1De α-methodeTotale spanning, korte termijn.
Een paal in verzadigde klei wordt veel sneller belast dan de klei kan draineren, waardoor de mantelweerstand meestal wordt berekend in totale spanning, vanuit de ongedraineerde schuifspanning cu. De α-methode, geïntroduceerd door Tomlinson (1957) op basis van belastingproeven op heipalen in klei, schrijft de eenheidsmantelwrijving op elke diepte als een fractie van die sterkte:
α is de adhesiefactor. Het is geen bodemeigenschap maar een getal dat is afgeleid uit belastingproeven, en het staat voor alles wat de klei langs de schacht zwakker maakt dan de klei waar het monster vandaan kwam: remodellering tijdens installatie, de kier die een heipaal nabij het oppervlak achterlaat, de verzachting van de wand van een boorgat. De mantelweerstand wordt laag voor laag opgeteld over de omtrek p van de paal:
Het ultieme draagvermogen voegt de puntweerstand toe, Qu = Qp + Qs (zie puntweerstand van palen in klei). De α-methode heeft niets anders nodig dan cu: de eenheidsgewichten en de grondwaterstand spelen geen rol, in tegenstelling tot de λ-methode en de β-methode.
2α voor een heipaalEen curve tegen cu/pa.
Voor een heipaal neemt α gestaag af naarmate de klei sterker wordt. De hier gebruikte waarden zijn geïnterpoleerde waarden volgens Terzaghi, Peck en Mesri (1996), gegeven tegen de sterkte gedeeld door de atmosferische druk pa ≈ 100 kPa: α = 1.00 tot cu/pa = 0.1, 0.48 bij cu/pa = 1 en 0.34 vanaf cu/pa = 2.4 en hoger. Tussen de getabelleerde punten wordt α bepaald door lineaire interpolatie.
De spreiding achter elke dergelijke curve is groot, omdat α zowel afhangt van de effectieve spanning als van cu. De API-aanbevelingen voor offshore palen (API RP 2A) schrijven dit daarom uit in termen van de ratio ψ = cu/σ′v:
Geen van beide vormen is exact, en ze geven niet dezelfde α voor dezelfde klei. De onderstaande tabel, en de GeoTerva paalmodules, gebruiken de curve tegen cu/pa, waarvoor geen effectieve spanning nodig is.
3α voor een boorpaalDe regel voor geboorde palen van O’Neill en Reese.
Een boorpaal verdringt niets: het gat wordt geboord, de wand verzacht terwijl deze water opneemt, en het beton wordt ertegen gegoten. O’Neill en Reese (1999) geven een eigen regel voor zo'n geboorde paal:
Boven cu/pa = 2.5 blijft de regel op 0.45. Dezelfde procedure rekent geen wrijving over twee lengten van de schacht: de bovenste 1.5 m, die verstoord is door de werkzaamheden en kan krimpen ten opzichte van het beton, en de onderste diameter, waar de basis de bodem al mobiliseert:
De twee regels kruisen nabij cu = 78 kPa: in zachtere klei geeft de heipaal-curve de grotere α, in stijvere klei doet de regel voor geboorde palen dat. Ze komen voort uit verschillende series belastingproeven, en elk hoort bij zijn eigen procedure: de α voor geboorde palen met de twee uitgesloten lengten, de α voor heipalen over de gehele schacht.
4Tabel van α en fcu = 10–280 kPa.
