1Opvullingen en de starre wandDe elastische spanning, verdubbeld.
Een belasting op de grond achter een wand verhoogt de horizontale spanning in de bodem, en daarmee de druk op de wand. Een belasting van beperkte omvang — een kolomfundering, een lijn van wielen, een strookfundering of een voorraad — wordt behandeld met de elastische oplossingen voor een belasting op een halfruimte: die van Boussinesq voor een puntbelasting (zie Boussinesq puntbelasting), die van Flamant (1892) voor een lijnbelasting, en de integraal daarvan voor een strook. Hun horizontale spanning σx op het verticale vlak van de wand is de druk op een wand die zo flexibel is dat hij de bodem niet verstoort.
Een wand die niet vervormt is een vlak waarover de bodem niet kan bewegen. Mindlin (1936) wees erop dat dit kan worden voorgesteld door een gelijke spiegelbelasting symmetrisch aan de andere kant van de wand, wat de halfruimtespanning verdubbelt. Spangler (1938) mat de drukken die geconcentreerde belastingen op een keerwand uitoefenen, en Terzaghi (1954) paste op dergelijke metingen de onderstaande grafiek aan. De elastische drukken zijn reeds laterale drukken: ze worden niet vermenigvuldigd met Ka. Een uniforme opvulling q over het hele opvulvlak is de uitzondering: deze voegt Kq toe op elke diepte, K0q voor een wand die niet vervormt of Kaq voor een wand die wel vervormt (zie grondtrykcoëfficiënten).
Met H de hoogte van de wand, x de afstand van de belasting tot de achterkant van de wand en z de diepte, worden de oplossingen geschreven in m = x/H en n = z/H.
2Een puntbelastingDe oplossing voor de starre wand en de grafiek van Terzaghi.
Voor een puntbelasting Q op de afstand x, op het wandvlak door de belasting (y = 0), is de verdubbelde Boussinesq-spanning met Poisson-factor 0.5
Deze bereikt een piek bij z = x/2, en de resultante over de hoogte van de wand, per meter op het vlak van de belasting, is
De oplossing is singulier aan de wand, dus de GeoTerva-module berekent een belasting dichter dan 0.30 m op 0.30 m. De grafiek van Terzaghi (1954), zoals opgenomen in het NAVFAC DM-7.02 ontwerphandboek, geeft in plaats daarvan
en verdeelt de druk langs de wand door σ′h = σhcos²(1.1θ), waarbij θ de hoek in plan is vanaf het vlak van de belasting. Een belasting dichter dan 0.4H wordt behandeld alsof ze op 0.4H stond.
3Een lijnbelastingParallel aan de wand.
Voor een lange lijnbelasting P (kracht per meter) parallel aan de wand op de afstand x, is de oplossing voor de starre wand tweemaal de horizontale spanning van Flamant:
Deze bereikt een piek bij z = x/√3. De grafiek van Terzaghi behoudt deze uitdrukking voor m > 0.4 en, voor een lijnbelasting dichter bij de wand, bevriest deze bij m = 0.4:
4Een strookbelastingEen uniforme druk op een strook parallel aan de wand.
Voor een uniforme druk q op een strook van x1 tot x2 achter de wand, sluiten de twee randen van de strook op diepte z de hoek β in, waarvan de bissectrice de hoek α maakt met de verticale:
en de druk op een starre wand, tweemaal de elastische spanning van de strookbelasting, is
Voor een strook die bij de wand begint, is σh = q aan het oppervlak. Een wand die kan vervormen krijgt vaak de helft van deze waarden, de niet-verdubbelde elastische spanning; de GeoTerva-module voor strookbelasting biedt beide aan.
5Tabellen van de druk en de resultantDimensieloos, voor elke wand.
| n | Elastisch, m = 0.2 | Elastisch, m = 0.4 | Elastisch, m = 0.6 | Elastisch, m = 1.0 | Grafiek, m ≤ 0.4 | Grafiek, m = 0.6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 0.0 | 0.000 | 0.000 | 0.000 | 0.000 | 0.000 | 0.000 |
| 0.1 | 6.833 | 1.282 | 0.413 | 0.093 | 0.570 | 0.126 |
| 0.2 | 4.220 | 1.708 | 0.679 | 0.173 | 1.400 | 0.398 |
| 0.3 | 1.881 | 1.467 | 0.759 | 0.231 | 1.613 | 0.629 |
| 0.4 | 0.854 | 1.055 | 0.705 | 0.264 | 1.367 | 0.725 |
| 0.5 | 0.422 | 0.710 | 0.591 | 0.273 | 1.016 | 0.702 |
| 0.6 | 0.226 | 0.470 | 0.469 | 0.266 | 0.717 | 0.615 |
| 0.7 | 0.131 | 0.314 | 0.361 | 0.247 | 0.500 | 0.508 |
| 0.8 | 0.080 | 0.214 | 0.275 | 0.222 | 0.350 | 0.408 |
| 0.9 | 0.052 | 0.148 | 0.209 | 0.195 | 0.249 | 0.322 |
| 1.0 | 0.035 | 0.105 | 0.159 | 0.169 | 0.179 | 0.253 |
Elastisch: de Boussinesq-oplossing voor een starre wand (verdubbeld). Grafiek: Terzaghi (1954). Vermenigvuldig met Q/H² voor de druk. Waarden berekend door GeoTerva met de functies van zijn puntlastmodule.
