1De drie delenDe paal verkort, de punt- en schachtlast zetten de grond.
Onder zijn werklast Qw zet een paal om drie redenen: de paal zelf verkort, de last op de punt comprimeert de grond onder de paalpunt, en de last die via de schacht aan de grond wordt overgedragen comprimeert de grond eromheen en eronder. Vesic (1977) schreef de elastische zetting als de som van deze drie:
Qwp is het deel van de werklast dat door de punt wordt gedragen en Qws het deel dat door de schacht wordt gedragen. Hoe de last zich bij de werklast verdeelt, hangt af van de stijfheid van de schacht en de basis en is het beste bekend uit een geïnstrumenteerde belastingsproef; de paalgroepmodule van GeoTerva verdeelt dit in de verhouding van de ultieme weerstanden, Qws/Qw = Qs/Qu. De methode beschouwt de grond als één elastisch materiaal met de modulus Es en Poisson-ratio μs; het geeft de zetting die optreedt terwijl de last wordt aangebracht, niet de langetermijnconsolidatie van een klei.
2De verkorting van de paal, se1Elastische verkorting, met ξ voor de schachtlast.
Ap is de oppervlakte van de paaldwarsdoorsnede en Ep de modulus van het materiaal. De puntlast loopt door de gehele lengte; de schachtlast verlaat de paal geleidelijk, zodat gemiddeld slechts een deel ξ ervan in de paal aanwezig is. Als Ns(z) het deel van de schachtlast is dat zich nog in de paal bevindt op diepte z,
wat resulteert in ξ = 1/2 voor een schachtwrijving die gelijkmatig langs de schacht is, 2/3 voor een wrijving die lineair toeneemt vanaf nul aan de bovenzijde, en 1/3 voor een wrijving die lineair afneemt tot nul bij de punt. De module accepteert 0.5 tot 0.67 en vult 0.6 in. Voor de paal in het rekenvoorbeeld is se1 0.81 mm met ξ = 0.5 en 0.90 mm met ξ = 0.67: de keuze maakt weinig uit, omdat de verkorting een klein deel is van de zetting van een betonnen paal.
3De zetting door de punt- en schachtlastIwp en Iws.
De puntlast werkt als een last op het oppervlak van een elastische halfruimte bij de punt, met intensiteit qwp = Qwp/Ap:
De schachtlast, verspreid als een gemiddelde eenheidswrijving Qws/(pL) over de schacht, comprimeert de grond rond de paal:
D is de breedte van de paal, p de omtrek en L de inbeddingslengte; Es en μs horen bij de grond bij en onder de basis. Iwp en Iws zijn invloedsfactoren; de module neemt Iwp = 0.85 en Iws op basis van de lengte van de paal:
| L/D | √(L/D) | Iws |
|---|---|---|
| 5 | 2.236 | 2.783 |
| 10 | 3.162 | 3.107 |
| 15 | 3.873 | 3.356 |
| 20 | 4.472 | 3.565 |
| 25 | 5.000 | 3.750 |
| 30 | 5.477 | 3.917 |
| 40 | 6.325 | 4.214 |
| 50 | 7.071 | 4.475 |
| 60 | 7.746 | 4.711 |
| 80 | 8.944 | 5.130 |
| 100 | 10.000 | 5.500 |
Waarden berekend door GeoTerva met de functie die zijn paalgroepmodule gebruikt.
4Semi-empirische vorm van VesicMet de coëfficiënt Cp.
Vesic (1977) gaf de punt- en schachtzettingen ook uitgedrukt in de ultieme puntweerstand qp en een empirische coëfficiënt Cp, in plaats van Es:
Zijn waarden voor Cp zijn 0.02–0.04 voor een heipaal en 0.09–0.18 voor een boorpaal in zand, 0.02–0.03 en 0.03–0.06 in klei, en 0.03–0.05 en 0.09–0.12 in silt, waarbij de lagere waarde geldt voor een dichte of steife grond. De GeoTerva-module gebruikt de elastische vorm uit de vorige sectie, met de ingevoerde Es en μs.
5RekenvoorbeeldEen prefab heipaal in zand.
Een prefab betonnen paal, vierkant 0.45 m × 0.45 m, wordt 16 m geslagen in matig dicht zand met φ′ = 33°, γ = 18 kN/m³ boven de grondwaterspiegel op 2 m en 20 kN/m³ daaronder. Ep = 30000 MPa; onder de basis is Es = 35 MPa en μs = 0.3; ξ = 0.6.
- Draagvermogen (K–δ methode voor de schacht, Meyerhof voor de punt): Qs = 584.7 kN, Qp = 631.2 kN, Qu = 1215.9 kN. De werklast is Qw = Qu/3 = 405.3 kN, verdeeld als 48.1 % naar de schacht: Qws = 194.9 kN, Qwp = 210.4 kN.
