GeoTerva Modülü açın

Formüller ve tablolar · Gerilme dağılımı

Çizgisel yük altında gerilme: Flamant çözümü

Düz bir çizgi boyunca birim uzunluk başına gelen bir yükün elastik bir yarı uzayda oluşturduğu gerilmeler: düşey bir çizgisel yükün Δσz, Δσx ve τxz değerleri, yatay bir yükün altındaki düşey gerilme, x/z'ye karşı bir tablo ve dar bir temelin ne zaman çizgisel olarak kabul edilebileceği.

  • Ücretsiz okuma
  • x/z = 0–5
  • Düşey ve yatay
  • Çözümlü örnek

1Düşey çizgisel yükFlamant (1892).

Sonsuz düz bir çizgi boyunca yüzeye etki eden bir q (kN/m) çizgisel yükü: dar bir temel üzerine oturan uzun bir duvar, bir ray, genişliği önemsiz olacak kadar dar bir şerit. Her kesite aynı şekilde yüklendiği için gerilmeler sadece çizgiden olan yatay uzaklığa x ve derinliğe z bağlıdır. Boussinesq'in (1883) noktasal yük çözümünü (bkz. Boussinesq noktasal yük) çizgi boyunca toplayarak Flamant (1892) şunu elde etmiştir:

Δσz=2qz3π(x2+z2)2,Δσx=2qx2zπ(x2+z2)2,τxz=2qxz2π(x2+z2)2

Üçü de elastik sabitlere bağlı değildir. q/z'ye bölündüğünde, düşey gerilme her çizgisel yük için tek bir eğridir:

Δσzq/z=2π[(x/z)2+1]2

Yükün hemen altında Δσz = 2q/(πz) = 0.637q/z: bu değer noktasal yükteki gibi 1/z² şeklinde değil, sadece 1/z şeklinde azalır. x = z noktasında 0.159q/z olur, yani eksen üzerindeki değerin dörtte biridir.

Yük çevresindeki kutupsal koordinatlarda, ρ mesafeyi ve θ düşeyden olan açıyı temsil ettiğinde, gerilme tamamen radyaldir:

σρ=2qπcos⁡θρ,σθ=τρθ=0

bu nedenle eşit radyal gerilme çizgileri, yükte yüzeye teğet olan çemberlerdir: D çapındaki bir çember tüm çevre boyunca σρ = 2q/(πD) taşır. Bunlar çizgisel yükün basınç yumrularıdır.

2Yatay çizgisel yükΔσz = 2qxz²/[π(x² + z²)²].

Bir çizgisel yük ayrıca yüzey boyunca itebilir: uzun bir duvar tabanının altındaki sürtünme, bir rayın frenlemesi, bir kemerin itkisi. +x yönüne doğru etki eden q yatay çizgisel yükü için düşey gerilme artışı,

Δσz=2qxz2π(x2+z2)2

yükün önünde pozitif (basınç) ve arkasında negatiftir; en büyük değeri olan 0.2067q/z, x/z = 1/√3 = 0.577 noktasındadır. Bu ifade, düşey yükün τxz ifadesiyle aynıdır. Eğik bir çizgisel yük, düşeyde q cos β ve yatayda q sin β bileşenlerine ayrılır ve bunların gerilmeleri toplanır.

3Gerilmeler tablosuq/z'ye bölünmüş halde, x/z'ye karşı.

Tablo 1. Çizgisel yük altındaki gerilmeler, q/z'ye bölünmüş halde, x/z'ye karşı
x/zΔσz düşey yükΔσx düşey yükτxz düşey yük = Δσz yatay yük
0.00.63660.00000.0000
0.10.62410.00620.0624
0.20.58860.02350.1177
0.30.53580.04820.1607
0.40.47310.07570.1892
0.50.40740.10190.2037
0.60.34420.12390.2065
0.70.28680.14050.2007
0.80.23670.15150.1894
0.90.19430.15740.1749
1.00.15920.15920.1592
1.20.10690.15400.1283
1.40.07270.14240.1017
1.60.05020.12860.0804
1.80.03540.11470.0637
2.00.02550.10190.0509
2.50.01210.07570.0303
3.00.00640.05730.0191
4.00.00220.03520.0088
5.00.00090.02350.0047

Yatay yük +x yönünde etkir; arkasında (x < 0) Δσz ters işaretlidir ve düşey yükün τxz değeri çizgi boyunca işaret değiştirir. Δσx = Δσz(x/z)². Değerler, GeoTerva tarafından çizgi yük modüllerinin kullandığı fonksiyonlarla hesaplanmıştır.