| cu (kPa) | cu/pa | α gedreven | f gedreven (kPa) | α geboord | f geboord (kPa) |
|---|---|---|---|---|---|
| 10 | 0.10 | 1.00 | 10.0 | 0.55 | 5.5 |
| 15 | 0.15 | 0.96 | 14.4 | 0.55 | 8.3 |
| 20 | 0.20 | 0.92 | 18.4 | 0.55 | 11.0 |
| 25 | 0.25 | 0.87 | 21.8 | 0.55 | 13.8 |
| 30 | 0.30 | 0.82 | 24.6 | 0.55 | 16.5 |
| 40 | 0.40 | 0.74 | 29.6 | 0.55 | 22.0 |
| 50 | 0.50 | 0.68 | 34.0 | 0.55 | 27.5 |
| 60 | 0.60 | 0.62 | 37.2 | 0.55 | 33.0 |
| 70 | 0.70 | 0.58 | 40.6 | 0.55 | 38.5 |
| 80 | 0.80 | 0.54 | 43.2 | 0.55 | 44.0 |
| 90 | 0.90 | 0.51 | 45.9 | 0.55 | 49.5 |
| 100 | 1.00 | 0.48 | 48.0 | 0.55 | 55.0 |
| 120 | 1.20 | 0.42 | 50.4 | 0.55 | 66.0 |
| 140 | 1.40 | 0.40 | 56.0 | 0.55 | 77.0 |
| 150 | 1.50 | 0.39 | 58.5 | 0.55 | 82.5 |
| 160 | 1.60 | 0.38 | 60.8 | 0.54 | 86.4 |
| 180 | 1.80 | 0.36 | 64.8 | 0.52 | 93.6 |
| 200 | 2.00 | 0.35 | 70.0 | 0.50 | 100.0 |
| 220 | 2.20 | 0.34 | 75.9 | 0.48 | 105.6 |
| 240 | 2.40 | 0.34 | 81.6 | 0.46 | 110.4 |
| 250 | 2.50 | 0.34 | 85.0 | 0.45 | 112.5 |
| 280 | 2.80 | 0.34 | 95.2 | 0.45 | 126.0 |
Gedreven: geïnterpoleerde waarden volgens Terzaghi, Peck en Mesri (1996). Geboord: O’Neill en Reese (1999); over de bovenste 1.5 m en de onderste diameter van een geboorde paal is f = 0. Waarden berekend door GeoTerva met de functies die zijn paalmodules gebruiken.
5WerkvoorbeeldEen gedreven en een geboorde paal in dezelfde klei.
Een cirkelvormige paal met een diameter D = 0.6 m is L = 18 m ingebed in drie kleilagen: 0–4 m met cu = 30 kPa, 4–12 m met cu = 60 kPa en 12–18 m met cu = 110 kPa. De omtrek is p = πD = 1.885 m. De paal wordt eerst gedreven en vervolgens, ter vergelijking, geboord.
| Laag | cu (kPa) | α gedreven | f gedreven (kPa) | Qs gedreven (kN) | α geboord | Lengte in rekening gebracht, geboord (m) | Qs geboord (kN) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0–4 m | 30 | 0.82 | 24.6 | 185.5 | 0.55 | 2.5 | 77.8 |
| 4–12 m | 60 | 0.62 | 37.2 | 561.0 | 0.55 | 8.0 | 497.6 |
| 12–18 m | 110 | 0.45 | 49.5 | 559.8 | 0.55 | 5.4 | 615.8 |
| Totaal | 1306 | 15.9 | 1191 |
- Gedreven: α wordt voor elke laag uit Tabel 1 afgelezen, en f = αcu werkt over de volledige dikte: Qs = 1.885 × (0.82 × 30 × 4 + 0.62 × 60 × 8 + 0.45 × 110 × 6) = 1306 kN.
- Geboord: elke laag heeft cu/pa ≤ 1.5, dus α = 0.55 overal, en wrijving wordt alleen in rekening gebracht van 1.5 m tot L − D = 17.4 m: Qs = 1.885 × 0.55 × (30 × 2.5 + 60 × 8.0 + 110 × 5.4) = 1191 kN, 91 % van die van de gedreven paal.
De puntweerstand wordt bij elke opgeteld (zie paalpuntweerstand in klei), en de toelaatbare belasting volgt uit één veiligheidsfactor op de som. De module 'Paalcapaciteit in klei' van GeoTerva doet dit laag voor laag, voor een gedreven of een geboorde paal, en tekent de wrijving langs de schacht.
6VragenKorte antwoorden.
Wat is de adhesiefactor α?
De verhouding van de eenheidswrijving op een paalschacht tot de ongedraineerde schuifsterkte van de klei, f/cu, terugberekend uit paalbelastingsproeven. Voor een gedreven paal daalt deze van 1.00 in zeer zachte klei naar 0.34 in stijve klei.
Is α hetzelfde voor een gedreven en een geboorde paal?
Nee. Een gedreven paal neemt α uit een curve tegen cu/pa; een geboorde paal (geboorde schacht) neemt 0.55 tot cu/pa = 1.5, dalend naar 0.45 bij 2.5 (O’Neill en Reese, 1999), en geen wrijving over de bovenste 1.5 m en de onderste diameter.
Wanneer is de α-methode niet de juiste?
Het is een totale-spanningsmethode voor de korte-termijn, ongedraineerde toestand, die meestal de kritieke is voor een paal in verzadigde klei. Voor de lange-termijn, gedraineerde schachtwrijving werkt de β-methode vanuit de effectieve spanning, en voor lange gedreven palen is de λ-methode een alternatief dat op hele palen is gefit.