GeoTerva Module openen

Formules en tabellen · Horizontale gronddruk

Logaritmisch-spiraalvormige passieve aarddruk: Kp met wandwrijving

De passieve weerstand van een grofkorrelige grond tegen een ruwe wand, op het gebogen breukvlak dat wandwrijving veroorzaakt: Kp voor elke wrijvingshoek van 20° tot 45°, vergeleken met Coulomb, Rankine en Lancellotta.

  • Gratis te lezen
  • φ′ = 20–45°
  • δ′/φ′ = 0–1
  • Uitgewerkt voorbeeld

1Waarom een gebogen vlakWandwrijving buigt het breukvlak.

Wanneer een wand in een grofkorrelige grond wordt gedrukt, wordt de grond ervoor opgetild en glijdt deze langs de wand omhoog. De wand houdt deze tegen door wrijving, zodat de passieve kracht op de grond onder een hoek δ′ onder de normaal van de wand staat. Die wrijving buigt het breukvlak: het is gebogen bij de voet en recht bij het maaiveld, waar de grond zich in de passieve toestand van Rankine bevindt. Het vlakke model van Coulomb kan de kromming niet volgen; het geeft een passieve kracht die te groot is, en des te meer naarmate δ′ groter is (zie Coulomb aarddruk). Met δ′ = 0 is het vlak een vlak en geeft elke methode de waarde van Rankine terug

Kp=tan2(45°+φ′/2)

Voor alle methoden op deze pagina wordt de passieve kracht op een verticale wand van hoogte H met een horizontale grofkorrelige achtervulling geschreven als

Pp=12KpγH2

werkend op H/3 boven de voet en hellend onder een hoek δ′ ten opzichte van de normaal van de wand: de horizontale component is Pp cos δ′.

2De logaritmische spiraal proefwigTerzaghi en Peck (1967).

Het gekromde deel van het oppervlak wordt beschouwd als een logaritmische spiraal rond een pool O:

r=r0eωtan⁡φ′

Elke straal van deze spiraal snijdt de kromme onder een hoek φ′ ten opzichte van de normaal. De resultante van de normaalkrachten en schuifkrachten op een breukvlak in een korrelige grond is eveneens onder een hoek φ′ ten opzichte van de normaal geplaatst, waardoor deze op de spiraal door O gaat en wegvalt uit een momentenvergelijking rond O. De proefprocedure van Terzaghi en Peck (1967):

  • Trek vanaf de bovenkant van de muur A een lijn onder een hoek van 45° − φ′/2 onder het maaiveld en kies daarop een punt C.
  • Bepaal de pool O op die lijn zodanig dat een spiraal via de hiel B door C gaat.
  • Boven C bevindt de grond zich in de passieve toestand van Rankine: het verticale vlak door C, met diepte d, draagt Pd = ½γd²tan²(45° + φ′/2), horizontaal, op d/3 boven C.
  • Neem de momenten rond O van het gewicht W van de grond tussen de muur, de spiraal en dat vlak, van Pd, en van de muurkracht P (op H/3, onder een hoek δ′):
P=WlW+PdldlP

De procedure wordt herhaald voor punten C langs de lijn; de kleinste P is de passieve kracht. De onderstaande tabellen zijn afkomstig uit deze procedure, numeriek uitgevoerd, punt C per punt C, voor elke φ′ en δ′. Caquot en Kerisel (1948) hebben passieve coëfficiënten getabelleerd op logaritmische spiraaloppervlakken voor hellende muren en hellend terrein; Shields en Tolunay (1973) analyseerden dezelfde wig met de slice-methode.

3Gesloten vorm van LancellottaEen ondergrens (Lancellotta 2002).

Lancellotta (2002) vond een analytische oplossing (gesloten vorm) voor een verticale muur en horizontaal aanvulmateriaal middels de ondergrensstelling van de plasticiteit:

Kp=cos⁡δ′+sin2⁡φ′−sin2⁡δ′1−sin⁡φ′e2θtan⁡φ′,2θ=sin−1⁡(sin⁡δ′sin⁡φ′)+δ′

waarbij 2θ in radialen is; Kp cos δ′ is de coëfficiënt van de horizontale component. Als ondergrens ligt deze waarde iets lager dan de logaritmische spiraalwig, wat een mechanisme van het bovengrenstype is; de exacte waarde ligt tussen beide in, dicht bij de logaritmische spiraal.