4Çözümlü örnekGömülü bir borunun yanındaki duvar.

Uzun bir tuğla duvar, 60 m genişliğindeki bir temel aracılığıyla zemine q = 0.6 kN/m uygular. Bir boru, duvara paralel olarak yatayda x = 1.5 m uzaklıkta ve z = 2 m derinlikte uzanır. Duvarı çizgi yük olarak kabul edersek:

  • x/z = 0.75, [(x/z)² + 1]² = 1.5625² = 2.4414, 2/(π × 2.4414) = 0.2608 ve q/z = 30.0 kPa: Δσz = 30.0 × 0.2608 = 7.82 kPa. Boru üzerindeki yatay gerilme Δσx = Δσz(x/z)² = 4.40 kPa'dır.
  • 0.6 m genişliğinde ve 100 kPa taşıyan bir şerit yük olarak, aynı nokta 7.91 kPa alır (bkz. şerit yük altındaki gerilme): bu mesafede temel genişliği pek önemli değildir.
  • Duvar ayrıca boruya doğru 8 kN/m'lik bir yatay kuvvet iletirse, bu 0.782 kPa ekler; eğik yük Δσz = 7.823 + 0.782 = 8.605 kPa verir.

Duvarın hemen altında çizgi yük modeli temele yakın bölgede zayıf, daha derinde ise iyidir:

Tablo 2. Duvarın merkezi altında: çizgi yük ile temel şeridinin karşılaştırılması
z (m)z/BΔσz çizgi yük (kPa)Δσz şerit (kPa)çizgi/şerit
0.30.5127.381.81.556
0.61.063.755.01.158
0.91.542.439.61.072
1.22.031.830.61.041
1.83.021.220.81.018
3.05.012.712.61.007
4.57.58.58.51.003

q = 60 kN/m; şerit B = 0.6 m, 100 kPa. Değerler, GeoTerva tarafından çizgi yük ve şerit yük modüllerinin kullandığı fonksiyonlarla hesaplanmıştır.

5SorularKısa cevaplar.

Bir çizgi yük altındaki gerilme neden 1/z olarak azalır?

Bir nokta yük, z² ile büyüyen bir alana yayılır, bu nedenle gerilmesi 1/z² olarak azalır. Bir çizgi yük ise yalnızca yanlara doğru, z ile büyüyen bir genişliğe yayılır, bu nedenle ekseni üzerindeki Δσz = 2q/(πz) değeri 1/z olarak azalır: uzun bir yük çok daha derine etki eder.

Dar bir temel ne zaman çizgi yük olarak kabul edilebilir?

Nokta, temel genişliğine göre ondan yeterince uzak olduğunda. B genişliğindeki bir şeridin merkezi altında, aynı toplam kuvvete sahip çizgi yük, Δσz değerini z = B'de %16, z = 4B'de %2 ve z = 2B'de %3 fazla tahmin eder (Tablo 2 çözümlü örnekteki duvar için aynısını gösterir).

Bu, bir duvar üzerindeki çizgi yükün yanal basıncı mıdır?

Doğrudan değil. Buradaki Δσx, serbest bir yarı uzaydaki yatay gerilmedir. Akma yapmayan bir duvar zemini tutar ve elastik basıncı bu Δσx değerinin iki katıdır; çizgi yük sürşarjı makalesi bunu, bileşke ve etki çizgisiyle birlikte verir.

Teorinin arkasındaki