1De proefwiggetalCoulomb (1776): een star wiggetal op een vlak.
Coulomb (1776) beschouwde de grond achter een wand als een star wiggetal dat glijdt op een vlak door de voet. Drie krachten houden het in evenwicht: zijn gewicht W, de reactie F op het breukvlak, onder een hoek φ′ ten opzichte van de normaal van dat vlak, en de kracht Pa van de wand, onder de wandwinkelfactor δ′ ten opzichte van de normaal van de achterkant. Met de achterkant onder θ ten opzichte van de verticale, de opvulling onder α en het proefvlak onder β ten opzichte van de horizontale, geeft de gesloten krachtpolygon
De wand moet het gevaarlijkste wiggetal weerstaan: de actieve kracht is het maximum van Pa(β). θ wordt gemeten vanaf de verticale, positief wanneer de voet verder in de opvulling ligt dan de bovenkant van de wand (de grond rust op de achterkant), negatief wanneer de achterkant over de grond uitsteekt; α is positief wanneer de opvulling omhoog loopt van de wand af.
2De actieve coëfficiëntDe gesloten vorm van het maximum.
Pa werkt op H/3 boven de voet, onder δ′ ten opzichte van de normaal van de achterkant, dat wil zeggen onder δ′ + θ onder de horizontale:
Met θ = α = δ′ = 0 is de formule die van Rankine (1 − sin φ′)/(1 + sin φ′). Wandwrijving verlaagt Ka een beetje en keert de druk naar beneden, wat de wand helpt tegen glijden en kantelen. De wortel vereist α ≤ φ′. Voor een verticale achterkant en een vlak terrein zijn de coëfficiënten voor elke graad te vinden op de pagina erddrukcoëfficiënten.
3De wandwinkelfactorWelke δ′ te gebruiken.
δ′ is de wrijvingshoek tussen de wand en de grond, niet alleen een eigenschap van de grond. Voor beton of metselwerk tegen een granulaire opvulling wordt δ′ doorgaans genomen tussen φ′/2 en 2φ′/3; gladdere oppervlakken mobiliseren minder, en δ′ kan nooit φ′ overschrijden. Het teken veronderstelt dat de opvulling naar beneden beweegt ten opzichte van de wand, zoals het geval is wanneer een actief wiggetal zich vormt; een wand die meer zakt dan de grond erachter keert de wrijving om, en δ′ wordt dan nul genomen.
Waar de druk niet op de wand zelf wordt genomen, maar op een verticaal vlak door de voet van een kantel- of zwaartekrachtswand, ligt dat vlak in de grond: er werkt geen wandwrijving op, en de druk wordt parallel aan de opvulling genomen (δ′ = α), waarvoor de coëfficiënten van Coulomb en Rankine gelijk zijn (zie Rankine met een hellende opvulling).
4Tabellen van Kaδ′ = 2φ′/3 en δ′ = φ′/2.
| φ′ | θ = −10° α = 0° | θ = 0° α = 0° | θ = 0° α = 10° | θ = 0° α = 20° | θ = 10° α = 0° | θ = 10° α = 10° | θ = 10° α = 20° | θ = 20° α = 0° | θ = 20° α = 10° | θ = 20° α = 20° |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 26° | 0.281 | 0.347 | 0.403 | 0.514 | 0.426 | 0.502 | 0.648 | 0.527 | 0.633 | 0.833 |
| 28° | 0.255 | 0.321 | 0.370 | 0.460 | 0.401 | 0.469 | 0.590 | 0.503 | 0.599 | 0.769 |
| 30° | 0.232 | 0.297 | 0.340 | 0.414 | 0.377 | 0.438 | 0.540 | 0.479 | 0.568 | 0.714 |
| 32° | 0.210 | 0.275 | 0.312 | 0.374 | 0.355 | 0.409 | 0.497 | 0.457 | 0.538 | 0.667 |
| 34° | 0.190 | 0.254 | 0.287 | 0.339 | 0.334 | 0.382 | 0.458 | 0.437 | 0.511 | 0.624 |
| 36° | 0.171 | 0.235 | 0.263 | 0.307 | 0.314 | 0.357 | 0.423 | 0.417 | 0.485 | 0.586 |
| 38° | 0.154 | 0.217 | 0.242 | 0.279 | 0.295 | 0.334 | 0.392 | 0.398 | 0.461 | 0.551 |
| 40° | 0.139 | 0.200 | 0.221 | 0.253 | 0.277 | 0.312 | 0.363 | 0.381 | 0.438 | 0.518 |
| 42° | 0.124 | 0.184 | 0.203 | 0.229 | 0.261 | 0.292 | 0.336 | 0.364 | 0.416 | 0.489 |
θ: helling van de achterkant vanaf de verticale (+ voet richting opvulling); α: helling van de opvulling (+ stijgend van de wand af). Waarden berekend door GeoTerva met de functie die zijn Coulomb-module gebruikt.
