GeoTerva Modülü açın

Formüller ve tablolar · Gerilme dağılımı

Dolgu altındaki gerilme: Osterberg etki faktörü

Bir yol veya demiryolu dolgusunun, bir setin veya uzun bir stok yığınının zeminde oluşturduğu düşey gerilme: yarım dolgu için Osterberg etki faktörü, bunun a/z ve b/z'ye karşı tablosu ve yarımların tepe, şevler ve şev ayağının ötesinde nasıl toplandığı.

  • Ücretsiz okuma
  • a/z = 0.05–10
  • b/z = 0–3
  • Çözümlü örnek

1Dolgu yüküTepe altında bir yamuk, γH.

H yüksekliğinde ve γ birim hacim ağırlığında bir dolgu, tepesinin altında q0 = γH ile zemini yükler; her iki yan şev altında yük, şev ayağında sıfıra doğru doğrusal olarak azalır. Dolgu, homojen, izotropik, doğrusal elastik bir yarı uzayın yüzeyindeki esnek bir yük olarak kabul edilir; kendi rijitliği ihmal edilir. Dolgu uzun olduğu için problem iki boyutludur (düzlem birim şekil değiştirme) ve Δσz yalnızca dolgunun neden olduğu artıştır.

2Osterberg çözümüBir yarım dolgunun etki faktörü.

Osterberg (1957), bir yarı uzay için elastik çözümden hareketle, yarım bir dolgunun altındaki düşey gerilmeyi vermiştir: sıfırdan q0'ye yükselen a yatay genişliğinde bir rampa ve ardından gelen b genişliğinde düzenli bir kısım. Nokta, düzenli kısmın uzak ucünden geçen düşey üzerindeki z derinliğindedir (simetrik bir dolgu için merkez hattı, b tepe genişliğinin yarısıdır):

Δσz=q0I,I=1π[a+ba(α1+α2)−baα2]
α1=tan−1a+bz−tan−1bz,α2=tan−1bz

Açılar radyandır. I sadece a/z ve b/z'ye bağlıdır ve asla 0.5 değerini aşmaz: Çok geniş bir dolgunun bir yarısı, noktaya q0'nin yarısını taşır. b = 0 olduğunda yarım dolgu düz bir rampadır ve I = α1/π olur. (GeoTerva'nın dolgu modülü iki genişliği B2 = a ve B1 = b olarak adlandırır.)

3Yarımların süperpozisyonuTepenin altında, şevin altında, şev ayağının ötesinde.

Zemin elastik olduğundan, herhangi bir noktadaki gerilmeye, her biri I(a, b) olarak yazılan yarım dolgular eklenip çıkarılarak ulaşılır. al ve ar sol ve sağ şevlerin genişlikleri, Bc ise tepe genişliği olsun.

  • Tepenin altında, sol ve sağ tepe kenarlarından bl ve br mesafelerde:
Δσz=q0[I(al,bl)+I(ar,br)]
  • Sağ şev ayağının ötesinde, ondan d mesafede: tepe noktaya kadar uzatılır ve eksik olan yük, yani ar şevi ve d tepesine sahip bir yarım dolgu çıkarılır (şev ayağında d = 0):
Δσz=q0[I(al,Bc+ar+d)−I(ar,d)]
  • Sağ şevin altında, tepe kenarından s mesafede: tepe noktaya kadar uzatılır, s genişliğindeki eksik rampa çıkarılır ve noktanın ötesinde kalan şev, q0(1 − s/ar) yüksekliğinde bir rampadır:
Δσz=q0[I(al,Bc+s)−sarI(s,0)+(1−sar)I(ar−s,0)]

GeoTerva modülü aynısını üç şerit kullanarak ve durum ayrımı yapmadan gerçekleştirir: tepe altında düzenli bir q0 şeridi ve şevler altında iki üçgen şerit (bkz. şerit yük altındaki gerilme). İki yöntem de her noktada aynı gerilmeyi verir; aşağıdaki çözümlü örnek bunu her durum için kontrol eder.

4Etki faktörü tablosua/z aşağı, b/z karşı.