| n | Elastisch, m = 0.2 | Elastisch, m = 0.4 | Elastisch, m = 0.6 | Elastisch, m = 1.0 | Grafiek, m ≤ 0.4 |
|---|---|---|---|---|---|
| 0.0 | 0.000 | 0.000 | 0.000 | 0.000 | 0.000 |
| 0.1 | 2.037 | 0.705 | 0.335 | 0.125 | 0.702 |
| 0.2 | 1.592 | 1.019 | 0.573 | 0.235 | 1.015 |
| 0.3 | 0.904 | 0.978 | 0.679 | 0.321 | 0.974 |
| 0.4 | 0.509 | 0.796 | 0.678 | 0.378 | 0.793 |
| 0.5 | 0.303 | 0.606 | 0.616 | 0.407 | 0.604 |
| 0.6 | 0.191 | 0.452 | 0.531 | 0.413 | 0.450 |
| 0.7 | 0.127 | 0.338 | 0.444 | 0.401 | 0.336 |
| 0.8 | 0.088 | 0.255 | 0.367 | 0.379 | 0.254 |
| 0.9 | 0.063 | 0.195 | 0.301 | 0.350 | 0.194 |
| 1.0 | 0.047 | 0.151 | 0.248 | 0.318 | 0.151 |
Voor m > 0.4 is de grafiek de elastische oplossing. Vermenigvuldig met P/H voor de druk. Waarden berekend door GeoTerva met de functies van zijn lijnlastmodule.
| m = x/H | Punt, elastisch: PHH/Q | hoogte/H | Punt, grafiek: PHH/Q | hoogte/H | Lijn, elastisch: PH/P | hoogte/H | Lijn, grafiek: PH/P | hoogte/H |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0.1 | 3.180 | 0.901 | 0.787 | 0.587 | 0.630 | 0.861 | 0.547 | 0.608 |
| 0.2 | 1.580 | 0.810 | 0.787 | 0.587 | 0.612 | 0.754 | 0.547 | 0.608 |
| 0.3 | 1.036 | 0.730 | 0.787 | 0.587 | 0.584 | 0.672 | 0.547 | 0.608 |
| 0.4 | 0.755 | 0.663 | 0.787 | 0.587 | 0.549 | 0.608 | 0.547 | 0.608 |
| 0.5 | 0.580 | 0.607 | 0.596 | 0.525 | 0.509 | 0.558 | 0.509 | 0.558 |
| 0.6 | 0.458 | 0.562 | 0.457 | 0.476 | 0.468 | 0.519 | 0.468 | 0.519 |
| 0.8 | 0.301 | 0.496 | 0.277 | 0.407 | 0.388 | 0.464 | 0.388 | 0.464 |
| 1.0 | 0.206 | 0.453 | 0.174 | 0.363 | 0.318 | 0.429 | 0.318 | 0.429 |
| 1.5 | 0.090 | 0.396 | 0.061 | 0.308 | 0.196 | 0.383 | 0.196 | 0.383 |
| 2.0 | 0.045 | 0.371 | 0.025 | 0.285 | 0.127 | 0.364 | 0.127 | 0.364 |
Puntlast: PH per meter wand op de doorsnede van de last. Waarden berekend door GeoTerva.
| n | x1 = 0, x2 = 0.5H | x1 = 0.25H, x2 = 0.75H | x1 = 0.5H, x2 = H |
|---|---|---|---|
| 0.0 | 1.000 | 0.000 | 0.000 |
| 0.1 | 0.752 | 0.294 | 0.122 |
| 0.2 | 0.538 | 0.416 | 0.214 |
| 0.3 | 0.375 | 0.409 | 0.264 |
| 0.4 | 0.260 | 0.354 | 0.278 |
| 0.5 | 0.182 | 0.291 | 0.268 |
| 0.6 | 0.129 | 0.235 | 0.246 |
| 0.7 | 0.094 | 0.188 | 0.218 |
| 0.8 | 0.069 | 0.150 | 0.190 |
| 0.9 | 0.053 | 0.121 | 0.164 |
| 1.0 | 0.041 | 0.098 | 0.141 |
| PH/(qH) | 0.295 | 0.254 | 0.205 |
| hoogte/H | 0.741 | 0.577 | 0.487 |
Starre wand (verdubbelde elastische spanning). Waarden berekend door GeoTerva met de functies van zijn strooklastmodule.
De tabellen laten zien wat de elastische oplossingen in de praktijk betekenen: een last dicht bij de wand geeft een scherpe piek vlak onder het oppervlak en een resultant hoog op de wand, terwijl dezelfde last verder naar achteren de druk dieper verspreidt en de wand minder belast. Nabij de wand geeft de elastische puntlastoplossing een veel hogere piek dan de grafiek, waarbij de afstand wordt begrensd op 0.4H.