4Tabel van de logaritmische spiraal Kpφ′ = 20–45°, per graad.

Tabel 1. Passieve coëfficiënt Kp van de logaritmische spiraal (verticale muur, horizontaal aanvulmateriaal) tegenover φ′ en δ′/φ′
φ′δ′/φ′ = 0δ′/φ′ = 1/3δ′/φ′ = 1/2δ′/φ′ = 2/3δ′/φ′ = 1
20°2.042.382.562.733.07
21°2.122.502.702.903.29
22°2.202.632.853.083.53
23°2.282.773.023.283.80
24°2.372.913.203.494.09
25°2.463.063.393.724.42
26°2.563.233.593.984.78
27°2.663.413.824.265.18
28°2.773.604.064.565.62
29°2.883.804.334.896.12
30°3.004.024.615.266.68
31°3.124.264.935.677.30
32°3.254.515.276.118.01
33°3.394.795.656.618.81
34°3.545.096.067.179.73
35°3.695.426.527.7810.76
36°3.855.787.038.4711.95
37°4.026.177.599.2513.32
38°4.206.598.2110.1214.90
39°4.407.068.9011.1116.73
40°4.607.589.6712.2418.86
41°4.818.1410.5413.5221.36
42°5.048.7711.5214.9824.31
43°5.299.4612.6216.6727.80
44°5.5510.2413.8818.6131.96
45°5.8311.1015.3020.8836.97

Pp = ½KpγH², onder een hoek δ′ ten opzichte van de normaal van de muur. δ′/φ′ = 0 komt overeen met tan²(45° + φ′/2) van Rankine. Waarden berekend door GeoTerva met de functie die haar passieve module voor logaritmische spiralen gebruikt (Terzaghi en Peck 1967).

5Logaritmische spiraal, Coulomb, Rankine, LancellottaVier oplossingen naast elkaar.

Tabel 2. Kp voor een verticale muur en horizontaal aanvulmateriaal volgens vier oplossingen
φ′δ′/φ′ (δ′)Rankine (δ′ = 0)CoulombLogaritmische spiraalLancellottaCoulomb / logaritmische spiraal
25°1/3 (8.3°)2.463.123.063.031.02
25°1/2 (12.5°)2.463.553.393.301.05
25°2/3 (16.7°)2.464.083.723.561.10
25°1 (25°)2.465.604.424.001.27
30°1/3 (10°)3.004.144.023.951.03
30°1/2 (15°)3.004.984.614.441.08
30°2/3 (20°)3.006.115.264.931.16
30°1 (30°)3.0010.106.685.801.51
35°1/3 (11.7°)3.695.685.425.281.05
35°1/2 (17.5°)3.697.366.526.161.13
35°2/3 (23.3°)3.699.967.787.091.28
35°1 (35°)3.6922.9710.768.852.13
40°1/3 (13.3°)4.608.157.587.281.08
40°1/2 (20°)4.6011.779.678.921.22
40°2/3 (26.7°)4.6018.7212.2410.711.53
40°1 (40°)4.6092.5918.8614.394.91

Coulomb (1776): vlak oppervlak. Logaritmische spiraal: Terzaghi en Peck (1967). Lancellotta (2002): analytische ondergrens. — : φ′ + δ′ ≥ 90°, geen Coulomb-oplossing. Waarden berekend door GeoTerva.

Bij δ′ = φ′/3 verschillen het vlak en de spiraal met enkele procenten; bij δ′ = 2φ′/3 en φ′ = 40° is de waarde van Coulomb veel te hoog. De oplossingen met gekromde oppervlakken blijven dicht bij elkaar.

Tabel 3. Kp met een maaiveld dat onder een hoek α helt vóór een verticale muur: het gekromde oppervlak en het vlak van Coulomb
φ′δ′/φ′α = −10°: gekromdα = −10°: Coulombα = 0: gekromdα = 0: Coulombα = +10°: gekromdα = +10°: Coulomb
30°1/23.143.164.614.986.408.14
30°2/33.533.655.266.117.3810.90
35°1/24.264.346.527.369.5113.63
35°2/35.005.367.789.9611.5021.54

α > 0: het maaiveld stijgt weg van de muur. Gekromd: de logaritmische spiraalwig van Terzaghi en Peck gegeneraliseerd naar een hellend oppervlak, zoals berekend door de GeoTerva module (voor α = 0 is dit de wig van Tabel 1).