- Verkorting: Ap = 0.2025 m², se1 = (210.4 + 0.6 × 194.9) × 16 / (0.2025 × 3.0 × 107 kPa) = 0.86 mm.
- Punt: qwp = 210.4/0.2025 = 1039.1 kPa, se2 = 1039.1 × 0.45 / 35000 × (1 − 0.3²) × 0.85 = 10.33 mm.
- Schacht: p = 1.80 m, L/D = 35.56, Iws = 2 + 0.35√35.56 = 4.087, se3 = 194.9/(1.80 × 16) × 0.45/35000 × (1 − 0.3²) × 4.087 = 0.32 mm.
- Totaal: se = 0.86 + 10.33 + 0.32 = 11.52 mm.
Het grootste deel is de zetting veroorzaakt door de puntbelasting, se2, 90 % van het totaal. Tabel 2 toont hoe de zetting verloopt met de bodemmodulus, en Tabel 3 hoe deze verloopt met het deel van de werkbelasting dat de schacht draagt; de rij van het voorbeeld is vetgedrukt.
| Es (MPa) | se1 (mm) | se2 (mm) | se3 (mm) | se (mm) |
|---|---|---|---|---|
| 10 | 0.86 | 36.17 | 1.13 | 38.16 |
| 20 | 0.86 | 18.08 | 0.57 | 19.51 |
| 35 | 0.86 | 10.33 | 0.32 | 11.52 |
| 50 | 0.86 | 7.23 | 0.23 | 8.32 |
| 75 | 0.86 | 4.82 | 0.15 | 5.84 |
| 100 | 0.86 | 3.62 | 0.11 | 4.59 |
se1 is niet afhankelijk van Es; se2 en se3 zijn er omgekeerd evenredig aan. Waarden berekend door GeoTerva.
| Schachtdeel (%) | Qws (kN) | Qwp (kN) | se1 (mm) | se2 (mm) | se3 (mm) | se (mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 30 | 121.6 | 283.7 | 0.94 | 13.93 | 0.20 | 15.07 |
| 40 | 162.1 | 243.2 | 0.90 | 11.94 | 0.27 | 13.11 |
| 48 (module) | 194.9 | 210.4 | 0.86 | 10.33 | 0.32 | 11.52 |
| 60 | 243.2 | 162.1 | 0.81 | 7.96 | 0.40 | 9.18 |
| 70 | 283.7 | 121.6 | 0.77 | 5.97 | 0.47 | 7.21 |
| 80 | 324.2 | 81.1 | 0.73 | 3.98 | 0.54 | 5.25 |
| 90 | 364.8 | 40.5 | 0.68 | 1.99 | 0.61 | 3.28 |
Het deel van de module is Qs/Qu. Waarden berekend door GeoTerva met de functie die de paalgroepmodule gebruikt.
Bij werkbelasting geeft een paal in zand meestal meer van zijn belasting door aan de schacht dan de verhouding van de weerstanden suggereert, omdat de schachtwrijving wordt gemobiliseerd bij enkele millimeters verplaatsing en de puntweerstand bij een verplaatsing van enkele procenten van de breedte. Met 90 % van de belasting op de schacht zou dezelfde paal 3.28 mm zinken in plaats van 11.52 mm; de verhouding van de weerstanden die de module gebruikt, is aan de veilige kant. In een groep wordt de zetting van één paal vermenigvuldigd met √(Bg/D) (zie paalgroepzetting).
6VragenKorte antwoorden.
Welk deel van de elastische zetting van een paal is het grootst?
Met de werkbelasting verdeeld in de verhouding van de weerstanden, zoals de GeoTerva-module dit doet, is het meestal de zetting veroorzaakt door de puntbelasting, se2, voor een paal die in zand draagt: 90 % van het totaal in het voorbeeld, waarbij de verkorting van de paal, se1, 7 % is. Hoe meer belasting de schacht draagt, hoe kleiner se2 wordt (Tabel 3).
Wat is ξ in de verkorting van een paal?
De gemiddelde fractie van de schachtbelasting die nog in de paal aanwezig is over zijn lengte: 0.5 voor een uniforme kleefwrijving, 0.67 voor een die lineair met de diepte toeneemt vanaf nul aan de bovenkant. De GeoTerva-module accepteert 0.5 tot 0.67 en vult 0.6 in.
Welke bodemmodulus moet worden gebruikt voor de zetting van een paal?
De modulus van de bodem op en onder de basis, die se2 en se3 beheerst: uit in-situ tests (persometer-, plaat- of cross-hole seismische tests) of correlaties met SPT- of CPT-resultaten. Beide delen zijn er omgekeerd evenredig aan (Tabel 2), dus het is de invoer waarvoor de zetting het meest gevoelig is.