GeoTerva Module openen

Theorie · Gronddruk

Coulomb-gronddruk: de proefwig, wandwrijving en de maatgevende glijwig

Hoe de spietheorie de actieve en passieve kracht geeft op een keermuur met wandwrijving, een hellende achterzijde en een hellend maaiveld, en hoe de maatgevende spie wordt gevonden, met figuren die exact zijn getekend op basis van de getallen uit de module.

De module werkt online in uw browser, op smartphone, tablet of pc. Niets te installeren, geen dongle nodig.

Coulomb · Resultaten
De Coulomb-module na Berekenen: de wand met de maatgevende spie en de kracht, met daarnaast de resultaten
Op deze pagina · 6 hoofdstukken
  1. 1De proefwig
  2. 2Actieve gronddruk volgens Coulomb
  3. 3Passieve gronddruk volgens Coulomb
  4. 4Lagen, water en bovenbelasting
  5. 5Rekenvoorbeeld
  6. 6Literatuur
Door het ingenieursteam van GeoTervaUpdated 2026-10-185 min leestijdFree, no sign-up

Actieve en passieve gronddruk volgens Coulomb: de proefwig met wandwrijving, de coëfficiënten voor een hellende wandachterzijde en een hellend niet-samenhangend maaiveld, en de maatgevende glijwig. De waarden worden berekend uit de formules.

First slide of the lecture slides: CoulombPDF

Lecture slides

Ready-made slides for lectures and self-study

The mechanism, the derivation, the equations and the figures of this page, in teaching order. Every slide links back to its chapter.

29 slides · PDF · 1.1 MB

1De proefwigVlak breukvlak, wandwrijving.

Coulomb (1776) beschouwde de grond achter een wand als een stijve spie die glijdt over een vlak door de hiel, en hield — in tegenstelling tot Rankine — rekening met de wrijving tussen de grond en de wand. Voor een niet-samenhangende aanvulling (τf = σ′ tan φ′) werken er drie krachten op een proefwig ABC per eenheid lengte van de wand:

  • W — het gewicht van de spie;
  • F — de resultante van de normaal- en schuifkrachten op het proefbezwijkvlak BC, onder een hoek φ′ ten opzichte van de normaal op dit vlak;
  • Pₐ — de kracht vanuit de wand, onder een hoek δ′ (de wandwrijvingshoek) ten opzichte van de normaal op de achterzijde AB.
ABCWβF (onder φ′ t.o.v. de normaal op BC)Pₐ (onder δ′ t.o.v. de normaal op AB)WFPₐkrachtenpolygoon — sluit voorde spie in evenwicht
Figuur 1. Een proefglijwig ABC met de optredende krachten, en de krachtenpolygoon die sluit wanneer de spie in evenwicht is.

Met de achterzijde onder een hoek θ t.o.v. de verticale lijn, de aanvulling onder hoek α en het proefvlak BC onder hoek β t.o.v. de horizontale lijn, geeft de sinusregel in de krachtenpolygoon

Wsin(90°+θ+δ′−β+φ′)=Pasin(β−φ′)(1)
Pa=12γH2[cos(θ−β)cos(θ−α)sin(β−φ′)cos2θsin(β−α)sin(90°+θ+δ′−β+φ′)](2)

2Actieve gronddruk volgens CoulombHet maximum van de proefwiggen.

In vgl. (2) is alleen β onbekend. De wand moet de meest kritische spie keren, waardoor de actieve Coulomb-kracht het maximum is van Pₐ(β), dPₐ/dβ = 0. Oplossen hiervan geeft

0102030405035°40°45°50°55°60°65°70°75°80°85°Pₐ = 46.46 kN/m bij β = 55.5°β, de basis van de proefwigP (kN/m)
Figuur 2. De kracht van proefwiggen uitgezet tegen β voor α = 10°, θ = 5°, H = 4 m, γ = 15 kN/m³, φ′ = 30° en δ′ = 15°: het maximum is de actieve Coulomb-kracht.
Pa=12KaγH2,Ka=cos2(φ′−θ)cos2θcos(δ′+θ)[1+sin(δ′+φ′)sin(φ′−α)cos(δ′+θ)cos(θ−α)]2(3)

