1De eenheidswrijving langs de mantelf = Kσ′otanδ′ langs de mantel.
De mantelweerstand van een paal is de eenheidswrijving f gesommeerd over het oppervlak van de mantel:
p is de omtrek van de doorsnede en ΔL een lengte van de mantel waarover p en f als constant worden beschouwd. In zand is de eenheidswrijving de horizontale effectieve spanning op de mantel maal de wrijvingscoëfficiënt van het paal-grondcontactvlak:
σ′o is de effectieve verticale spanning op diepte z, K de effectieve aarddrukcoëfficiënt op de mantel en δ′ de paal-grondwrijvingshoek. Het product K·tanδ′ is de β van de β-methode voor zand, dus dezelfde vergelijking wordt ook geschreven als f = βσ′o. In werkelijkheid varieert K met de diepte: het is ruwweg de Rankine passieve coëfficiënt nabij de kop en kan dieper beneden de rustdrukwaarde dalen, dus wordt een gemiddelde gebruikt voor de gehele mantel.
2K en δ′ per installatiemethodeGeboorde, laag- en hoogverdringende palen.
Hoe een paal in de grond wordt gebracht, verandert het zand eromheen. Heien verdicht het, tot ongeveer 2.5 paaldiameters vanaf de mantel; een hoogverdringende paal (een gesloten buis, een prefab betonpaal) verkrijgt meer wrijving in los zand dan een laagverdringende (een H-paal, een open buis); boren of spuiten maakt het zand losser en levert minder wrijving op. De aanbevolen gemiddelden voor K volgen de installatie, met Ko = 1 − sinφ′:
| Paaltype | K | Bij φ′ = 34° |
|---|---|---|
| Geboord of gespoten | ≈ Ko | 0.44 |
| Laagverdringend gedreven | Ko tot 1.4Ko | 0.44 tot 0.62 |
| Verdringingsrijke gedreven | Ko tot 1.8Ko | 0.44 tot 0.79 |
Uit veldbelastingproeven rapporteren Mansur en Hunter (1970) gemiddelde waarden van K = 1.65 voor H-profielen, 1.26 voor stalen buispalen en 1.5 voor voorgespannen betonnen palen. De paal-bodem wrijvingshoek ligt volgens de verschillende onderzoeken tussen 0.5φ′ en 0.8φ′.
Zowel K als δ′ zijn oordelen over de paal dan wel eigenschappen van het zand, dus de GeoTerva paalmodules vragen ernaar en vullen een standaardwaarde in: δ′ = 0.75φ′ van elke zandlaag, en K = Ko van de laag voor een geboorde paal of 1.4Ko voor een gedreven of ingedrukte paal. Beide velden blijven bewerkbaar, en de modules waarschuwen wanneer K ver boven Ko ligt voor een geboorde paal.
3De kritieke diepte L′ = 15DWaarom de wrijving niet meer toeneemt.
De gemeten eenheidswrijving neemt niet lineair toe met de diepte zoals de effectieve spanning dat doet. Deze neemt ruwweg lineair toe tot een diepte L′ en blijft eronder nagenoeg constant; L′ is vijftien tot twintig paaldiameters, en de conservatieve schatting is
De gebruikelijke verklaring is boogvorming (arching): onder een bepaalde diepte geeft het zand rond de schacht niet meer de volledige bovenliggende last door aan de paal. De K–δ methode houdt daarom σ′o vast op de waarde op L′ vanaf die diepte tot aan de punt:
De kritieke diepte behoort tot de paal, niet tot een laag: in een gelaagd profiel (de paalcapaciteit in gelaagde bodem module) draagt een zandlaag die volledig onder L′ ligt, dezelfde σ′o over haar gehele dikte. Dit is iets anders dan de beperking op de puntweerstand in Meyerhof’s methode, die een spanning begrenst, niet een diepte. Coyle en Castello’s schachtmethode kent helemaal geen kritieke diepte: het middelen over de gehele lengte en een K die afneemt met L/D vervullen die rol.
4Tabel van K·tanδ′, φ′ = 25–40°Geboorde en gedreven palen, δ′ = 0.75φ′.
