GeoTerva Modülü açın

Formüller ve tablolar · Yanal toprak basıncı

Eğimli dolgulu Rankine toprak basıncı: Ka, Kp ve eğimli arka yüz

Duvar arkasındaki zeminin eğimli olduğu durumlar için 20° ile 45° arasındaki tüm içsel sürtünme açıları için aktif ve pasif Rankine katsayıları ve Chu (1991)'ya göre arka yüzü eğimli olan genel duvar durumu.

  • Ücretsiz okuma
  • φ′ = 20–45°
  • α = 0–35°
  • Çözümlü örnek

1Düşey duvar, eğimli dolguRankine (1857): yüzeye paralel gerilme.

Rankine (1857), yüzeyi yatayla α açısı yapan yarı sonsuz granüler zemin kütlesindeki (c′ = 0) gerilmeleri, yayılma (aktif) veya sıkışma (pasif) yoluyla yenildiği anda bulmuştur. Herhangi bir düşey düzlemde gerilme zemin yüzeyine paralel etki eder ve derinlikle doğrusal olarak artar. Böyle bir düzlemin yerini alan sürtünmesiz düşey bir duvar şu itkiyi taşır:

Pa=12KaγH2,Ka=cos⁡αcos⁡α−cos2⁡α−cos2⁡φ′cos⁡α+cos2⁡α−cos2⁡φ′
Pp=12KpγH2,Kp=cos⁡αcos⁡α+cos2⁡α−cos2⁡φ′cos⁡α−cos2⁡α−cos2⁡φ′

Her iki kuvvet de tabanın H/3 üzerinde, α açısıyla eğimli olarak etki eder: yatay bileşen Pa cos α, dikey bileşen ise Pa sin α'dır ve duvardan uzaklaşan bir dolgu için duvar üzerine aşağı yönlüdür. α = 0 olduğunda katsayılar tan²(45° ∓ φ′/2) olur ki bunlar toprak basıncı katsayıları sayfasındaki düz zemin değerleridir.

Kök için α ≤ φ′ gereklidir: φ′'den daha dik bir şev ayakta kalamaz. α = φ′ olduğunda kök sıfırlanır ve her iki katsayı da cos φ′ olur (φ′ = 30° için, Ka = Kp = 0.866): şevin kendisi yenilme durumundadır ve aktif ile pasif durumlar örtüşür.

2Genel durum: eğimli arka yüzChu (1991).

Chu (1991), Rankine'nin çözümünü, arkasında α açısıyla eğimli granüler bir dolgu bulunan ve arka yüzü düşeye θ açısıyla eğimli olan sürtünmesiz bir duvara genişletmiştir. Topuğun dolgunun içine duvar tepesinden daha fazla girdiği durumlarda, yani zeminin arka yüze dayandığı durumda θ pozitiftir; arka yüz zeminin üzerine doğru eğildiğinde ise negatiftir. Aktif itki Pa = ½γH²Ka(R) şeklindedir; burada H duvarın düşey yüksekliğidir ve

ψa=sin−1⁡sin⁡αsin⁡φ′−α+2θ
Ka(R)=cos⁡(α−θ)1+sin2⁡φ′−2sin⁡φ′cos⁡ψacos2⁡θ(cos⁡α+sin2⁡φ′−sin2⁡α)

İtki, topuğun H/3 üzerinde, arka yüzeyin normaline β açısıyla eğimli olarak etki eder ve yenilme kaması yatayla η açısındaki bir düzlemle sınırlıdır:

β=tan−1⁡sin⁡φ′sin⁡ψa1−sin⁡φ′cos⁡ψa
η=π4+φ′2+α2−12sin−1⁡sin⁡αsin⁡φ′

Pasif durum için işaretler değişir:

ψp=sin−1⁡sin⁡αsin⁡φ′+α−2θ,Kp(R)=cos⁡(α−θ)1+sin2⁡φ′+2sin⁡φ′cos⁡ψpcos2⁡θ(cos⁡α−sin2⁡φ′−sin2⁡α)
β=tan−1⁡sin⁡φ′sin⁡ψp1+sin⁡φ′cos⁡ψp,η=π4−φ′2+α2+12sin−1⁡sin⁡αsin⁡φ′

θ = 0 olduğunda yukarıdaki düşey arka yüz katsayılarına geri dönülür ve β = α olur. Düz bir dolgu ile katsayı ±θ için aynıdır ancak itki ters yöne döner: φ′ = 30° ve θ = ±10° için, β = 0.377° ve 17.9° olmak üzere Ka(R) = −17.9'dir.

