1Şerit yüküBir genişlik boyunca entegre edilmiş çizgi yüküdür.
Uzun bir temel, bir yol, bir duvar tabanı: birçok yük bir yönde uzun, diğer yönde ise B genişliğinde sonludur. Düzgün bir q basıncı taşıyan sonsuz uzunluktaki esnek bir şerit, her kesiti aynı şekilde yükler; dolayısıyla gerilmeler düzlem deformasyon gerilmeleridir ve yalnızca merkez hattından olan yatay uzaklığa x ve derinliğe z bağlıdır. Zemin homojen, izotropik, doğrusal elastik bir yarı uzaydır.
Şeridin dr elemanı, Flamant'ın (1892), Boussinesq'in (1883) çözümünden faydalanarak gerilmelerini verdiği bir q·dr çizgi yüküdür (bkz. çizgi yükü altındaki gerilme). b = B/2 olmak üzere, genişlik üzerinden entegrasyon yapıldığında:
Ters türev F ile yazıldığında ifade, arktanjan düzeltmesi olmaksızın hem şeridin altında hem de yanında her yerde geçerlidir; GeoTerva şerit modülü bunu bu formda hesaplar. Arktanjan değerleri radyandır.
2Açı formuα ve δ ile Δσz, Δσx ve τxz.
Aynı entegrasyon yatay gerilmeyi ve kayma gerilmesini verir ve üçü birden iki açı ile en kompakt şekilde yazılır: α, şeridin noktada gördüğü açı ve δ, noktadan geçen dikey hat ile şeridin en yakın kenarına çekilen çizgi arasındaki açı olup nokta şeridin altında olduğunda negatiftir:
τxz, x ≥ 0 için verilmiştir ve sıfır olduğu merkez hattı boyunca işaret değiştirir. Asal gerilmeler özellikle basit bir form alır; en büyük asal gerilme α açısının açıortayı boyunca etki eder:
Şeridin aynı α açısı altında görüldüğü tüm noktalar, onun iki kenarından geçen bir daire üzerinde yer alır, böylece eşit asal gerilme çizgileri dairelerdir. En büyük kayma gerilmesi, q/π = 0.318q, α = 90° olduğu yerde meydana gelir: Şeridi çapı olarak alan ve en düşük noktası merkezin z = B/2 derinliğinde olan yarım daire üzerinde.
3Gerilme tablolarıHer yerdeki Δσz/q; merkezin ve kenarın altındaki üç değer.
| z/B \ x/B | 0 | 0.25 | 0.5 | 0.75 | 1 | 1.5 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0.1 | 0.997 | 0.988 | 0.500 | 0.011 | 0.002 | 0.000 | 0.000 | 0.000 |
| 0.25 | 0.959 | 0.902 | 0.497 | 0.089 | 0.019 | 0.003 | 0.001 | 0.000 |
| 0.5 | 0.818 | 0.735 | 0.480 | 0.214 | 0.084 | 0.017 | 0.005 | 0.001 |
| 0.75 | 0.668 | 0.607 | 0.448 | 0.271 | 0.146 | 0.042 | 0.015 | 0.003 |
| 1 | 0.550 | 0.510 | 0.409 | 0.288 | 0.185 | 0.071 | 0.029 | 0.007 |
| 1.25 | 0.462 | 0.436 | 0.370 | 0.285 | 0.205 | 0.095 | 0.044 | 0.012 |
| 1.5 | 0.396 | 0.379 | 0.334 | 0.274 | 0.211 | 0.114 | 0.059 | 0.018 |
| 2 | 0.306 | 0.298 | 0.275 | 0.242 | 0.205 | 0.134 | 0.083 | 0.031 |
| 2.5 | 0.248 | 0.244 | 0.231 | 0.212 | 0.188 | 0.139 | 0.097 | 0.044 |
| 3 | 0.208 | 0.206 | 0.198 | 0.186 | 0.171 | 0.136 | 0.103 | 0.054 |
| 4 | 0.158 | 0.156 | 0.153 | 0.147 | 0.140 | 0.122 | 0.102 | 0.066 |
| 5 | 0.126 | 0.126 | 0.124 | 0.121 | 0.117 | 0.107 | 0.095 | 0.069 |
| 6 | 0.106 | 0.105 | 0.104 | 0.102 | 0.100 | 0.094 | 0.086 | 0.068 |
x/B = 0.5 şeridin kenarıdır; tablo merkez hattına göre simetriktir. Değerler, GeoTerva tarafından şerit yükü modülünün kullandığı fonksiyonla hesaplanmıştır.