Met α = θ = δ′ = 0 wordt dit (1 − sin φ′)/(1 + sin φ′), de coëfficiënt van Rankine. De kracht grijpt aan op H/3 boven de basis, onder een hoek δ′ t.o.v. de normaal op de achterzijde. Wandwrijving verlaagt de actieve kracht:

Tabel 1. Coulomb Kₐ voor θ = 0, α = 0, uit vgl. (3)
φ′δ′ = 0°δ′ = 5°δ′ = 10°δ′ = 15°δ′ = 20°δ′ = 25°
28°0.36100.34480.33300.32510.32030.3186
30°0.33330.31890.30850.30140.29730.2959
32°0.30730.29450.28520.27910.27550.2745
34°0.28270.27140.26330.25790.25490.2542
36°0.25960.24970.24260.23790.23540.2350
38°0.23790.22920.22300.21900.21690.2167
40°0.21740.20980.20450.20110.19940.1995
42°0.19820.19160.18700.18410.18280.1831
Gepubliceerde tabellen geven Kₐ voor δ′ = 2φ′/3 en φ′/2 met θ en α tot 25° en 20°; de module evalueert Verg. (3) voor elke combinatie.

3Passieve gronddruk volgens CoulombHet minimum van de proefwiggen.

Wanneer de wand in de grond wordt geduwd, tilt deze een spie op; de reactiekracht op het bezwijkvlak en de wandkracht draaien naar de andere zijde van hun normaal. De passieve kracht is het minimum over de proefwiggen:

Pp=12KpγH2,Kp=cos2(φ′+θ)cos2θcos(δ′−θ)[1−sin(φ′+δ′)sin(φ′+α)cos(δ′−θ)cos(α−θ)]2(4)

Voor θ = α = δ′ = 0 is dit tan²(45 + φ′/2), Rankines Kₚ. Wandwrijving vergroot de passieve kracht, en snel:

0.20.30.51235100°5°10°15°20°25°φ′ = 30°φ′ = 35°φ′ = 40°Kₚ (gestreept) neemt toe met δ′Kₐ (doorgetrokken) neemt af met δ′wandwrijvingshoek δ′K (logaritmische schaal)
Figuur 3. Coulomb Kₐ (doorgetrokken) en Kₚ (gestreept) ten opzichte van δ′ voor θ = α = 0; δ′ = 0 komt overeen met Rankine.
Tabel 2. Coulomb Kₚ voor θ = 0, α = 0, uit Verg. (4)
φ′δ′ = 0°δ′ = 5°δ′ = 10°δ′ = 15°δ′ = 20°
15°1.6981.9012.1312.4032.735
20°2.0402.3132.6353.0293.525
25°2.4642.8333.2853.8554.597
30°3.0003.5054.1434.9776.105
35°3.6904.3915.3096.5558.324
40°4.5995.5936.9468.87211.771
Voor δ′ groter dan ongeveer φ′/2 is het werkelijke passieve bezwijkvlak gekromd, en overschat Coulomb Kₚ — aan de onveilige zijde. De logaritmische spiraal-oplossing (de module Logaritmische spiraal) is dan een betere schatting; de module waarschuwt in dat geval.

4Lagen, water en bovenbelastingEen gelaagde aanvulling met een grondwaterstand en een bovenbelasting (deze module).

Een bovenbelasting q op het oppervlak van de aanvulling (verticaal, per eenheid van oppervlak van het hellende maaiveld) voegt gewicht toe aan elke proefwig in dezelfde verhouding als de grond, zodat de maatgevende spie niet verandert en Coulombs coëfficiënt gelijk blijft. Deze kan worden geschreven als een equivalent volumiek gewicht; per eenheid verticale diepte is dit de verticale spanning

qe=qcosθcos(θ−α)(5)

toegevoegd op elke diepte, zodat P = ½K γH² + K qe H, het eerste deel op H/3, het tweede op H/2 boven het stichtingsvlak.