Tablo 1. Yarım dolgu için Osterberg etki faktörü I: a/z aşağı, b/z karşı
a/z \ b/z00.10.20.40.60.811.523
0.050.0160.0790.1390.2420.3210.3760.4130.4610.4800.493
0.10.0320.0940.1530.2530.3290.3810.4170.4630.4810.493
0.20.0630.1230.1790.2740.3430.3910.4230.4650.4820.494
0.30.0930.1510.2040.2920.3560.3990.4290.4670.4830.494
0.50.1480.2000.2470.3230.3770.4140.4380.4710.4850.494
0.70.1940.2410.2820.3470.3940.4250.4460.4740.4860.495
10.2500.2880.3220.3750.4120.4380.4550.4780.4880.495
1.50.3130.3420.3660.4060.4330.4520.4650.4820.4900.496
20.3520.3750.3940.4250.4460.4610.4710.4850.4920.497
30.3980.4130.4260.4470.4620.4720.4790.4890.4940.497
50.4370.4470.4550.4670.4760.4830.4870.4930.4960.498
100.4680.4730.4770.4830.4880.4910.4930.4960.4980.499

a: şevin yatay genişliği; b: şevin üst kısmı ile noktanın geçtiği düşey arasındaki tepe genişliği. Tek bir yarım için Δσz = q0I. Değerler, GeoTerva tarafından dolgu modülünün kullandığı fonksiyonla hesaplanmıştır.

5Çözümlü örnek4.5 m yüksekliğinde bir yol dolgusu.

H = 4.5 m yüksekliğinde bir yol dolgusu, γ = 19 kN/m³ birim hacim ağırlığındaki dolguyla inşa edilmiştir, böylece q0 = 19 × 4.5 = 85.5 kPa olur. Tepe 12 m genişliğindedir ve yan şevler 2 yatay : 1 düşey oranındadır, dolayısıyla her iki tarafta a = 9 m'dir. z = 5 m'deki Δσz değerini bulunuz.

  • Merkez hattının altında (b = 6 m): α2 = tan−1(6/5) = 50.19°, α1 = tan−1(15/5) − α2 = 21.37°; I = (1/π)[(15/9)(1.2490) − (6/9)(0.8761)] = 0.4767. Δσz = 2 × 85.5 × 0.4767 = 81.5 kPa.
  • Tepe kenarının altında: I(9, 12) + I(9, 0) = 0.4939 + 0.3386, Δσz = 71.2 kPa.
  • Şevin altında, tepe kenarından s = 3 m mesafede: I(9, 15) − (3/9)·I(3, 0) + (1 − 3/9)·I(6, 0) = 0.4963 − 0.0573 + 0.1859, Δσz = 53.4 kPa.
  • Şev ayağının altında: I(9, 21) − I(9, 0) = 0.4984 − 0.3386, Δσz = 13.7 kPa.
  • Şev ayağının 3 m ötesinde: I(9, 24) − I(9, 3) = 0.4988 − 0.4418, Δσz = 4.9 kPa.

Modülün üç şerit toplamı aynı beş değeri verir. Merkezin altında, bu derinlikteki gerilme hala q95'nin %0'idir; dolgu geniş ve uzun olduğu için derinlikle birlikte yavaşça azalır:

Tablo 2. Çözümlü örnek: Merkez hattının altında ve şev ayağının altında derinliğe karşı Δσz
z (m)Δσz merkez (kPa)Δσz/q0 merkezΔσz topuk (kPa)Δσz/q0 topuk
185.50.9993.00.035
2.584.80.9927.40.086
581.50.95313.70.160
7.576.00.88818.50.216
1069.50.81321.80.255
1557.40.67225.40.297
2047.80.55926.20.307
3034.90.40824.50.287

q0 = 85.5 kPa, tepe 12 m, şevler 9 m. Değerler, GeoTerva tarafından dolgu modülünün kullandığı fonksiyon ile hesaplanmıştır.

6SorularKısa cevaplar.

Osterberg tablosundaki a ve b nedir?

a yan şevin yatay genişliğidir ve b ise o şevin tepesi ile noktadan geçen dikey hat arasındaki tepe genişliğidir; simetrik bir dolgunun merkez hattı üzerindeki bir nokta için b, tepe genişliğinin yarısıdır. Her ikisi de noktanın z derinliğine bölünür.

Etki faktörünün en büyük değeri nedir?

0.5 bir yarım için. a ve b değerleri z'ye kıyasla büyük olduğunda, her bir yarım q0/2 katkıda bulunur ve merkezin altındaki gerilme q0 değerine yaklaşır: a/z = b/z = 10 için, I = 0.4999.

Çözüm dolgunun rijitliğini hesaba katıyor mu?

Hayır. Dolgu, elastik bir yarı uzay üzerindeki esnek bir γH yüküdür ki bu durum oturma tahminindeki gerilme artışı için genellikle temel teşkil eder. Rijit veya donatılı bir dolgu yükünü biraz daha farklı yayar ve yumuşak zemin üzerindeki dolgunun stabilitesi ayrı bir kontroldür.

Teorinin arkasındaki