Op deze pagina · 14 hoofdstukken
- 1Wat de paal draagt
- 2Waarom klei ongedraineerd wordt behandeld
- 3Puntweerstand
- 4Meyerhof — de vaste factor negen
- 5Vesic — de stijfheid telt mee
- 6Schachtwrijving — drie methoden
- 7De α-methode
- 8De λ-methode
- 9De β-methode
- 10Een boorpaal: de boorschachtprocedure
- 11Vergelijking van de drie methoden
- 12Toelaatbare draagkracht
- 13Rekenvoorbeeld
- 14Literatuur
Een paal in klei draagt zijn belasting op dezelfde twee manieren als een paal in zand, maar de klei langs de schacht is nooit exact gelijk aan de klei die bij de boring is bemonsterd — dit is de reden waarom drie verschillende methoden voor het bepalen van de schachtwrijving algemeen in gebruik zijn, en waarom deze pagina voornamelijk aan deze methoden is gewijd.
1Wat de paal draagtQᵤ = Qₚ + Qₛ en de toelaatbare belasting.
Een paal draagt zijn belasting op twee manieren tegelijk: de klei onder de punt biedt weerstand als een diepe fundering op staal, en de klei langs de schacht biedt weerstand door adhesie. Het uiterste draagvermogen is de som van beide, en de toelaatbare draagkracht volgt uit één enkele veiligheidsfactor op die som.
Deze module is bedoeld voor een enkele paal in klei, geheid of geboord, met een constante dwarsdoorsnede — vierkant of cirkelvormig. Er kunnen maximaal acht kleilagen worden opgegeven, elk met een eigen ongedraineerde schuifsterkte. Groepswerking, negatieve kleef door een consoliderende laag en zetting zijn afzonderlijke onderwerpen met elk een eigen berekening.
2Waarom klei ongedraineerd wordt behandeldφ = 0, en waar σ′ nog steeds invloed heeft.
In een verzadigde klei grijpt de belasting van een constructie veel sneller aan dan het water kan stromen, waardoor de klei wordt afgeschoven zonder dat het volume verandert. In die toestand wordt de sterkte beschreven door één enkel getal — de ongedraineerde schuifsterkte cu — en is de wrijvingshoek nul. Dit is het grote verschil met een paal in zand: de weerstand neemt niet langer evenredig toe met de effectieve spanning, waardoor een paal in klei geen paal in zand is met andere getalwaarden.
Twee van de onderstaande benaderingen vereisen desondanks de effectieve verticale spanning: de λ-methode gebruikt het gemiddelde hiervan over de inbeddingslengte, en de β-methode is hier volledig op gebaseerd, omdat deze de klei beschrijft lang na het heien, wanneer deze is gedraineerd. De grondwaterstand blijft dus van belang — niet voor de puntweerstand en niet voor de α-methode, maar wel voor deze twee methoden.
3Puntweerstandqₚ = N*c·cᵤ onder de paalpunt.
Klei (φ = 0)
In een verzadigde klei onder ongedraineerde omstandigheden is de wrijvingshoek nul, en is het netto uiterst puntdraagvermogen van de paal gelijk aan een factor maal de ongedraineerde cohesie van de klei onder de punt:
De sterkte van de klei waar de schacht tijdens het zakken doorheen is gegaan, speelt hierbij geen rol: deze behoort bij de schacht en niet bij de punt. In een typisch profiel is het aandeel van de punt eveneens het kleinst van beide onderdelen — bij de hieronder uitgewerkte paal bedraagt dit ongeveer een negende van het totaal.
4Meyerhof — de vaste factor negenN*c = 9, ongeacht de kleisoort.
Voor palen in verzadigde klei onder ongedraineerde omstandigheden wordt de uiterste nettobelasting in de vorm van Meyerhof gegeven door de klassieke factor negen:
waarin cu de ongedraineerde cohesie is van de grond onder de punt van de paal. Deze vereist geen verdere invoer en is niet afhankelijk van de diepte van de paal, mits deze voldoende diep is geïnstalleerd — een paar maal de diameter volstaat.
Voor de berekende paal met cu = 90 kPa ter hoogte van de paalvoet geldt qp = 810 kPa en Qp = 132.9 kN.
5Vesic — de stijfheid telt meeN*c afgeleid uit de stijfheidsindex.