Merkezin altında düşey gerilme z = 2B'de q/1.13'ye, 0.2B'de 3.13q'ya ve sadece 0.1B'de 6.34q'ya düşer; buna karşılık aynı genişlikteki kare bir temelin merkezinin 2.09B altında durum farklıdır: Uzun bir yükün basınç soğanı çok daha derine ulaşır.
| z/B | Δσz/q merkez | Δσx/q merkez | Δσz/q kenar | Δσx/q kenar | τxz/q kenar |
|---|---|---|---|---|---|
| 0.1 | 0.997 | 0.752 | 0.500 | 0.437 | 0.315 |
| 0.25 | 0.959 | 0.450 | 0.497 | 0.347 | 0.300 |
| 0.5 | 0.818 | 0.182 | 0.480 | 0.225 | 0.255 |
| 0.75 | 0.668 | 0.081 | 0.448 | 0.142 | 0.204 |
| 1 | 0.550 | 0.041 | 0.409 | 0.091 | 0.159 |
| 1.25 | 0.462 | 0.023 | 0.370 | 0.060 | 0.124 |
| 1.5 | 0.396 | 0.014 | 0.334 | 0.040 | 0.098 |
| 2 | 0.306 | 0.006 | 0.275 | 0.020 | 0.064 |
| 2.5 | 0.248 | 0.003 | 0.231 | 0.011 | 0.044 |
| 3 | 0.208 | 0.002 | 0.198 | 0.007 | 0.032 |
| 4 | 0.158 | 0.001 | 0.153 | 0.003 | 0.019 |
| 5 | 0.126 | 0.000 | 0.124 | 0.002 | 0.012 |
| 6 | 0.106 | 0.000 | 0.104 | 0.001 | 0.009 |
Merkezin altında τxz = 0. Δσz: şerit modülünün fonksiyonu; Δσx ve τxz: açı formu, GeoTerva tarafından çizgi yükü gerilmelerinin sayısal entegrasyonuna karşı kontrol edilmiştir.
4Çözümlü örnek2.4 kPa basınç altında 160 m genişliğinde bir duvar temeli.
B = 2.4 m genişliğinde uzun bir duvar temeli q = 160 kPa uygulamaktadır. Merkez çizgisinin 3 m altında, kenarın altında (x = 1.2 m) ve kenardan 3.0 m ötede x = 1.8 m'de gerilmeleri bulun. Burada b = 1.2 m'dir.
- Merkezin altında: δ = tan−1(−1.2/3.0) = −21.80°, α = 2 × 21.80° = 43.60° = 0.7610 rad, öyle ki α + 2δ = 0 ve Δσz = (160/π)(0.7610 + sin 43.60°) = 73.9 kPa, Δσx = (160/π)(0.7610 − 0.6897) = 3.6 kPa, τxz = 0.
- Kenarın altında: δ = 0, α = tan−1(2.4/3.0) = 38.66°: Δσz = 59.2 kPa, Δσx = 9.5 kPa, τxz = 19.9 kPa.
- Şeridin yanında (x = 3.0 m): δ = tan−1(1.8/3.0) = 30.96°, α = tan−1(4.2/3.0) − δ = 23.50°: Δσz = 22.5 kPa, Δσx = 19.3 kPa, τxz = 20.2 kPa.
| x (m) | α (°) | δ (°) | Δσz | Δσx | τxz | σ1 | σ3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0.0 | 43.60 | −21.80 | 73.9 | 3.6 | 0.0 | 73.9 | 3.6 |
| 1.2 | 38.66 | 0.00 | 59.2 | 9.5 | 19.9 | 66.2 | 2.5 |
| 3.0 | 23.50 | 30.96 | 22.5 | 19.3 | 20.2 | 41.2 | 0.6 |
σ1, σ3: asal gerilme artışları (q/π)(α ± sin α). Değerler GeoTerva tarafından hesaplanmıştır.
Merkezin altında Δσx, Δσz'nin sadece %5'sidir; şeridin yanında ise %86'dir: merkez hattından uzaklaştıkça yük zemini neredeyse aşağı kadar yanlara doğru da iter. Her biri kendi basıncına ve genişliğine sahip birkaç paralel şerit, nokta nokta eklenir; bir dolgu, iki üçgensel şeridi olan düzgün bir şerittir (bkz. dolgu altındaki gerilme).
5SorularKısa cevaplar.
Uzun bir temel ne zaman bir şerit olarak değerlendirilebilir?
Genişliğiyle ve ilgilenilen derinlikle kıyaslandığında uzun olduğunda. Merkezin z = 2B altında, L = 2B uzunluğundaki bir dikdörtgen, şerit değerinin %62'sini verir, L = 5B %93 ve L = 10B %99 (köşe faktörleri dikdörtgen temel altındaki gerilme kısmındaki gibidir); nokta ne kadar derindeyse, dikdörtgen o kadar uzun olmalıdır.
Şerit yükü altındaki kayma gerilmesi nerede en büyüktür?
Şeridin iki kenarından geçen ve şeridin dik açı (α = 90°) altında görüldüğü yarım daire üzerinde: orada τmax = q/π, yaklaşık 0.32q olur. Yüzeyde doğrudan merkezin altında, α = 180° olduğundan sıfırdır.
Δσz zeminin ağırlığını içerir mi?
Hayır. Şerit yükü gerilmeleri, yalnızca yükün neden olduğu artışlardır; toplam ve efektif gerilmeleri elde etmek için noktanın derinliğindeki üst yükleme basıncı ve boşluk suyu basıncı ayrıca eklenir.