pencerede uyarılar ve bunların altında analizin kabulleri listelenir. Çubuktaki Uyarılar (N) düğmesi pencereyi yeniden açar.


| Ne zaman | İleti |
|---|---|
| qgross, kaldırılan örtü yükünden büyük değildir (20 kPa, 27.5 kPa ile karşılaştırıldığında; ayrıca 0 kPa) | “Net basınç pozitif değildir (qnet = -7.5 kPa): temel, zemini kaldırılan örtü yükünün ötesinde yüklemez; bu nedenle ani oturma oluşmaz (negatif değer elastik geri sıçramadır).” Bu durumda oturma sıfır ya da negatiftir. |
| Kazı profil kadar derindir ya da daha derindir (25 m, 30 m; tek tabaka kaldığında 1 m) | “Kazı, zemin profilinin tabanına ulaşmaktadır (25.00 m).” Üstteki tabakalar kaldırılır; son tabaka hesap derinliğine kadar devam ettirilir. |
| Temel seviyesi ile hesap derinliği arasında zemin bulunmuyor (kazı 25 m ve Profil tabanı) | “Temel seviyesi ile hesap derinliği arasında zemin yoktur: hiçbir şey oturmaz.” |
Uyarı olmayan, kabul olarak belirtilen durumlar
Kabuller listesi ayrıca modülün profilinizle ne yaptığını sözlü olarak belirtir: temel seviyesinin üzerindeki bir tabakanın kazıyla kaldırıldığını, bir tabakanın zlim altında kalan kısmının dışarıda bırakıldığını ve profil zlim üzerinde bittiğinde son tabakanın devam ettirildiğini: “Zemin profili, zlim derinliğinin üzerinde, 9.00 m derinlikte biter: Kil-2 (CH, orta katı) aynı özelliklerle 11.69 m derinliğe kadar devam ediyor kabul edilmiştir. Profilin hemen altında rijit bir tabaka bulunuyorsa "Profil tabanı" seçeneğini seçin.” Aynı bilgi Analiz ayarlarındaki notta ve sonuçlardaki tabaka tablosunda da görülür.

İyi uygulama ve sık yapılan hatalar
- Önce Eu değerini düşünün. Sonucu tabaka tabaka belirler ve tipik aralığı birkaç katlık bir değişim gösterir. Rijitliği derinlikle değişen bir tabakayı bölün.
- Bu, ani oturmadır. Kil daha sonra konsolide olur; bunu Konsolidasyon oturması modülünden ekleyin ya da kil ve kumdan oluşan bir profilin toplamı için 2B oturma modülünü kullanın.
- Bu modülü kil ve silt tabakaları için kullanın. Profildeki kum ya da çakıl tabakası, bunu drenajlı ele alan granüler modüle ya da 2B oturma modülüne aittir.
- Temel seviyesindeki brüt basıncı girin ve kazı derinliğini bu seviyenin derinliği olarak girin. Net basıncı modül sizin için alır.
- Hesap derinliğini kontrol edin. Analiz ayarlarındaki üç göstergeyi okuyun. Profil zlim üzerinde bitiyorsa ve orada rijit bir tabaka olduğunu biliyorsanız Profil tabanını seçin.
- Esnek temelde merkez ve köşe değerlerini sınır değerler olarak okuyun; rijit bir plak için rijit değeri esas alın.
- Diğer programların çıktılarıyla karşılaştırırken işaret kabulünü göz önünde bulundurun: başlıktaki İşaret seçicisi gösterilen tüm yerdeğiştirmeleri değiştirir.
- Modeli kaydedin: proje kaydı için Dosyaya kaydet ya da Hızlı kayıt kullanın; tarayıcı yalnızca son modeli saklar.
Sık sorulan sorular
Bu modül neyi hesaplar?
Drenajsız deforme olan kil ve silt tabakaları üzerindeki esnek dikdörtgen ya da şerit temelin ani oturması: Eu ve ν = 0.5 ile düşey birim şekil değiştirme, Steinbrenner etki katsayılarıyla tabaka tabaka hesap derinliğine kadar toplanır. Merkez, köşe (kenar) ve rijit temel oturmasını verir.