Volgens de hulpkrateruitzettingstheorie van Vesic (1977) volgt de factor voor de conditie φ = 0 uit de gereduceerde stijfheidsindex van de klei:
| Irr | N*c |
|---|---|
| 10 | 6.97 |
| 20 | 7.90 |
| 40 | 8.82 |
| 60 | 9.36 |
| 80 | 9.75 |
| 100 | 10.04 |
| 200 | 10.97 |
| 300 | 11.51 |
| 400 | 11.89 |
| 500 | 12.19 |
In een verzadigde klei die afschuift zonder volumeverandering is de gemiddelde volumetrische rek in de plastische zone nul, waardoor de reductie vervalt en Irr = Ir; voor φ = 0 is de stijfheidsindex zelf
O’Neill en Reese (1999) relateren Ir rechtstreeks aan de sterkte — Ir ≈ 50 bij cu/pa = 0.24, 150 bij 0.48 en 250 tot 300 voor cu/pa ≥ 0.96 — en deze waarden worden benaderd door
hetgeen de formule is die deze module gebruikt, zodat het enige getal dat nodig is voor de factor van Vesic de ongedraineerde sterkte ter hoogte van de punt is. Bij cu = 90 kPa geeft dit Irr = 279.3 en N*c = 11.41, ongeveer een kwart meer dan de vaste waarde negen.
6Schachtwrijving — drie methodenWaar het draagvermogen hoofdzakelijk wordt bepaald.
Het schatten van de wrijvingsweerstand van een paal in klei is vrijwel even complex als in zand: een aantal bepalende variabelen kan niet eenvoudig worden gekwantificeerd. In de literatuur worden verschillende methoden beschreven; de drie die in deze module worden aangeboden zijn de methoden die in de bron worden behandeld.
- de α-methode ontleent de wrijving uitsluitend aan de ongedraineerde sterkte — totale spanning, korte termijn;
- de λ-methode combineert de gemiddelde effectieve spanning met de gemiddelde sterkte via één coëfficiënt voor de gehele paal;
- de β-methode ontleent de wrijving aan de effectieve spanning en een geknede wrijvingshoek — gedraineerd, lange termijn.
De schacht is de locatie waar het draagvermogen van een paal in klei wordt bepaald: bij de uitgewerkte paal maakt dit bijna negen-tiende van het totaal uit. Dat is tevens de locatie waar de onzekerheid zich bevindt.
7De α-methodeEen fractie van de ongedraineerde schuifsterkte.
De uiterste schachtwrijving per eenheid van oppervlakte in klei wordt uitgedrukt als een fractie van de ongedraineerde sterkte, met een empirische adhesiefactor α:
| cu/pa | α |
|---|---|
| ≤ 0.1 | 1.00 |
| 0.2 | 0.92 |
| 0.3 | 0.82 |
| 0.4 | 0.74 |
| 0.6 | 0.62 |
| 0.8 | 0.54 |
| 1.0 | 0.48 |
| 1.2 | 0.42 |
| 1.4 | 0.40 |
| 1.6 | 0.38 |
| 1.8 | 0.36 |
| 2.0 | 0.35 |
| 2.4 | 0.34 |
| 2.8 | 0.34 |
De waarden van α variëren enigszins, omdat α in werkelijkheid afhankelijk is van zowel de verticale effectieve spanning als van de ongedraineerde cohesie. De bron vermeldt de voorstellen die hieruit volgen: Sladen (1992) schrijft α = C(σ̄′o/cu)0.45 met C ≈ 0.4 tot 0.5 voor boorpalen en ≥ 0.5 voor geheide palen; de correlatie van Randolph en Murphy (1987), overgenomen in de API-norm, geeft α = 0.5(cu/σ′o)−0.5 voor cu/σ′o ≤ 1 en dezelfde vorm met de exponent −0.25 daarboven; en de NGI-99-methode van Karlsrud et al. (2005) neemt tevens de plasticiteitsindex op.
Deze module leest de bovenstaande geïnterpoleerde tabel uit. Voor de berekende paal leveren de drie lagen α = 0.87, 0.74, 0.51 en Qs = 1050 kN op.
8De λ-methodeEén gemiddelde waarde over de gehele lengte.
De methode van Vijayvergiya en Focht (1972) is gebaseerd op de aanname dat de grond die door het heien van de paal wordt verplaatst, op elke diepte een passieve zijdelingse gronddruk veroorzaakt, en dat de gemiddelde eenheidsschachtweerstand hieruit volgt:
waarin σ̄′o de gemiddelde effectieve verticale spanning over de gehele inbeddingslengte is en cu de gemiddelde ongedraineerde schuifsterkte. De coëfficiënt λ varieert met de insteekdiepte van de paal:
| L (m) | λ |
|---|---|
| 0 | 0.500 |
| 5 | 0.336 |
| 10 | 0.245 |
| 15 | 0.200 |
| 20 | 0.173 |
| 25 | 0.150 |
| 30 | 0.136 |
| 35 | 0.132 |
| 40 | 0.127 |
| 50 | 0.118 |
| 60 | 0.113 |
| 70 | 0.110 |
| 80 | 0.110 |
| 90 | 0.110 |
Bij een gelaagde bodem is zorgvuldigheid geboden met de twee gemiddelden. De gemiddelde sterkte wordt gewogen naar de dikte van elke laag — (cu(1)L1 + cu(2)L2 + …)/L — en de gemiddelde effectieve spanning is de oppervlakte van het effectieve-spanningsdiagram gedeeld door de lengte, σ̄′o = (A1 + A2 + A3 + …)/L:
Voor de uitgewerkte paal geldt σ̄′o = 98.85 kPa, c̄u = 62.75 kPa, λ = 0.173, fav = 38.81 kPa en Qs = 1114 kN — en de module berekent beide gemiddelden volgens de weergave in de figuur.