3Ka TablosuDüşey arka yüz, φ′ = 20–45°, α = 0–35°.

Tablo 1. α eğimli bir dolgu için Rankine aktif basınç katsayısı Ka (düşey, sürtünmesiz arka yüz)
φ′α = 0°α = 5°α = 10°α = 15°α = 20°α = 25°α = 30°α = 35°
20°0.4900.5000.5310.6030.940———
21°0.4720.4810.5090.5710.748———
22°0.4550.4630.4880.5430.677———
23°0.4380.4450.4680.5170.625———
24°0.4220.4280.4490.4920.583———
25°0.4060.4120.4310.4690.5470.906——
26°0.3900.3960.4130.4480.5150.700——
27°0.3760.3800.3960.4280.4870.626——
28°0.3610.3660.3800.4090.4600.573——
29°0.3470.3510.3650.3900.4360.530——
30°0.3330.3370.3500.3730.4140.4940.866—
31°0.3200.3240.3350.3560.3930.4620.650—
32°0.3070.3110.3210.3410.3740.4340.574—
33°0.2950.2980.3070.3250.3550.4080.520—
34°0.2830.2860.2940.3110.3380.3850.478—
35°0.2710.2740.2820.2970.3220.3630.4420.819
36°0.2600.2620.2700.2830.3060.3430.4110.597
37°0.2490.2510.2580.2700.2910.3240.3830.521
38°0.2380.2400.2460.2580.2770.3070.3580.468
39°0.2280.2290.2350.2460.2630.2910.3360.426
40°0.2170.2190.2250.2350.2500.2750.3150.391
41°0.2080.2090.2140.2240.2380.2600.2960.361
42°0.1980.2000.2040.2130.2260.2460.2780.334
43°0.1890.1900.1950.2030.2150.2330.2620.310
44°0.1800.1810.1860.1930.2040.2210.2470.289
45°0.1720.1730.1770.1830.1930.2090.2320.270

Pa = ½KaγH² itkisi yüzeye paralel etki eder. — : α > φ′, çözüm yoktur. Değerler, GeoTerva'nın Rankine eğimli dolgu modülünün kullandığı fonksiyonla hesaplanmıştır.

4Kp TablosuDüşey arka yüz, φ′ = 20–45°, α = 0–35°.

Tablo 2. α eğimli bir zemin yüzeyi için Rankine pasif basınç katsayısı Kp (düşey, sürtünmesiz arka yüz)
φ′α = 0°α = 5°α = 10°α = 15°α = 20°α = 25°α = 30°α = 35°
20°2.0401.9861.8261.5480.940———
21°2.1172.0641.9051.6331.181———
22°2.1982.1451.9861.7191.305———
23°2.2832.2302.0711.8061.413———
24°2.3712.3182.1591.8951.515———
25°2.4642.4102.2511.9871.6140.906——
26°2.5612.5072.3462.0831.7141.174——
27°2.6632.6082.4462.1811.8151.312——
28°2.7702.7152.5512.2841.9181.434——
29°2.8822.8262.6602.3902.0231.550——
30°3.0002.9432.7752.5022.1321.6640.866—
31°3.1243.0662.8952.6182.2451.7781.154—
32°3.2553.1963.0222.7402.3621.8941.306—
33°3.3923.3323.1552.8682.4842.0131.441—
34°3.5373.4763.2953.0022.6122.1351.570—
35°3.6903.6273.4423.1442.7452.2621.6980.819
36°3.8523.7883.5983.2932.8862.3941.8271.124
37°4.0233.9573.7623.4503.0332.5321.9581.288
38°4.2044.1363.9363.6153.1892.6762.0941.435
39°4.3954.3264.1213.7913.3532.8272.2341.576
40°4.5994.5274.3163.9773.5262.9872.3801.718
41°4.8154.7414.5234.1743.7103.1552.5331.861
42°5.0454.9684.7444.3833.9043.3332.6942.009
43°5.2895.2104.9784.6054.1113.5212.8632.162
44°5.5505.4685.2284.8424.3313.7213.0422.322
45°5.8285.7445.4955.0954.5653.9343.2322.489

α, Tablo 1'de olduğu gibi duvardan dışarı doğru yukarı yönlü ölçülür. Değerler GeoTerva tarafından hesaplanmıştır.

5Eğimli arka yüz için tabloChu (1991), φ′ = 34°.