6Bij een aardbevingDe passieve weerstand neemt af.

Tijdens een aardbeving helpt de traagheid van de passieve wig om deze naar buiten te duwen, en de passieve weerstand daalt naarmate de horizontale seismische coëfficiënt kh toeneemt, en nog sneller wanneer er ook een verticale versnelling optreedt. Pseudo-statische analyses op gekromde oppervlakken geven de gereduceerde coëfficiënt: Subba Rao en Choudhury (2005) met een logaritmische spiraal en een vlak deel, en Lancellotta (2007), die zijn ondergrensoplossing uitbreidde naar het seismische geval. De module voor seismische passieve gronddruk van GeoTerva werkt met de coëfficiënten van Subba Rao en Choudhury; de actieve zijde van dezelfde muur wordt behandeld door de Mononobe–Okabe coëfficiënt.

7Uitgewerkt voorbeeldEen stuwblok dat in dicht zand wordt gedrukt.

Een zwaar betonnen stuwblok heeft een verticaal vlak met hoogte H = 2.5 m, vanaf het maaiveld naar beneden, en wordt horizontaal in dicht zand gedrukt met φ′ = 36° en γ = 18.5 kN/m³. Het blok is zwaar genoeg om niet omhoog te komen, zodat het zand dat het optilt langs het vlak glijdt en een muurwrijving δ′ = 2φ′/3 = 24° kan worden gemobiliseerd.

  • Logaritmische spiraal: Kp = 8.47, Pp = ½ × 8.47 × 18.5 × 2.5² = 489.9 kN/m.
  • Componenten: horizontaal Pp cos 24° = 447.5 kN/m; verticaal Pp sin 24° = 199.3 kN/m, werkend in opwaartse richting op het blok — het blok moet zwaarder zijn dan dit gewicht om de veronderstelde wrijving te laten ontwikkelen.
  • Het kritieke vlak: de spiraal verlaat de hiel en bestrijkt ω = 33.9° tot aan punt C, 3.53 m vanaf het vlak en 1.80 m onder het maaiveld; vanaf daar bereikt de rechte glijlijn van Rankine het oppervlak 7.06 m vóór het blok.

Voor hetzelfde blok geeft het vlak van Coulomb Kp = 11.15 (Pp = 644.4 kN/m, 32 % meer), de ondergrens van Lancellotta 7.67 (443.2 kN/m) en Rankine, zonder muurwrijving, 3.85 (222.7 kN/m). Voor de volledige passieve kracht is een grote beweging nodig; in het ontwerp wordt deze gewoonlijk gedeeld door een factor of slechts gedeeltelijk gemobiliseerd.

8VragenKorte antwoorden.

Waarom overschat de methode van Coulomb de passieve druk?

De methoden van Coulomb en de logaritmische spiraal proberen beide faalmechanismen en behouden degene met de kleinste passieve kracht. Bij muurwrijving is het werkelijke oppervlak gekromd, en een vlak kan dit niet volgen, waardoor het kleinste vlakke mechanisme nog steeds een te grote kracht geeft: 28 % te groot voor φ′ = 35° en δ′ = 2φ′/3.

Op welke muurwrijving kan worden gerekend bij passieve weerstand?

Een positieve δ′ vereist dat de grond ten opzichte van de muur omhoog komt. Een zware muur of een blok dat niet kan stijgen, mobiliseert tot ongeveer 2φ′/3 tegen beton; een lichte muur, of een muur die omhoog wordt getrokken, doet dit niet, en δ′ moet dan als nul worden genomen. Met δ′ = 0 geeft de logaritmische spiraal de Kp van Rankine (3.00 voor φ′ = 30°, tegenover 4.61 met δ′ = φ′/2).

Hoeveel beweging is nodig om de volledige passieve weerstand te mobiliseren?

Veel meer dan in de actieve toestand: in de orde van 0.5–1 % van de muurhoogte in zand en meer in klei, tegenover ongeveer 0.1 % voor de actieve toestand. Waar een dergelijke beweging niet acceptabel is, wordt slechts gedeeltelijk vertrouwd op de passieve weerstand.

De theorie erachter