1Westergaard ortamıRijit levhalar arasında yumuşak zemin.
Boussinesq çözümleri homojen, izotropik bir yarı-uzay varsayar. Ancak birçok çökel zemin tabakalıdır: varvli ve laminasyonlu killer veya yatay deformasyonu kısıtlayan ince, daha rijit damarlara sahip yumuşak zeminler gibi. Westergaard (1938), böyle bir zeminin idealleştirmesi için noktasal yük problemini çözmüştür: yanal şekil değiştirmeye izin vermeyen çok sayıda ince, rijit yatay levha ile güçlendirilmiş elastik bir malzeme. Bu modelin tek parametresi, levhalar arasındaki zeminin Poisson oranı μs değeridir,
μs = 0 için, η = 1/√2 = 0.7071; μs değeri 0.5 değerine yaklaştıkça η sıfıra eğilim gösterir ve çözüm geçerliliğini yitirir.
2Noktasal yükΔσz = (P/z²)·IW.
Yüzeydeki P noktasal yükü, z derinliğinde ve r yatay mesafesinde düşey gerilmeyi şu şekilde artırır:
ki μs = 0 için şuna dönüşür:
Boussinesq için (bakınız Boussinesq noktasal yük). Yükün hemen altında IW = 1/π = 0.3183 iken IB = 0.4775'dir: rijit levhalar yükü yanlara doğru yayar. Her iki dağılım da toplam P yükünü herhangi bir yatay düzlem boyunca taşır; dolayısıyla Westergaard'ın eksenden azalttığı miktarı daha dış bölgelere aktarır: r/z = 1.52 ötesinde gerilmesi daha büyüktür. Daha büyük bir μs yükü tekrar yoğunlaştırır; μs = 0.4 olduğunda, eksen üzerindeki IW değeri 0.9549 olur ki bu Boussinesq değerinin üzerindedir. Westergaard noktasal yük modülü birkaç noktasal yükün gerilmesini aynı anda hesaplar.
3Daire ve dikdörtgenYüklü bir alan üzerinden entegre edilmiştir.
Üniform olarak yüklenmiş esnek bir q alanı üzerinden entegre edildiğinde, noktasal yük çözümü iki kapalı form verir. R yarıçaplı bir dairenin merkezinin altında:
ve Boussinesq'in köşe faktörü I3 durumundaki gibi (bakınız dikdörtgen temel altındaki gerilme) m = B/z ve n = L/z olmak üzere, B × L boyutlarındaki bir dikdörtgenin köşesinin altında:
Bir dikdörtgenin altında veya yanında bulunan diğer herhangi bir nokta, Boussinesq'te olduğu gibi işaretli dört köşe dikdörtgeninden elde edilir; bir dairenin ekseni dışındaki bir nokta için modül, noktasal yükü o nokta etrafındaki daire üzerinde entegre eder. Boussinesq dairesi dairesel yük altındaki gerilme sayfasındadır.
4Westergaard - Boussinesq KarşılaştırmasıNoktasal yük, daire ve kare, μs = 0.
| r/z | IB Boussinesq | IW μs = 0 | IW μs = 0.2 | IW/IB (μs = 0) |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 0.4775 | 0.3183 | 0.4244 | 0.67 |
| 0.1 | 0.4657 | 0.3090 | 0.4080 | 0.66 |
| 0.2 | 0.4329 | 0.2836 | 0.3646 | 0.66 |
| 0.3 | 0.3849 | 0.2483 | 0.3074 | 0.65 |
| 0.4 | 0.3295 | 0.2099 | 0.2491 | 0.64 |
| 0.5 | 0.2733 | 0.1733 | 0.1972 | 0.63 |
| 0.6 | 0.2214 | 0.1411 | 0.1547 | 0.64 |
| 0.8 | 0.1386 | 0.0925 | 0.0953 | 0.67 |
| 1 | 0.0844 | 0.0613 | 0.0604 | 0.73 |
| 1.25 | 0.0454 | 0.0380 | 0.0361 | 0.84 |
| 1.5 | 0.0251 | 0.0247 | 0.0229 | 0.98 |
| 1.75 | 0.0144 | 0.0167 | 0.0153 | 1.17 |
| 2 | 0.0085 | 0.0118 | 0.0107 | 1.38 |
| 2.5 | 0.0034 | 0.0064 | 0.0057 | 1.90 |
| 3 | 0.0015 | 0.0038 | 0.0034 | 2.55 |
Δσz = (P/z²)·I. İkisi de μs = 1.52 için r/z = 0 noktasında birbirine eşittir. Değerler, GeoTerva tarafından noktasal yük modüllerinin kullandığı fonksiyonlarla hesaplanmıştır.
| z/R | Boussinesq | Westergaard μs = 0 | oran |
|---|---|---|---|
| 0.25 | 0.986 | 0.826 | 0.84 |
| 0.5 | 0.911 | 0.667 | 0.73 |
| 0.75 | 0.784 | 0.531 | 0.68 |
| 1 | 0.646 | 0.423 | 0.65 |
| 1.5 | 0.424 | 0.272 | 0.64 |
| 2 | 0.284 | 0.184 | 0.65 |
| 3 | 0.146 | 0.095 | 0.65 |
| 4 | 0.087 | 0.057 | 0.66 |
| 5 | 0.057 | 0.038 | 0.66 |
Değerler, GeoTerva tarafından dairesel yük ve Westergaard modüllerinin kullandığı fonksiyonlarla hesaplanmıştır.