9De β-methodeEffectieve spanning en de omgewerkte schacht.
De β-methode is de effectieve-spanningsbenadering volgens Burland, met de correctie voor overconsolidatie volgens Meyerhof. Deze methode laat de ongedraineerde sterkte volledig buiten beschouwing en werkt vanuit de verticale effectieve spanning en de gedraineerde wrijvingshoek van de klei in omgewerkte toestand (c′ = 0). Op elke diepte geldt,
waarin K de gronddrukcoëfficiënt is, conservatief aangenomen in neutrale toestand en voor een overgeconsolideerde klei verhoogd met √OCR. Deze twee worden gecombineerd tot één formule, die bij OCR = 1 automatisch vereenvoudigt tot de normaal geconsolideerde vorm — er zijn geen twee afzonderlijke regels:
Twee uitgangspunten die de module niet schat
φ′R en OCR worden ingevoerd en niet gecorreleerd. De bron definieert de omgewerkte gedraineerde wrijvingshoek maar geeft geen relatie om deze af te lezen, waardoor er geen waarden uit het grondprofiel kunnen worden afgeleid: elk φ′R-invoerveld opent op 30° en elk OCR-invoerveld op 1. Deze waarden blijven van kracht totdat ze worden vervangen door de waarden die behoren bij de betreffende kleilagen — φ′R bij voorkeur uit een omgewerkte of residuale schuifproef wanneer deze beschikbaar is.
Hoe het profiel eruitziet
Omdat f de gradiënt van σ′(z) volgt, neemt de eenheidswrijving toe met de diepte binnen een laag en vertoont deze sprongen waar β verandert bij een laagovergang — de wrijving is niet constant over een laag zoals bij de α-methode. Het laaggemiddelde f̄ = βσ̄′ bepaalt het aandeel van die laag in Qs, aangezien βσ̄′ΔL de integraal van βσ′(z) over die laag is; de module tekent de werkelijke f(z) en rapporteert het gemiddelde daarnaast.
Het gemiddelde is de exacte integraal over de laag, niet het gemiddelde van de twee uiterste waarden — een onderscheid dat van belang wordt zodra de grondwaterstand een laag snijdt, waarbij de twee meer dan tien procent kunnen verschillen.
Voor de berekende paal met φ′R = 30° en de onderste laag op OCR = 2, is Qs = 1058 kN.
10Een boorpaal: de boorschachtprocedureα* = 0 over twee lengtes, en een eigen punt.
Een boorpaal is geen geheide paal met lagere rekenwaarden. Het boorgat wordt gemaakt en de beton wordt daarin gestort: er wordt geen grond verplaatst, de klei aan de wand van het gat verzacht doordat deze water opneemt, er verzamelt zich ontgravingsmateriaal onder de voet, en de voet heeft een grotere zetting nodig om zijn weerstand te mobiliseren. De bron geeft hiervoor een eigen procedure, en de module volgt die procedure op beide onderdelen van het draagvermogen wanneer sprake is van een boorpaal.
De schacht
De adhesiefactor wordt niet langer afgelezen uit de kromme die is afgestemd op geheide palen. De boorpaalregel van O’Neill en Reese geeft α = 0.55 tot cu/pa = 1.5, afnemend tot 0.45 bij 2.5 — en, even belangrijk, stelt α op nul over twee lengtes van de schacht:
De bovenste 1.5 m betreft de grond die door de werkzaamheden het meest is verstoord en die de meeste kans heeft om van de schacht los te krimpen; de onderste diameter is de lengte waarover de voet de grond al mobilliseert. De module past beide toe als een integratievenster: de laagdiktes worden nooit gewijzigd, zodat diepte en effectieve spanning blijven zoals het profiel ze beschrijft, en alleen de lengte die wrijving draagt verandert.
De paalvoet
De puntweerstand wordt afgeleid uit de onderliggende klei en niet alleen uit een draagvermogensfactor: de weerstand neemt toe met de relatieve diepte van de schacht ten opzichte van de eigen voet, en wordt vervolgens begrensd door twee bovengrenzen.
cub is de gemiddelde ongedraineerde schuifsterkte over 2Db onder het funderingsvlak — niet alleen de waarde ter hoogte van de punt. Om die reden vraagt de module om de ondergrond tot die diepte te beschrijven en vermeldt het in het rapport wanneer de diepste laag als doorlopend moet worden beschouwd. Waar deze zone zich over meer dan één laag uitstrekt, is cub het laagdikte-gewogen gemiddelde daarvan.