| φ′ | θ = −10° α = 0° | θ = 0° α = 0° | θ = 0° α = 10° | θ = 0° α = 20° | θ = 10° α = 0° | θ = 10° α = 10° | θ = 10° α = 20° | θ = 20° α = 0° | θ = 20° α = 10° | θ = 20° α = 20° |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 26° | 0.289 | 0.353 | 0.408 | 0.516 | 0.430 | 0.503 | 0.642 | 0.527 | 0.628 | 0.815 |
| 28° | 0.262 | 0.326 | 0.374 | 0.461 | 0.403 | 0.469 | 0.584 | 0.501 | 0.593 | 0.751 |
| 30° | 0.237 | 0.301 | 0.343 | 0.415 | 0.378 | 0.437 | 0.535 | 0.476 | 0.560 | 0.697 |
| 32° | 0.214 | 0.278 | 0.315 | 0.374 | 0.355 | 0.407 | 0.491 | 0.453 | 0.529 | 0.649 |
| 34° | 0.193 | 0.256 | 0.288 | 0.338 | 0.333 | 0.379 | 0.451 | 0.431 | 0.500 | 0.605 |
| 36° | 0.174 | 0.236 | 0.264 | 0.306 | 0.312 | 0.353 | 0.416 | 0.409 | 0.473 | 0.566 |
| 38° | 0.156 | 0.217 | 0.241 | 0.277 | 0.292 | 0.329 | 0.383 | 0.389 | 0.447 | 0.530 |
| 40° | 0.140 | 0.199 | 0.220 | 0.250 | 0.273 | 0.306 | 0.354 | 0.370 | 0.423 | 0.496 |
| 42° | 0.125 | 0.183 | 0.201 | 0.226 | 0.255 | 0.285 | 0.326 | 0.351 | 0.399 | 0.465 |
Waarden berekend door GeoTerva.
5De passieve coëfficiënt en zijn grenzenHet minimum van de wiggetallen.
Wanneer de wand in de grond wordt gedrukt, tilt hij een wiggetal op; de reacties keren naar de andere kant van hun normalen, en de passieve kracht is het minimum over de proefwiggetallen:
| φ′ | θ = 0° α = 0° | θ = 0° α = −10° | θ = 0° α = 10° | θ = −10° α = 0° | θ = 10° α = 0° |
|---|---|---|---|---|---|
| 20° | 2.414 | 1.726 | 3.275 | 2.932 | 2.117 |
| 25° | 3.124 | 2.174 | 4.464 | 4.028 | 2.617 |
| 30° | 4.143 | 2.775 | 6.314 | 5.745 | 3.292 |
| 35° | 5.680 | 3.614 | 9.417 | 8.637 | 4.235 |
| 40° | 8.147 | 4.838 | 15.193 | 14.043 | 5.609 |
α > 0: de grond vóór de wand loopt van de wand af omhoog. Waarden berekend door GeoTerva.