| φ′ (°) | Ko = 1 − sinφ′ | δ′ = 0.75φ′ (°) | δ′ bereik 0.5–0.8φ′ (°) | K·tanδ′, K = Ko (geboord) | K·tanδ′, K = 1.4Ko (gedreven) | K·tanδ′, K = 1.8Ko (verdringingsrijk) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 25 | 0.577 | 18.8 | 12.5–20.0 | 0.197 | 0.275 | 0.354 |
| 26 | 0.562 | 19.5 | 13.0–20.8 | 0.199 | 0.278 | 0.358 |
| 27 | 0.546 | 20.3 | 13.5–21.6 | 0.202 | 0.283 | 0.364 |
| 28 | 0.531 | 21.0 | 14.0–22.4 | 0.204 | 0.285 | 0.367 |
| 29 | 0.515 | 21.8 | 14.5–23.2 | 0.206 | 0.288 | 0.371 |
| 30 | 0.500 | 22.5 | 15.0–24.0 | 0.207 | 0.290 | 0.373 |
| 31 | 0.485 | 23.3 | 15.5–24.8 | 0.209 | 0.292 | 0.376 |
| 32 | 0.470 | 24.0 | 16.0–25.6 | 0.209 | 0.293 | 0.377 |
| 33 | 0.455 | 24.8 | 16.5–26.4 | 0.210 | 0.295 | 0.379 |
| 34 | 0.441 | 25.5 | 17.0–27.2 | 0.210 | 0.294 | 0.378 |
| 35 | 0.426 | 26.3 | 17.5–28.0 | 0.211 | 0.295 | 0.379 |
| 36 | 0.412 | 27.0 | 18.0–28.8 | 0.210 | 0.294 | 0.378 |
| 37 | 0.398 | 27.8 | 18.5–29.6 | 0.210 | 0.294 | 0.378 |
| 38 | 0.384 | 28.5 | 19.0–30.4 | 0.209 | 0.292 | 0.376 |
| 39 | 0.371 | 29.3 | 19.5–31.2 | 0.208 | 0.291 | 0.374 |
| 40 | 0.357 | 30.0 | 20.0–32.0 | 0.206 | 0.289 | 0.371 |
Vermenigvuldig K·tanδ′ met de effectieve verticale spanning σ′o (vastgehouden op de waarde op L′ = 15D onder die diepte) om de eenheidswrijving f in dezelfde eenheden te verkrijgen. δ′ wordt afgerond op 0.1°, zoals de GeoTerva modules dit invullen. Waarden berekend door GeoTerva.
5Uitgewerkt voorbeeldEen heipaal, 0.45 m in diameter, 13.5 m lang.
Een gedreven betonnen paal met cirkelvormige doorsnede, D = 0.45 m, is ingebed L = 13.5 m in zand met φ′ = 34°, γ = 18 kN/m³ boven de grondwaterstand op 3.0 m diepte en γsat = 20 kN/m³ eronder (γw = 9.81 kN/m³). p = πD = 1.414 m.
- K en δ′: Ko = 1 − sin 34° = 0.441; voor een gedreven paal K = 1.4 × 0.441 = 0.62 (tot twee decimalen); δ′ = 0.75 × 34° = 25.5°.
- Kritieke diepte: L′ = 15 × 0.45 = 6.75 m. σ′o = 54.0 kPa op de grondwaterstand en 92.2 kPa op L′; onder L′ wordt deze vastgehouden op 92.2 kPa.
- Eenheidswrijving onder L′: f = 0.62 × 92.2 × tan 25.5° = 27.3 kPa (zonder de beperking zou deze 47.6 kPa bereiken aan de punt).
- Oppervlakte van het spanningsdiagram: ½ × 54.0 × 3.0 + ½ × (54.0 + 92.2) × 3.75 + 92.2 × 6.75 = 355.1 + 622.4 = 977.6 kN/m.
- Schachtwrijving: Qs = 1.414 × 0.62 × tan 25.5° × 977.6 = 409 kN.
Geboord in plaats van gedreven (K = Ko = 0.44), geeft dezelfde schacht 290 kN. Coyle en Castello’s methode (K = 0.81, δ′ = 0.8φ′, geen kritieke diepte) geeft 712 kN voor de gedreven paal. Met Meyerhof’s punt van 617 kN, Qu = 617 + 409 = 1026 kN en, met een veiligheidsfactor van 3, Qall = 342 kN.
6VragenKorte antwoorden.
Welke K moet worden gebruikt voor een gedreven paal in zand?
Tussen Ko en 1.4Ko voor een verdringingsarme paal (een H-profiel, een open buis) en tussen Ko en 1.8Ko voor een verdringingsrijke paal (een gesloten buis, een voorgespannen betonnen paal), met Ko = 1 − sinφ′. Bij φ′ = 34° is dit 0.44 tot 0.62 en 0.44 tot 0.79. Voor een geboorde of gespoelde paal is K ≈ Ko.
Wat is de kritieke diepte voor schachtwrijving?
De diepte L′ waaronder de eenheidswrijving niet meer toeneemt. Deze is vijftien tot twintig paaldiameters, en L′ = 15D is de conservatieve waarde die wordt gebruikt in de K–δ methode: 6.75 m voor een paal met een diameter van 0.45 m.
Welke wrijvingshoek δ′ moet worden gebruikt tussen de paal en het zand?
De onderzoeken plaatsen δ′ tussen 0.5φ′ en 0.8φ′, met ruwere oppervlakken richting het bovenste eind. GeoTerva vult δ′ = 0.75φ′ in en staat u toe dit te wijzigen; bij φ′ = 34° is het bereik 17.0° tot 27.2° en de standaardwaarde 25.5°.