1De formuleEen flexibele fundering op elastische grond.
De onmiddellijke zetting van een fundering B × L die een uniforme netto druk qnet draagt, wordt geschreven als
E en ν zijn de modulus en Poisson-factor van de grond, en I is een dimensieloze invloedsfactor die afhangt van de vorm van de fundering, de dikte H van de samendrukbare grond eronder en het beschouwde punt. Het volgt uit de theorie van elasticiteit: Steinbrenner (1934) integreerde de verticale rek onder de hoek van een uniform belaste rechthoek tot een stijve basis, en de andere punten van de fundering zijn sommen van hoekrechthoeken (zie Steinbrenner invloedsfactoren):
De fundering wordt beschouwd als perfect flexibel: deze volgt de grond, zettend het meest in het midden en het minst aan de hoeken. Op diepe grond heeft een flexibele vierkante fundering I = 1.122 in het midden, 0.561 aan een hoek en 0.946 gemiddeld over zijn oppervlak, de half-ruimte waarden van Schleicher (1926). Een stijve fundering zet uniform; de GeoTerva-modules nemen zijn zetting als 0.93 keer de flexibele middenwaarde, wat in de meeste gevallen boven de gemiddelde zetting van de flexibele fundering ligt (in het onderstaande rekenvoorbeeld 14.2 mm tegenover 12.3 mm) en dus aan de veilige kant zit.
2Onafgevoerde klei, afgevoerd zandWelke modulus en welke Poisson-factor.
- Klei en silt. Een verzadigde klei wordt veel sneller belast dan water kan ontsnappen, dus vervormt deze eerst bij constant volume: de onmiddellijke zetting is een vervorming, berekend met de onafgevoerde modulus Eu en ν = 0.5. Dan is 1 − ν² = 0.75 en Steinbrenner’s Is reduceert tot F1. Eu wordt vaak gerelateerd aan de onafgevoerde schuifsterkte, Eu = β·cu, met β van enkele honderden tot ongeveer 1500, lager voor plastische en sterk overgeconsolideerde kleien (Duncan en Buchignani, 1976). De volumeverandering volgt later, als het water afvoert: dat is de consolidatiezetting, een apart deel.
- Zand en grind. Een granulaire grond voert af tijdens belasting, dus zijn zetting is de afgevoerde, elastische, met E′ en ν′ ≈ 0.25–0.35; er is geen consolidatie om op te tellen. Uit het SPT-slaggetal, E′/pa = α·N60 met α = 5 voor zanden met fijne fractie, 10 voor schone normaal geconsolideerde zanden en 15 voor schone overgeconsolideerde zanden, pa ≈ 100 kPa (Kulhawy en Mayne, 1990). De modulus van zand groeit met de diepte: een dikke laag wordt beter ingevoerd als meerdere lagen met toenemende E′.
3Netto druk en berekeningsdiepteWat belast de grond, en hoe diep wordt het meegerekend.
Een fundering in een ontgraving ontlast de grond eerst met het gewicht van de verwijderde grond. Met één modulus voor ontlasten en herbelasten wordt de opzwelling teruggewonnen tijdens het belasten van de fundering, zodat de zetting wordt bepaald door de netto druk:
σ′v0(D) is de effectieve bovenbelasting op het funderingsniveau. De inbedding zelf verstijft de respons enigszins; de dieptefactor van Fox (1948) brengt dit tot uitdrukking, en de GeoTerva-modules nemen deze als 1, aan de veilige kant.
De spanning onder een fundering neemt af met de diepte maar verdwijnt nooit, dus wordt de rek gesommeerd tot een berekeningsdiepte: ofwel de onderkant van het samendrukbare profiel, waar een starre laag (rots, dicht grind) de rek stopt zoals in de oplossing van Steinbrenner, ofwel de invloedsdiepte waarop de spanningsverhoging onder het midden is gedaald tot een fractie p van de druk, waarbij 10 % de gebruikelijke keuze is:
| L/B | p = 10 % | p = 20 % |
|---|---|---|
| 1 | 2.09 | 1.40 |
| 1.5 | 2.55 | 1.70 |
| 2 | 2.92 | 1.94 |
| 3 | 3.51 | 2.28 |
| 5 | 4.33 | 2.68 |
| 10 | 5.44 | 3.03 |
| strook | 6.34 | 3.13 |
De spanning volgens Boussinesq onder het midden van een gelijkmatig belaste rechthoek of strook. Waarden berekend door GeoTerva met de functie die de zettingsmodules gebruiken.
De invloedsdiepte neemt toe met de fundering: bij p = 10 % reikt een strook 3.0 keer zo diep als een vierkant van dezelfde breedte. Wanneer het profiel boven de invloedsdiepte eindigt, zetten de modules de laatste laag door tot die diepte.
4Gelaagde grondElke laag met eigen E en ν.
Grond is zelden één materiaal. Een laag tussen de diepten zt en zb onder het funderingsniveau draagt het verschil bij van de oplossing van Steinbrenner tussen de onderkant en de bovenkant, met eigen modulus en Poisson-verhouding:
met α = 4, B′ = B/2 in het midden en α = 1, B′ = B in een hoek. De som over de lagen vervangt de gewogen gemiddelde modulus van een enkellaagsformule, en binnen een laag is het resultaat onafhankelijk van de fijnheid van de onderverdeling. Tabel 2 toont wat een modulus die toeneemt met de diepte doet: vierkante funderingen van toenemende breedte op D = 1.0 m, alle met qnet = 150 kPa, op zand met E′ = 15 MPa tot 4 m, 30 MPa tot 9 m en 60 MPa daaronder, ν′ = 0.3, tegenover dezelfde funderingen op uniform zand met E′ = 30 MPa.
