1Kilde uç taşımasıqp = N*ccu.
Drene edilmemiş şekilde yüklenen doygun bir kilde sürtünme açısı sıfırdır ve bir kazığın net birim uç direnci, bir taşıma gücü faktörünün ucundaki kilin drene edilmemiş kayma mukavemeti ile çarpımıdır:
Ap kazık ucunun alanıdır. Sadece uçtaki ve hemen altındaki kil dikkate alınır: şaftın içinden geçtiği kil, şaft direncine dahildir. Sıradan boyutlardaki bir çakma kazık için uç direnci, kildeki kapasitenin genellikle küçük bir kısmıdır ve çoğunu şaft taşır (bkz. α yöntemi), ancak büyük bir fore kazık için bu önemli bir kısım olabilir. Aşağıdaki üç yöntem, N*c ve kullandıkları cu açısından farklılık gösterir.
2Meyerhof: qp = 9cuSabit dokuz faktörü.
Skempton (1951), kildeki dairesel veya kare bir temelin taşıma gücü faktörünün derinlikle arttığını ve temel genişliğinin birkaç katı derinliğe ulaştığında yaklaşık 9 değerinde sabitlendiğini göstermiştir: göçme bölgesi artık yüzeye ulaşmaz. Meyerhof (1976), kazıklar için bu derin değerini almıştır:
Kazık yeterince derinse, uçtaki cu dışında hiçbir şeye ihtiyaç duymaz ve derinliğe bağlı değildir. Sert ve çok sert killerde, iki çakma kazık yöntemi arasında daha muhafazakar olanıdır.
3Vesic: rijitlik indeksinden N*cBoşluk genleşmesi.
Vesic (1977), faktörü elastik–plastik bir zemindeki küresel bir boşluğun genleşmesinden türetmiştir. φ = 0 için:
Irr indirgenmiş rijitlik indeksidir. Drene edilmemiş şekilde kaymaya maruz kalan doygun bir kil hacmini değiştirmez, dolayısıyla Irr = Ir = G/cu olur (G kayma modülüdür). O’Neill ve Reese (1999) bunu sadece mukavemetle ilişkilendirir:
Bu yaklaşımla N*c sadece cu'ya bağlıdır. Yumuşak kilde dokuzun altındadır, cu = 23 kPa civarında dokuzu geçer ve Ir üst sınırı olan 11.51'e ulaştığında (cu = 300 kPa'da) 96 değerine ulaşır; bunun üzerinde sabit kalır. cu = 9.8 kPa'nın altında Ir 1'in altına düşer ve logaritma anlamını yitirir: Vesic'in yöntemi bu kadar yumuşak killer için uygulanamaz.
4Bir delgi şaft: Reese ve O’NeillKendine özgü bir taban.
Bir fore kazığın (delgi şaft) tabanı, yükü boşaltılmış ve bazı molozlar içerebilen bir zemin üzerine dökülür ve direncini geliştirmek için çakma bir kazığa göre daha büyük bir oturmaya ihtiyaç duyar. Reese ve O’Neill (1989), kildeki bir delgi şaft için kendine özgü bir kural vermektedir:
cub, tabanın altındaki 2Db derinlikteki ortalama drene edilmemiş mukavemettir; Db taban çapı ve L taban derinliğidir. Faktör, yüzeydeki 6 değerinden L/Db = 9 değerindeki 2.5'e yükselir ve orada kalır; ikinci sınır olan 40pa ≈ 4 MPa, yalnızca çok sert killerde belirleyicidir. Geniş bir tabanın qp değerine ulaşması için kabul edilemez bir oturma gerekecektir, bu nedenle Db 1.91 m'den büyük olduğunda değer azaltılır:
c1 = 2.78 × 10−4 + 8.26 × 10−5(L/Db) ≤ 5.9 × 10−4 ve c2 = 0.065√cub, 0.5 ≤ c2 ≤ 1.5 (Db mm cinsinden, cub kPa cinsinden). Aynı prosedür şaftı da değiştirir: bkz. α yöntemi delgi şaft kuralı.
5Tablolarcu, L/Db ve Db değerlerine karşı qp.
| cu (kPa) | Meyerhof qp = 9cu | Vesic Ir | Vesic N*c | Vesic qp | Delgi şaft qp, L/Db = 10 |
|---|---|---|---|---|---|
| 8 | 72 | — | — | — | 72 |
| 10 | 90 | 1.7 | 4.61 | 46 | 90 |
| 15 | 135 | 19.0 | 7.83 | 118 | 135 |
| 20 | 180 | 36.4 | 8.70 | 174 | 180 |
| 25 | 225 | 53.8 | 9.22 | 230 | 225 |
| 30 | 270 | 71.1 | 9.59 | 288 | 270 |
| 40 | 360 | 105.8 | 10.12 | 405 | 360 |
| 50 | 450 | 140.5 | 10.50 | 525 | 450 |
| 60 | 540 | 175.2 | 10.79 | 648 | 540 |
| 75 | 675 | 227.3 | 11.14 | 835 | 675 |
| 90 | 810 | 279.3 | 11.41 | 1027 | 810 |
| 100 | 900 | 300.0 | 11.51 | 1151 | 900 |
| 125 | 1125 | 300.0 | 11.51 | 1439 | 1125 |
| 150 | 1350 | 300.0 | 11.51 | 1726 | 1350 |
| 200 | 1800 | 300.0 | 11.51 | 2302 | 1800 |
| 250 | 2250 | 300.0 | 11.51 | 2877 | 2250 |
| 300 | 2700 | 300.0 | 11.51 | 3453 | 2700 |
| 400 | 3600 | 300.0 | 11.51 | 4604 | 3600 |
| 450 | 4050 | 300.0 | 11.51 | 5179 | 4000 |
| 500 | 4500 | 300.0 | 11.51 | 5755 | 4000 |
— : Ir ≤ 1, Vesic'in yöntemi uygulanamaz. Delgi şaft: Reese ve O’Neill (1989), cub = cu, Db ≤ 1.91 m, dolayısıyla geniş taban için azalma yoktur. Değerler, GeoTerva tarafından kazık modüllerinin kullandığı fonksiyonlarla hesaplanmıştır.