Een brede paalvoet vereist een onaanvaardbaar grote zetting om qp te mobiliseren; voor Db groter dan 1.91 m wordt de waarde daarom gereduceerd:
met c1 = 2.78×10−4 + 8.26×10−5(L/Db) ≤ 5.9×10−4 en c2 = 0.065√cub tussen 0.5 en 1.5, Db in millimeter.
11Vergelijking van de drie methodenHoeveel verschillen de uitkomsten?
Bij de uitgewerkte paal liggen de drie schachtberekeningsmethoden binnen enkele procenten van elkaar. Het is waardevol dit goed te bekijken: ze komen hier overeen, maar verschillen principieel van elkaar. De overeenstemming is een eigenschap van dit specifieke profiel en geen algemeen resultaat.
Bij een ander profiel lopen de resultaten uiteen: een zeer lange paal drukt de λ-methode omlaag door de coëfficiënt daarvan, een sterk overgeconsolideerde klei trekt de β-methode omhoog via √OCR, en een zachte, normaal geconsolideerde klei duwt de α-methode omhoog richting de volledige sterkte van de grond. De eerlijke conclusie bij een dergelijke spreiding is dat de schachtweerstand van een paal in klei op basis van berekening alleen tot op circa een vijfde nauwkeurig bekend is. Dit is waarom een paalbelastingproef bij een groot project zijn kosten meer dan waard is.
12Toelaatbare draagkrachtÉén veiligheidsfactor op de som.
De uiterste draagkracht is de som van beide onderdelen; de toelaatbare draagkracht wordt berekend met één globale veiligheidsfactor:
Een factor van 2.5 tot 4 is gebruikelijk voor een enkele paal, waarbij de hogere waarde geldt als de ondergrond slechts bekend is uit een beperkt aantal boringen, wanneer de klei stijf en gespleten is, of wanneer er geen paalbelastingproef is gepland. Voer de gebruiksbelasting in en de module toets deze aan Qall.
13RekenvoorbeeldDe paal van 20 m in drie kleilagen.
Een paal van Ø 457 mm, 20 m lang, geheid door drie kleilagen — 3 m met cu = 25 kPa, 7 m met 40 kPa en 10 m met 90 kPa, met de grondwaterstand op 3 m. De module opent met deze paal.
De puntweerstand
De schachtweerstand, volgens de α-methode
Met de puntweerstand volgens Meyerhof en de schachtwrijving volgens de α-methode is Qu = 1183 kN en, bij FS = 4, Qall = 296 kN. Elk getal op deze pagina kan worden gereproduceerd door op Berekenen te drukken op het tabblad Model.
14LiteratuurBronnen.
- Das, B.M. (2016). Principles of Foundation Engineering, 8th ed. Cengage Learning; deze pagina volgt deze methode.
- Terzaghi, K., Peck, R.B. en Mesri, G. (1996). Soil Mechanics in Engineering Practice, 3e druk. Wiley — de α-waarden van Tabel 2.
- O’Neill, M.W. and Reese, L.C. (1999). Drilled Shafts: Construction Procedures and Design Methods. FHWA-IF-99-025 — de α-factor voor boorpalen en de stijfheidsindex van een klei.
- Reese, L.C. en O’Neill, M.W. (1989). Drilled Shafts: Construction Procedures and Design Methods. FHWA — de basisformule voor een boorpaal in klei.
- Burland, J.B. (1973). Shaft friction of piles in clay — a simple fundamental approach. Ground Engineering, 6(3), 30–42.
- Meyerhof, G.G. (1976). Bearing capacity and settlement of pile foundations. Journal of the Geotechnical Engineering Division, ASCE, 102(GT3), 197–228 — de √OCR-aanpassing van de β-methode.
- Vijayvergiya, V.N. en Focht, J.A. (1972). A new way to predict the capacity of piles in clay. Offshore Technology Conference, Paper 1718, Houston.
- Vesic, A.S. (1977). Design of Pile Foundations. NCHRP Synthesis of Highway Practice 42, Transportation Research Board.
Van theorie naar uw eigen ontwerp
Bepaal binnen enkele minuten het draagvermogen van uw paal in klei
- De punt- en schachtweerstand, het uiterste en het toelaatbare draagvermogen
- De α-, λ- of β-factor met berekeningen, laag voor laag
- De weerstandsdiagrammen langs de paal-as
- Een overzichtelijk berekeningsrapport, opgeslagen als pdf. Online: niets te installeren, geen dongle, op smartphone, tablet of pc

PDF