| m = n | I3 Boussinesq | IWc Westergaard μs = 0 | oran |
|---|---|---|---|
| 0.25 | 0.0270 | 0.0177 | 0.66 |
| 0.5 | 0.0840 | 0.0541 | 0.64 |
| 0.75 | 0.1372 | 0.0888 | 0.65 |
| 1 | 0.1752 | 0.1161 | 0.66 |
| 1.5 | 0.2157 | 0.1525 | 0.71 |
| 2 | 0.2325 | 0.1743 | 0.75 |
| 3 | 0.2439 | 0.1981 | 0.81 |
| 5 | 0.2486 | 0.2184 | 0.88 |
| 10 | 0.2498 | 0.2341 | 0.94 |
Köşedeki Δσz = q·I. Çok büyük bir alan için her ikisi de 0.25 değerine yaklaşır. Değerler GeoTerva tarafından hesaplanmıştır.
5Hangisi ne zaman kullanılırHomojen zemin veya tabakalı zemin.
- Boussinesq, temel ölçeğinde homojen olan ve yanal olarak serbestçe şekil değiştirebilen zeminler için kullanılır: kumlar, çakıllar, tekdüze killer ve siltler. Çoğu temel çalışmasında oturmaları belirleyen gerilme artışlarının genel temelidir.
- Westergaard, sık aralıklı ve daha rijit yatay tabakaların yanal şekil değişimini sınırladığı birikintiler içindir: varvli veya laminasyonlu killer, yumuşak kil ile daha yoğun silt veya kumun ardışık ince tabakaları, sık aralıklı yatay takviyeli yumuşak zeminler. Genellikle μs = 0 seçilir.
- Tabakalaşmanın belirsiz olduğu durumlarda, her iki yöntemi hesaplamak cevabı sınırlar: Westergaard (μs = 0), yüklü alanın altında daha düşük gerilme verirken, sığ derinliklerde yan tarafta belirli bir mesafede daha yüksek gerilme verir ki bu durum yeni bir yükün komşu yapı üzerindeki etkisi açısından önemlidir.
6Çözümlü örnekLaminasyonlu kil üzerinde radye temel.
B × L = 4 m × 6 m boyutlarında bir radye temel, laminasyonlu bir kile q = 140 kPa basınç uygular. Her iki yöntemle merkezinin altındaki z = 3 m derinliğindeki Δσz değerini bulunuz (Westergaard için μs = 0).
Radye temel, merkezde birleşen 2 m × 3 m boyutlarında dört dikdörtgene bölünür: m = 2/3 = 0.667, n = 3/3 = 1.000.
- Boussinesq: I3 = 0.1451, Δσz = 4 × 140 × 0.1451 = 81.2 kPa.
- Westergaard: η = 0.7071, IWc = 0.0946, Δσz = 4 × 140 × 0.0946 = 53.0 kPa, Boussinesq değerinin %65'si.
Uzun bir kenarın ortasının 3 m dışında ve 1.5 m derinlikteki bir noktada sıralama tersine döner: Boussinesq 1.95 kPa ve Westergaard 4.70 kPa verir. Derinlikle birlikte merkezin altındaki gerilmeler azalırken, radye temelin yanındakiler önce artar sonra azalır; iki profil şöyledir:
| z (m) | merkez, Boussinesq | merkez, Westergaard | dışarıda, Boussinesq | dışarıda, Westergaard |
|---|---|---|---|---|
| 1.5 | 122.2 | 87.7 | 2.0 | 4.7 |
| 3 | 81.2 | 53.0 | 7.4 | 7.5 |
| 6 | 34.3 | 22.2 | 11.6 | 7.9 |
| 9 | 17.5 | 11.4 | 9.6 | 6.2 |
| 12 | 10.4 | 6.8 | 7.2 | 4.6 |
q = 140 kPa, radye temel 4 m × 6 m, μs = 0. Değerler, GeoTerva tarafından dikdörtgen ve Westergaard modüllerinin kullandığı fonksiyonlarla hesaplanmıştır.
7SorularKısa cevaplar.
Westergaard gerilmesi neden yükün altında daha düşüktür?
Genel seçim olan μs = 0 ile, rijit yatay tabakalar zeminin yanal olarak şekil değiştirmesini engeller, böylece yük daha geniş bir alana yayılır. Her iki çözüm de toplam yükü her yatay düzlem boyunca taşır; ancak Westergaard çözümü bunun daha azını yükün altına, daha fazlasını ise uzağına yerleştirir.
Westergaard çözümünde hangi Poisson oranı kullanılmalıdır?
Genellikle μs = 0 seçilir; bu, yükün en geniş şekilde yayılmasını ve altındaki gerilmenin en düşük olmasını sağlar. Daha büyük değerler gerilmeyi yükün altında toplar (Tablo 1) ve çözüm μs = 0.5 değerinde geçersiz kalır.
İki yöntem arasındaki fark büyük müdür?
Yüklü bir alanın altında evet: z = R'deki bir dairenin merkezi için Westergaard (μs = 0), Boussinesq'in verdiği 0.423q değerine karşı 0.646q verir. Noktasal bir yükün hemen altında oran her derinlikte 2/3'dir (1/π'ye karşı 3/2π); yan taraflara doğru gidildiğinde ise Westergaard gerilmesi daha büyüktür.