6Uitgewerkt voorbeeldDrie lasten achter een wand van 6 m.
Een wand houdt H = 6 m grond tegen. Daarachter staat een kolomvoet, beschouwd als een puntlast Q = 150 kN op x = 2.0 m (m = 0.333), een lijnlast P = 40 kN/m parallel aan de wand op x = 1.5 m (m = 0.250) en een opslagstapel q = 25 kPa op een strook van 3.0 tot 6.0 m. De wand vervormt niet, dus de oplossingen voor een starre wand zijn van toepassing; de drukken worden opgeteld op de doorsnede door de puntlast.
| z (m) | Puntlast | Lijnlast | Strook | Totaal |
|---|---|---|---|---|
| 0.0 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 0.5 | 7.69 | 9.17 | 2.57 | 19.43 |
| 1.0 | 10.25 | 10.85 | 4.69 | 25.78 |
| 1.5 | 8.80 | 8.49 | 6.10 | 23.39 |
| 2.0 | 6.33 | 5.87 | 6.81 | 19.01 |
| 2.5 | 4.26 | 3.97 | 6.95 | 15.17 |
| 3.0 | 2.82 | 2.72 | 6.71 | 12.25 |
| 3.5 | 1.88 | 1.91 | 6.25 | 10.05 |
| 4.0 | 1.28 | 1.38 | 5.69 | 8.35 |
| 4.5 | 0.89 | 1.02 | 5.11 | 7.02 |
| 5.0 | 0.63 | 0.77 | 4.54 | 5.94 |
| 5.5 | 0.46 | 0.60 | 4.01 | 5.06 |
| 6.0 | 0.34 | 0.47 | 3.53 | 4.34 |
| PH (kN/m) | 23.12 | 23.97 | 30.72 | 77.81 |
| Hoogte boven de voet (m) | 4.24 | 4.26 | 2.92 | 3.72 |
De resultant van de puntlast is per meter wand op zijn eigen doorsnede. Waarden berekend door GeoTerva met de functies van zijn toeslagmodules.
- Puntlast: de piek, 10.25 kPa, bevindt zich op z = x/2 = 1.00 m; PH = [150 / (π × 6)] × [1/0.333 − 0.333²/(1 + 0.333²)3/2] = 23.12 kN/m, 4.24 m boven de voet. De grafiek van Terzaghi (m ≤ 0.4) zou 19.69 kN/m geven, 3.52 m boven de voet.
- Lijnlast: de piek, 11.03 kPa, bevindt zich op z = x/√3 = 0.87 m; PH = (2 × 40/π) / (1 + 0.250²) = 23.97 kN/m (21.88 kN/m volgens de grafiek).
- Strook: PH = (2 × 25 × 6/π) × [tan−1(6.0/6) − tan−1(3.0/6)] = 30.72 kN/m, 2.92 m boven de voet; de druk piekt op 6.96 kPa bij z = 2.40 m.
Samen voegen de drie lasten 77.8 kN/m toe, werkend 3.72 m boven de voet, bovenop de gronddruk van de tegengehouden grond. Bij een damwandontwerp komen dezelfde drukken in het netto drukdiagram terecht (zie vrijstaande damwand in zand en verankerde damwand, vrije steunmethode); de toeslagmodules van GeoTerva tekenen elk diagram in doorsnede, plattegrond en 3D.
7VragenKorte antwoorden.
Waarom wordt de elastische toeslagdruk verdubbeld voor een starre wand?
Een wand die niet kan bewegen, verhindert dat de grond over het vlak ervan beweegt. Mindlin (1936) toonde aan dat dit equivalent is aan een gelijke spiegelbelasting aan de andere kant van de wand, wat de horizontale spanning van de halfruimte verdubbelt. Een wand die vervormt, ziet minder, vaak genomen als de niet-verdubbelde spanning.
Wordt een toeslagdruk vermenigvuldigd met Ka?
Niet de elastische drukken van punt-, lijn- en strookbelastingen: dit zijn al laterale drukken. Alleen een uniforme belasting q over het hele opgesloten oppervlak wordt omgezet in een laterale druk door een coëfficiënt, K0q voor een wand die niet vervormt of Kaq voor een wand die wel vervormt.
Wanneer moet het diagram van Terzaghi worden gebruikt in plaats van de elastische oplossing?
Het diagram is gebaseerd op gemeten drukken en vermijdt de zeer hoge pieken die de elastische puntbelastingoplossing geeft voor een belasting dicht bij de wand, door elke belasting dichter dan 0.4H te behandelen alsof deze op 0.4H staat. Voorbij 0.4H vallen het diagram en de elastische oplossing samen voor een lijnbelasting; voor een puntbelasting geeft het diagram ongeveer dezelfde resultante bij m = 0.5–0.6 en een kleinere verder naar achteren.