| L/Db | 6(1 + 0.2L/Db) | Kullanılan qp/cub | Belirleyici olan |
|---|---|---|---|
| 0 | 6.00 | 6.00 | 6(1 + 0.2L/Db) |
| 0.5 | 6.60 | 6.60 | 6(1 + 0.2L/Db) |
| 1 | 7.20 | 7.20 | 6(1 + 0.2L/Db) |
| 1.5 | 7.80 | 7.80 | 6(1 + 0.2L/Db) |
| 2 | 8.40 | 8.40 | 6(1 + 0.2L/Db) |
| 2.5 | 9.00 | 9.00 | 6(1 + 0.2L/Db) |
| 3 | 9.60 | 9.00 | 9cub |
| 5 | 12.00 | 9.00 | 9cub |
| 10 | 18.00 | 9.00 | 9cub |
| Db (m) | cub = 50 kPa | cub = 100 kPa | cub = 200 kPa | cub = 400 kPa |
|---|---|---|---|---|
| 2.0 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 |
| 2.5 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 0.901 |
| 3.0 | 1.000 | 1.000 | 0.930 | 0.814 |
| 3.5 | 0.975 | 0.921 | 0.838 | 0.743 |
| 4.0 | 0.874 | 0.831 | 0.762 | 0.683 |
| 5.0 | 0.725 | 0.694 | 0.646 | 0.588 |
Db ≤ 1 m için Fr = 1.91. Değerler, GeoTerva tarafından kazık modüllerinin kullandığı fonksiyonla hesaplanmıştır.
6Çözümlü örnekAynı kilde bir çakma kazık ve bir delinmiş kuyu.
Zemin üç tabakalı kildir: 0–8 m arası cu = 45 kPa, 8–16 m arası cu = 80 kPa ve 16 m'den aşağısı cu = 130 kPa. Her iki kazık da L = 15 m'de, orta tabakada sonlanmaktadır.
- Çakma ön dökümlü kazık, 0.4 m kare: Ap = 0.160 m², uçtaki cu = 80 kPa. Meyerhof: qp = 9 × 80 = 720 kPa, Qp = 0.160 × 720 = 115.2 kN. Vesic: Ir = 347 × 0.80 − 33 = 244.6, N*c = 4/3(ln 244.6 + 1) + π/2 + 1 = 11.24, qp = 899 kPa, Qp = 143.8 kN.
- Delinmiş kuyu, Db = 1.2 m: tabanın altındaki 2Db bölgesi 15 ile 17.4 m arasında uzanır: 1.0 kPa killi 80 m ve 1.4 kPa killi 130 m, böylece cub = (80 × 1.0 + 130 × 1.4)/2.4 = 109.17 kPa. L/Db = 12.50 ve 6cub(1 + 0.2L/Db) = 2293 kPa, 9cub = 982.5 kPa değerini aştığından qp = 982.5 kPa. Db ≤ 1.91 m olduğundan Fr = 1. Ab = 1.131 m² ile Qp = 1111 kN.
Meyerhof’un uçtaki dayanımla 9cu değeri aynı delinmiş kuyuya yalnızca 814 kN verirdi: delinmiş kuyu kuralı burada daha fazla verir çünkü tabanın hemen altındaki daha sert kil üzerinden ortalama alır. Kapasiteyi vermek için çevre sürtünmesi uç taşıma gücüne eklenir; GeoTerva'nın kildaki kazık kapasitesi modülü, çakma kazık için Meyerhof veya Vesic ucunu, delinmiş kuyu için Reese ve O’Neill'inkini kullanarak her ikisini de hesaplar.
7SorularKısa cevaplar.
Kilde bir kazığın uç taşıma gücü neden 9cu'dur?
Derin bir temelin altında göçme bölgesi zemin yüzeyine ulaşamaz ve drenajsız kilde derin dairesel veya kare bir tabanın taşıma gücü faktörü yaklaşık 9 değerinde sabitlenir (Skempton, 1951). Meyerhof (1976) kazıklar için N*c = 9 kabul etmiştir, böylece qp = 9cu.
Uç direnci için hangi cu kullanılır?
Ucun oturduğu kilin drenajsız dayanımı. Çakma kazık için uçtaki dayanımdır; Reese ve O’Neill'e göre delinmiş kuyu için tabanın altındaki 2Db boyunca ortalama dayanımdır. Çevre boyunca kilin dayanımı uç direncine girmez.
Vesic yöntemi her zaman 9cu'dan daha fazla mı verir?
Hayır. Ir = 347cu/pa − 33 ile, cu yaklaşık 9 kPa'nın altında olduğunda N*c 23'nin altındadır ve cu ≈ 11.51 kPa'dan yukarısı için 96 değerine ulaşır; 9.8 kPa'nın altında yöntem hiç uygulanmaz.