ν neden 0.5 değerine sabitlenmiştir?
Doygun kil, yüklemeden hemen sonra hacim değişimi olmaksızın deforme olur; bu durum ν = 0.5 değerine karşılık gelir. Sonraki hacim değişimi olan konsolidasyon bu modülün kapsamında değildir; bunu Konsolidasyon oturması modülü hesaplar, 2B oturma modülü ise ikisini toplar.
Hesap derinliği nedir?
Oturmanın toplandığı zlim derinliğidir. Etki derinliği kuralında, merkez altındaki gerilme artışının basıncın p oranına düştüğü derinliktir (başlangıçta 10 %); Profil tabanı seçildiğinde son tabakanın tabanıdır. Örnek için zlim = 11.69 m.
İlk tabakalar için neden modül kutusu yok?
Temel seviyesinin üzerindeki bir tabaka kazıyla kaldırılır, hesap derinliğinin altındaki bir tabaka ise sıkışmaz; dolayısıyla ikisi için de modül gerekmez. Tablo bunu ilgili satırlarında belirtir.
Profilim hesap derinliğinden kısaysa ne olur?
Etki derinliği kuralında son tabakanın kendi özellikleriyle zlim derinliğine kadar devam ettiği kabul edilir ve modül bunu belirtir. Profilinizin hemen altında rijit bir tabaka varsa bunun yerine Profil tabanını seçin.
Rijit temel değeri nasıl bulunur?
Esnek temelin merkez oturmasının 0.93 katı olarak. Örnekte 0.93 × 24.1 = 22.4 mm.
Zemin kil ise yeraltı su seviyesi neden önemlidir?
Kazıyla kaldırılan efektif örtü yükü yoluyla etkisini gösterir. Kazı yeraltı su seviyesinin üzerindeyken seviyenin daha derine alınması hiçbir şeyi değiştirmez; seviyenin temel seviyesinin üzerine çıkarılması kaldırılan ağırlığı azaltır ve net basıncı artırır.
Çizimde temeli ya da tabakaları sürükleyebilir miyim?
Hayır. Çizimler salt okunurdur; değerleri Model sekmesinde değiştirin. Göster seçenekleri ve Alan düğmeleri çizilen içeriği değiştirir.
Modül girdilerimi hatırlar mı?
Evet. Her değişiklik bu tarayıcıda saklanır ve sayfa, analiz edilmişse analiz edilmiş hâliyle son modelde açılır. Varsayılanlara dön örneğe geri döner. Dosyaya kaydet ve Hızlı kayıt, geri dönebileceğiniz sürümleri saklar; birimler ve işaret kabulü de hatırlanır.
Çalıştırmamda oturma neden negatif ya da sıfır?
Brüt basınç kaldırılan örtü yükünü aşmaz; dolayısıyla net basınç pozitif değildir. Modül “Net basınç pozitif değildir” uyarısını verir ve elastik geri sıçramayı negatif değer olarak gösterir. Basıncı ve kazı derinliğini kontrol edin.
İşaret seçicisi ne işe yarar?
Oturmayı pozitif (başlangıç seçimi) ya da negatif olarak gösterir; düşey yerdeğiştirme yukarı doğru pozitiftir. Sonuçlarda, tablolarda, çizimlerde ve raporda gösterilen sayıları değiştirir, hesapta ise hiçbir şeyi değiştirmez.
Rapor neleri içerir?
Proje bilgilerinizi ve bir özeti içeren bir kapak, ardından sekiz bölüm: giriş ve kapsam, zemin profili ve elastik parametreler, temel ve hesap derinliği, yöntem ve kabuller, ani oturma, her dilim, bir özet ve kaynaklar; ayrıca kesit ve renk bandı çizimleri. Analiz et işleminden sonra PDF ya da Word olarak kaydedilir.