De grens van de vlakke wig. Het werkelijke passieve breukvlak is gekromd nabij de hiel, en des te meer naarmate δ′ groter is. Het vlak van Coulomb overschat dan Kp, aan de onveilige kant. Ten opzichte van het log-spiraalvormige oppervlak is Coulomb's Kp voor φ′ = 35° 5 % hoger bij δ′ = φ′/3, 13 % bij δ′ = φ′/2 en 28 % bij δ′ = 2φ′/3; voor φ′ = 40° en δ′ = 2φ′/3 is het 18.72 tegen 12.24, 53 % hoger. Voorbij ongeveer δ′ = φ′/3 moet de passieve coëfficiënt worden ontleend aan een gekromd oppervlak: zie log-spiraal passieve gronddruk.
6Uitgewerkt voorbeeldEen hellende achterzijde, een hellend aanvulsel, wrijving langs de wand.
Een betonnen wand met hoogte H = 5 m heeft een achterzijde die onder θ = 12° helt (hiel naar de vulling toe) en keert een korrelig aanvulsel met helling α = 12°, met φ′ = 33°, γ = 18.5 kN/m³ en wrijving langs de wand δ′ = 22° (2φ′/3).
- Coëfficiënt: de term onder de wortel is sin 55° · sin 21° / (cos 34° · cos 0°) = 0.3541, en Ka = cos²21° / [cos²12° · cos 34° · (1 + √0.3541)²] = 0.432.
- Stuwkracht: Pa = ½ × 18.5 × 5² × 0.432 = 99.9 kN/m, op H/3 = 1.67 m boven de hiel.
- Componenten: onder een hoek δ′ + θ = 34° onder de horizontaal, Ph = 82.8 kN/m en Pv = 55.8 kN/m.
- Kritieke wig: de proefkracht Pa(β) is het grootst voor een vlak onder β = 57.8° met de horizontaal.
Zonder wrijving langs de wand zou dezelfde wand Ka = 0.445 hebben, Pa = 102.9 kN/m alleen onder θ = 12° (Ph = 100.7, Pv = 21.4 kN/m): wrijving verlaagt de horizontale stuwkracht met 18 %. Met een verticale achterzijde en dezelfde δ′ en α, is Ka = 0.308 en Ph = 66.1 kN/m: de hellende achterzijde draagt meer van de vulling. De Coulomb-module van GeoTerva houdt rekening met lagen, een grondwaterstand en een bovenbelasting, en tekent de kritieke wig.
7VragenKorte antwoorden.
Hoe wordt de helling θ van de achterzijde gemeten?
Vanaf de verticaal, positief wanneer de hiel verder in het aanvulsel ligt dan de top van de wand, zodat de grond op de achterzijde rust; negatief wanneer de achterzijde over de grond heen helt. Voor φ′ = 30°, δ′ = 20° en een horizontaal aanvulsel, Ka = 0.232 bij θ = −10°, 0.297 bij θ = 0 en 0.377 bij θ = 10°.
Welke wrijvingshoek langs de wand moet ik gebruiken?
Voor beton of metselwerk tegen een korrelig aanvulsel, gewoonlijk φ′/2 tot 2φ′/3; nooit meer dan φ′. Op een verticaal vlak door de grond achter de hiel (het gebruikelijke drukvlak van een cantilever- of zwaartekrachtswand) is er geen wrijving langs de wand, en wordt de stuwkracht evenwijdig aan het aanvulsel genomen.
Waarom mag Coulomb's Kp niet worden gebruikt bij grote wrijving langs de wand?
Omdat het vlakke breukvlak de passieve weerstand overschat wanneer δ′ groot is: voor φ′ = 35° en δ′ = 2φ′/3 ligt Coulomb's Kp 28 % boven de log-spiraalwaarde. Een gekromd oppervlak (log-spiraal) moet worden gebruikt voorbij ongeveer δ′ = φ′/3.