| B (m) | zlim (m) | S midden (mm) | S hoek (mm) | S star (mm) | S/B (mm/m) | Uniform E′ = 30 MPa: S midden (mm) | Uniform: S/B (mm/m) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 3.09 | 7.9 | 3.0 | 7.4 | 7.91 | 4.0 | 3.96 |
| 1.5 | 4.13 | 11.8 | 4.4 | 11.0 | 7.87 | 5.9 | 3.96 |
| 2 | 5.17 | 15.0 | 5.4 | 14.0 | 7.51 | 7.9 | 3.96 |
| 3 | 7.26 | 20.7 | 7.1 | 19.2 | 6.88 | 11.9 | 3.96 |
| 4 | 9.35 | 25.4 | 8.5 | 23.7 | 6.36 | 15.8 | 3.96 |
| 6 | 13.52 | 32.4 | 10.3 | 30.1 | 5.39 | 23.7 | 3.96 |
| 8 | 17.70 | 37.9 | 11.8 | 35.2 | 4.73 | 31.6 | 3.96 |
zlim wordt gemeten vanaf het maaiveld. Waarden berekend door GeoTerva met de engine van de elastische zettingsmodules.
Op uniforme grond neemt de zetting evenredig toe met de breedte (S/B blijft 3.96 mm/m). Op het gelaagde zand belast de fundering van 1 m vooral het zachte bovenste zand en zet 7.91 mm per meter breedte; de fundering van 8 m bereikt het dichte zand en zet slechts 4.73 mm per meter. Onder dezelfde druk zet een brede fundering nog steeds meer dan een smalle.
5Uitgewerkt voorbeeldEen fundering op twee kleilagen.
Een fundering B × L = 3.0 m × 4.5 m is gefundeerd op D = 1.0 m en draagt een bruto druk van 200 kPa. De grond is een stijve klei, Eu = 40 MPa en γ = 19 kN/m³, tot 4 m, op een vaste klei, Eu = 18 MPa; de grondwaterstand is op 2.0 m. Beide kleien worden ongedraineerd belast, ν = 0.5.
- Netto druk: qnet = 200 − 19 × 1.0 = 181.0 kPa.
- Berekeningsdiepte: voor L/B = 1.5 daalt de spanning onder het midden tot 10 % op z′ = 7.64 m onder het funderingsniveau (Tabel 1: 2.55B), dus worden de kleien meegerekend tot 8.64 m.
- Midden (α = 4, B′ = 1.50 m, m′ = 1.50, Is = F1): de stijve klei beslaat z′ = 0–3.00 m, n′ = 2.000, Is = 0.2925, dus S = 181.0 × 0.75 / 40000 × 4 × 1.50 × 0.2925 = 5.96 mm. De vaste klei beslaat z′ = 3.00–7.64 m, n′ = 2.000 tot 5.094, Is = 0.2925 tot 0.4986: S = 181.0 × 0.75 / 18000 × 4 × 1.50 × (0.4986 − 0.2925) = 9.33 mm. Samen 15.3 mm.
- Hoek (α = 1, B′ = 3.0 m): Is = 0.1319 op z′ = 3.00 m en 0.3534 op 7.64 m, S = 1.34 + 5.01 = 6.4 mm.
- Starre fundering: 0.93 × 15.3 = 14.2 mm; gemiddeld over het oppervlak zet de flexibele fundering 12.3 mm.
| Laag | Gecomprimeerde diepte (m) | Eu (MPa) | S midden (mm) | S hoek (mm) | S gemiddeld (mm) |
|---|---|---|---|---|---|
| Stijve klei | 1.0–4.0 | 40 | 6.0 | 1.3 | 4.7 |
| Stevige klei | 4.0–8.64 | 18 | 9.3 | 5.0 | 7.6 |
| Totaal | 15.3 | 6.4 | 12.3 |
Gemiddelde: de puntfactor van Steinbrenner geïntegreerd over het oppervlak van de fundering. Waarden berekend door GeoTerva met de engine van de elastische zettingsmodules.
De vaste klei, zachter en onder de stijve, levert 61 % van de zetting in het midden, hoewel de spanning zich heeft verspreid tegen de tijd dat deze haar bereikt. Was de bovenste klei even zacht als de onderste (Eu = 18 MPa overal), dan zou het midden 22.6 mm zetten. De consolidatie van de twee kleien komt bovenop deze waarden (zie totale zetting van een fundering).
6VragenKorte antwoorden.
Is de onmiddellijke zetting van een klei werkelijk elastisch?
Het is de vervorming bij constant volume van de klei onder een belasting die sneller wordt aangebracht dan de klei kan draineren. Deze wordt berekend met een elastisch model, met de ongedraineerde modulus Eu en ν = 0.5, hoewel een deel ervan niet wordt teruggewonnen bij ontlasten. De volumeverandering komt later, als consolidatie.
Wat is het verschil tussen de flexibele en de starre zetting?
Een flexibele fundering volgt de grond: op diepe grond zakt een flexibele vierkante fundering 1.122·qB(1 − ν²)/E in het midden en de helft daarvan in de hoeken. Een starre fundering zakt gelijkmatig; de GeoTerva-modules nemen 0.93 keer de flexibele middenzetting. Het verschil tussen midden en hoek is de differentiële zetting van een flexibele fundering.
Tot hoe diep moet de zetting worden gesommeerd?
Tot een starre laag indien aanwezig, anders tot de invloedstdiepte waarbij de spanningsverhoging onder het midden is gedaald tot 10 % van de druk: ongeveer 2.09B onder een vierkante fundering, 2.92B onder een fundering met L = 2B en 6.34B onder een strookfundering.