Tablo 3. φ′ = 34° için Ka(R) ve parantez içinde itkinin arka yüz normaline göre eğimi β
θα = 0°α = 10°α = 20°α = 30°
−10°0.333 (−22.0°)0.299 (−14.3°)0.285 (−2.9°)0.335 (15.9°)
−5°0.296 (−12.2°)0.283 (−2.4°)0.299 (9.5°)0.396 (24.5°)
0°0.283 (0.0°)0.294 (10.0°)0.338 (20.0°)0.478 (30.0°)
5°0.296 (12.2°)0.331 (20.3°)0.400 (27.2°)0.578 (32.9°)
10°0.333 (22.0°)0.388 (27.5°)0.481 (31.5°)0.697 (34.0°)
15°0.390 (28.5°)0.463 (31.6°)0.578 (33.6°)0.836 (33.7°)
20°0.461 (32.2°)0.553 (33.6°)0.693 (34.0°)0.996 (32.5°)

θ > 0: topuk kısmı üst kısımdan daha fazla dolgunun içine girmiştir (zemin arka yüze dayanmaktadır). Pa = ½γH²Ka(R) burada H düşey yüksekliktir. Değerler, Chu (1991) referans alınarak GeoTerva tarafından hesaplanmıştır.

6Çözümlü örnekEğimli bir dolgu arkasında şevli arka yüz.

H = 6 m yüksekliğinde bir duvarın arka yüzü θ = 10° eğimlidir (topuk kısmı üstten 1.06 m daha fazla dolgu içindedir) ve φ′ = 15° ile γ = 34 kN/m³ özelliklerine sahip, α = 19° eğimli granüler bir dolguyu tutmaktadır.

  • ψa Açısı: sin−1(sin 15°/sin 34°) = 27.57°, dolayısıyla ψa = 27.57° − 15° + 2 × 10° = 32.57°.
  • Katsayı: Ka(R) = 0.428; aynı şevin arkasındaki düşey bir arka yüz için bu değer 0.311 idi.
  • İtki: Pa = ½ × 19 × 6² × 0.428 = 146.2 kN/m, topuğun H/3 = 2.00 m üzerinde etki eder.
  • Yön: Arka yüz normaline göre β = 29.65°. Normalin kendisi yatayın 10° altına işaret ettiğinden, itki yatayın 39.65° altına eğimlidir: Ph = 112.6 kN/m, Pv = 93.3 kN/m.
  • Yıkılma kaması: Düzlemi, topuktan itibaren yataya η = 55.7° açı ile yükselir.

Düşey bir arka yüz için aynı şev, α = 106.3°'de Pa = 15 kN/m verir (Ph = 102.7, Pv = 27.5 kN/m). Şevli arka yüz, üzerinde duran zeminin ağırlığının bir kısmını taşır, bu da çok daha büyük olan düşey bileşende kendini gösterir. Aynı dolguya itildiğinde, şevli arka yüz β = 3.345°'de Kp(R) = 8.1 değerini harekete geçirir. Bir konsol veya ağırlık tipi duvarın stabilite kontrolünde, genellikle bunun yerine topuktan geçen düşey düzlem üzerindeki Rankine basıncı alınır ve topuğun üzerindeki zemin ağırlık olarak sayılır (bkz. istinat duvarı stabilite kontrolleri).

7SorularKısa cevaplar.

Rankine itkisi, eğimli bir dolgu arkasında hangi yönde etki eder?

Düşey bir arka yüzde, tabanın H/3 üzerinde, yataya α açısıyla eğimli olarak yer yüzeyine paraleldir. θ ile eğimli bir arka yüzde ise, arka yüz normali ile Chu (1991)'nin β açısını yapar.

Dolgu şevi φ′ değerine ulaştığında ne olur?

Hem Ka hem de Kp değeri cos φ′ olur ve α > φ′ için çözüm yoktur: Sürtünme açısından daha dik olan granüler bir şev, duvar olsa da olmasa da ayakta kalamaz.

Eğimli dolgu çözümü duvar sürtünmesini içerir mi?

Rankine teorisinde duvar sürtünmesizdir ancak itki, sanki düşey bir arka yüzde δ = α duvar sürtünmesi etkiliymiş gibi eğimlidir. Düşey bir arka yüzde δ = α olan Coulomb kaması aynı katsayıyı verir: φ′ = 32° ve α = 10° için Rankine'nin 0.321 değerine karşı 0.321.

Teorinin arkasındaki