De module neemt de aanvulling ook op in lagen, waarvan de grenzen horizontaal zijn en de diktes verticaal worden gemeten aan de achterzijde vanaf de top A, elk met een eigen γ, φ′ en wandwrijvingshoek δ′. Elke laag krijgt zijn eigen Coulomb-coëfficiënt onder de effectieve verticale spanning onder A,

σ′v=qe+Σγihi,σ′=Kiσ′vcosθ(6)

per eenheid lengte van de achterzijde, hellend onder de δ′ van de laag ten opzichte van de normaal; de druk springt bij een laaggrens waar K verandert. Een horizontale grondwaterstand op zw onder A, met hydrostatische poriënwaterspanning, maakt dat de lagen eronder wegen met γ′ = γsat − γw, en u = γw(z − zw) werkt loodrecht op de achterzijde — de behandeling van Rankines druk. De krachten uit de lagen en uit het water worden opgeteld als componenten loodrecht op en langs de achterzijde; de werklijn volgt uit de momenten van de normale componenten rond het stichtingsvlak.

Een cohesieve laag (c′ > 0) neemt de cohesieterm in de vorm van Rankine, σ′ = Kσ′ᵥ − 2c′√K (actief) of + 2c′√K (passief), met de Coulomb-coëfficiënt K van de laag; de adhesie tussen de wand en de grond wordt verwaarloosd, en nabij de bovenzijde van de laag wordt het negatieve (trek-)deel weggelaten met trekscheuren of volledig meegeteld. Voor δ′ = 0 met een horizontaal maaiveld en een verticale achterzijde is dit Rankines c′–φ′-oplossing.

Coulombs spie is een enkel vlak door één grondsoort; de gelaagde vorm is een ingenieursuitbreiding van de module hierop, geen besloten gelaagde oplossing uit de literatuur. Voor één grondsoort is het Coulombs besloten vorm; met δ′ = 0, een horizontaal maaiveld en een verticale achterzijde is het Rankines gelaagde oplossing. Het maatgevende vlak van elke laag, getrokken vanaf de hiel door de lagen, is een stapsgewijze benadering van het bezwijkmechanisme.

5RekenvoorbeeldActieve kracht op een keermuur met hellend maaiveld, hellende achterzijde en wandwrijving.

Rekenvoorbeeld. α = 10°, θ = 5°, H = 4 m, γ = 15 kN/m³, φ′ = 30°, δ′ = 15° (δ′/φ′ = ½). Bepaal Pₐ, de richting en het aangrijpingspunt.

Ka=cos2(30°−5°)cos25°cos(15°+5°)[1+sin45°sin20°cos20°cos(−5°)]2=0.3872
Pa=12(15)(4)2(0.3872)=46.46kN/m

De kracht grijpt aan op H/3 = 1.33 m boven de onderzijde van de wand, hellend onder 15° = δ′ ten opzichte van de normaal van de achterzijde. De proefwiggen van Figuur 2 bereiken dit maximum bij β ≈ 55.5°. De module opent met dit voorbeeld.

6LiteratuurBronnen.

  • Das, B.M. (2018). Principles of Geotechnical Engineering, 9th ed. Cengage Learning.
  • Coulomb, C.A. (1776). Essai sur une application des règles de Maximis et Minimis à quelques problèmes de statique relatifs à l'architecture. Mémoires de Mathématique et de Physique, Académie Royale des Sciences, Paris, 7, 343–382.
  • Das, B.M. (2016). Principles of Foundation Engineering, 8th ed. Cengage Learning — a surcharge on a sloping backfill.

Van theorie naar uw eigen ontwerp

Bepaal de Coulomb-kracht op uw eigen keermuur in enkele minuten

  • De maatgevende spie, de kracht, de componenten en de werklijn, stap voor stap
  • Wandwrijving, een hellende achterzijde en een hellend maaiveld, actief of passief
  • Verschillende grondlagen, een grondwaterstand en een bovenbelasting
  • Een overzichtelijk berekeningsrapport, opgeslagen als pdf. Werkt op uw smartphone en in uw browser

Meer over gronddruk